حفاظت از جان مادران معیار موفقیت نظام سلامت

حفاظت از جان مادران معیار موفقیت نظام سلامت

شاخص مرگ‌ومیر مادران باردار سال‌هاست که به‌عنوان یکی از مهم‌ترین و معتبرترین معیارهای سازمان جهانی بهداشت، برای سنجش سطح سلامت، رفاه و توسعه‌یافتگی هر کشور شناخته می‌شود.

سیدمحمد جمالیان | عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس

معیاری حیاتی که عملکرد نظام سلامت و میزان دسترسی افراد جامعه به خدمات استاندارد درمانی را با صراحت به تصویر می‌کشد. در همین راستا، بررسی دستاوردهای نظام سلامت ایران در این حوزه نشان می‌دهد که آنچه موجب موفقیت چشمگیر کشورمان در کاهش پیوسته این شاخص حیاتی شده، رویکرد پیشگیرانه، سیستماتیک و مراقبت‌های مستمری است. موضوعی که از دورافتاده‌ترین روستاهای کشور تا مجهزترین مراکز درمانی پایتخت با دقتی مثال‌زدنی اجرا می‌شود.  در واقع در حال حاضر، فرآیند مراقبت از سلامت مادران، فراتر از یک مراجعه ساده درمانی است. هنگامی که یک خانم باردار می‌شود، سیستم بهداشتی کشور، منتظر مراجعه داوطلبانه او نمی‌ماند‌؛ بلکه به محض کسب نخستین آگاهی از بارداری، پرونده‌ای حاوی اطلاعات ضروری در مراکز جامع سلامت برای او تشکیل می‌شود. بعد از آن است که تمامی مراحل حساس این دوران اعم از زمان انجام آزمایش‌ها، سونوگرافی‌های کنترلی و تأمین و مصرف ویتامین‌ها و مکمل‌های ضروری، به‌صورت سیستماتیک از سوی مراکز بهداشتی پیگیری می‌شود. نکته حائز اهمیت این است که حتی اگر مادر به هر دلیلی در موعد مقرر مراجعه نکند، این مراکز با او تماس می‌گیرند تا هیچ حلقه‌ای در زنجیره مراقبت ناگفته نماند. این فرآیند پیوسته به‌گونه‌ای طراحی شده که مادر در صورت نیاز، تحت نظارت دقیق متخصصان زنان قرار می‌گیرد و ارتباطی منظم، ارگانیک و مؤثر میان سطح اول، یعنی خدمات بهداشتی اولیه و سطح دوم یعنی تخصص و درمان بیمارستانی خدمات، برقرار می‌شود.  جالب است بدانید حساسیت نظام سلامت نسبت به جان مادران، موجب شده است در سال‌های اخیر نظارت‌ها با جدیت بیشتری دنبال شود؛ به‌گونه‌ای که در تمامی دانشگاه‌های علوم پزشکی کشور، به محض وقوع هر مورد مرگ مادر، رئیس دانشگاه، به‌عنوان بالاترین مقام اجرایی، شخصا به همراه متخصصان زنان و زایمان و سایر گروه‌های تخصصی، برای بررسی موضوع در مراکز دولتی و خصوصی وارد عمل می‌شود. این کمیته‌ها، موارد مرگ مادران را به‌دقت بررسی می‌کنند تا ضمن شناسایی علل ریشه‌ای، از تکرار موارد مشابه در آینده پیشگیری شود.
ضمن این‌که یکی از اصلی‌ترین ارکان موفقیت ایران در مهار و کاهش مرگ‌ومیر مادران باردار، پیاده‌سازی نظام سطح‌بندی و رنگ‌بندی مادران پرخطر است. در این طرح، مادرانی که شرایط خاص پزشکی یا بارداری‌های پرخطر دارند، از همان هفته‌های اول بارداری شناسایی شده و به‌طور مداوم تحت حمایت‌های همه‌جانبه و پایش‌های مستمر مراکز بهداشتی و درمانی سراسر کشور قرار می‌گیرند. استمرار، توسعه و تسری این طرح حساس به دورافتاده‌ترین و محروم‌ترین نقاط جغرافیایی ایران، در کنار احساس مسئولیت و پیگیری‌های شبانه‌روزی کادر درمان، نشان‌دهنده ظرفیت بالای شبکه بهداشت کشور است. روندی رو به جلو که نویدبخش ارتقای هرچه بیشتر شاخص‌های عدالت در سلامت و صیانت از جان مادران به‌عنوان ارکان اصلی خانواده و جامعه است.