جیب آمریکایی‌ها خالی، حساب نفتی‌ها پُر
جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، فقط میدان رویارویی نظامی و سیاسی نیست؛ در پشت صحنه این درگیری، معادله اقتصادی متفاوتی در حال شکل‌گیری است. درحالی‌که میلیون‌ها خانوار در نقاط مختلف جهان با افزایش هزینه‌های سوخت، انرژی و مواد غذایی دست‌وپنجه نرم می‌کنند، شرکت‌های بزرگ نفت و گاز آمریکا از یکی از پرسودترین دوره‌های فعالیت خود بهره می‌برند. برآوردها نشان می‌دهد ۵۱ شرکت بزرگ نفتی و گازی آمریکا طی شش ماه بیش از۱۳۰ میلیارد دلار سود به‌دست آورده‌اند؛
رقمی که بار دیگر این پرسش را مطرح می‌کند: در جنگی که هزینه‌های آن به دوش مردم افتاده، چه کسانی برنده واقعی هستند؟
6 ماه طلایی برای نفتی‌های آمریکابراساس برآوردی که روزنامه نیویورک‌تایمز منتشر کرده، ۵۱ شرکت بزرگ نفت و گاز آمریکا در فاصله آوریل تا سپتامبر ۲۰۲۶ بیش از ۱۳۰ میلیارد دلار سود کسب کرده‌اند.
مقایسه این رقم با دوره مشابه در سال ۲۰۲۵، ابعاد تغییرات را بهتر نشان می‌دهد. در آن زمان، مجموع سود این شرکت‌ها کمتر از ۴۷ میلیارد دلار بود؛ یعنی درآمد آنها در فاصله یک سال، جهشی قابل‌توجه را تجربه کرده است. این افزایش درآمد در شرایطی اتفاق افتاده که جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، بازار جهانی انرژی را با شوکی بزرگ مواجه کرده است. نگرانی از گسترش درگیری‌ها، اختلال در مسیرهای انتقال نفت و آسیب به تأسیسات انرژی، قیمت‌ها را تحت‌تأثیر قرار داده و فضای مناسبی برای افزایش سود شرکت‌هایی فراهم کرده که از این تحولات آسیب مستقیم ندیده‌اند. در واقع، جنگ برای بخشی از صنعت انرژی آمریکا به فرصتی اقتصادی تبدیل شده؛ فرصتی که در آن افزایش قیمت‌ها و محدود شدن عرضه جهانی، درآمد تولیدکنندگان و پالایشگاه‌ها را بالا برده است.
مردم آمریکا؛ قربانیان دیگر جنگ
اما در سوی دیگر این معادله، شهروندان آمریکایی قرار دارند؛ مردمی که برخلاف شرکت‌های بزرگ نفتی، از افزایش قیمت انرژی منفعتی نمی‌برند. طبق تحلیل آزمایشگاه راهکارهای اقلیمی دانشگاه براون، خانوارهای آمریکایی از زمان آغاز جنگ در ۲۸ فوریه، درمجموع ۱۵۰ میلیارد دلار بیشتر برای خرید بنزین و گازوئیل هزینه کرده‌اند. این رقم
به معنای تحمیل بیش از 1150 دلار هزینه اضافی به‌طور متوسط برای هر خانوار آمریکایی است.
به این ترتیب در شرایطی که شرکت‌های نفتی از افزایش قیمت فرآورده‌های انرژی سود می‌برند، مصرف‌کنندگان ناچارند بخش بیشتری از درآمد خود را صرف هزینه‌هایی کنند که پیش از جنگ با فشار کمتری قابل تأمین بود.
این تناقض به موضوعی سیاسی در آمریکا نیز تبدیل شده است. جیم مک‌گاورن، نماینده دموکرات کنگره در واکنش به اظهارات دونالد ترامپ درباره سودآوری آمریکا از جنگ، تأکید کرده که مردم این کشور به‌جای کسب ثروت، هزینه‌های سنگینی پرداخت می‌کنند.
چرا جنگ به سود شرکت‌های نفتی آمریکا تمام شد؟
سودآوری شرکت‌های آمریکایی را نمی‌توان صرفا به افزایش قیمت نفت نسبت داد. مجموعه‌ای از تحولات در بازار جهانی انرژی، موقعیت این شرکت‌ها را تقویت کرده است.
ناصر التمیمی، پژوهشگر مؤسسه مطالعات سیاسی بین‌المللی در میلان، توضیح می‌دهد که افزایش قیمت نفت خام به نفع تولیدکنندگان تمام می‌شود. از سوی دیگر، پالایشگاه‌ها نیز به‌دلیل کمبود گازوئیل و سایر فرآورده‌های نفتی، می‌توانند حاشیه سود بیشتری به‌دست آورند.
آسیب دیدن پالایشگاه‌های خاورمیانه و روسیه، اختلال در تردد نفتکش‌ها از تنگه هرمز و محدودیت‌های تجاری ناشی از تحریم‌ها، عرضه جهانی فرآورده‌های نفتی را تحت فشار قرار داده است.
در چنین شرایطی، شرکت‌های آمریکایی از یک مزیت مهم برخوردارند؛ تأسیسات آنها با آسیب‌های فیزیکی مشابه آنچه در برخی مناطق خاورمیانه
رخ داده، مواجه نشده و به منابع نفت خام ارزان‌تری دسترسی دارند.
نمونه روشن این وضعیت را می‌توان در عملکرد شرکت‌های بزرگ پالایشی آمریکا مشاهده کرد. شرکت والرو انرژی در سه ماهه سوم سال، سود خود را بیش از شش برابر افزایش داد و به 83/6 میلیارد دلار رساند. شرکت فیلیپس ۶۶ نیز با ثبت 5/62 میلیارد دلار سود خالص، بالاترین سود فصلی تاریخ خود را گزارش کرد.
از قبض انرژی تا گرانی مواد غذایی
پیامدهای جنگ به بازار بنزین و گازوئیل محدود نمی‌شود. افزایش هزینه انرژی، مستقیما بر حمل‌ونقل، تولید صنعتی و قیمت کالاهای مصرفی تأثیر می‌گذارد.
براساس گزارش بانک جهانی، قیمت کالاهای اساسی در سال‌جاری میلادی ممکن است
۲۳ درصد افزایش پیدا کند. اختلال در حمل‌ونقل غلات، ناامنی مسیرهای تجاری و شرایط نامساعد آب‌وهوایی نیز به فشارهای موجود بر بازار
مواد غذایی اضافه شده است.
به این ترتیب، خانوارها ممکن است هزینه جنگ را نه فقط هنگام مراجعه به جایگاه‌های سوخت، بلکه در فروشگاه‌های مواد غذایی و هنگام پرداخت قبض‌های انرژی نیز احساس کنند.
6 ماه طلایی برای نفتی‌های آمریکابراساس برآوردی که روزنامه نیویورک‌تایمز منتشر کرده، ۵۱ شرکت بزرگ نفت و گاز آمریکا در فاصله آوریل تا سپتامبر ۲۰۲۶ بیش از ۱۳۰ میلیارد دلار سود کسب کرده‌اند.
مقایسه این رقم با دوره مشابه در سال ۲۰۲۵، ابعاد تغییرات را بهتر نشان می‌دهد. در آن زمان، مجموع سود این شرکت‌ها کمتر از ۴۷ میلیارد دلار بود؛ یعنی درآمد آنها در فاصله یک سال، جهشی قابل‌توجه را تجربه کرده است. این افزایش درآمد در شرایطی اتفاق افتاده که جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، بازار جهانی انرژی را با شوکی بزرگ مواجه کرده است. نگرانی از گسترش درگیری‌ها، اختلال در مسیرهای انتقال نفت و آسیب به تأسیسات انرژی، قیمت‌ها را تحت‌تأثیر قرار داده و فضای مناسبی برای افزایش سود شرکت‌هایی فراهم کرده که از این تحولات آسیب مستقیم ندیده‌اند. در واقع، جنگ برای بخشی از صنعت انرژی آمریکا به فرصتی اقتصادی تبدیل شده؛ فرصتی که در آن افزایش قیمت‌ها و محدود شدن عرضه جهانی، درآمد تولیدکنندگان و پالایشگاه‌ها را بالا برده است.
مردم آمریکا؛ قربانیان دیگر جنگ
اما در سوی دیگر این معادله، شهروندان آمریکایی قرار دارند؛ مردمی که برخلاف شرکت‌های بزرگ نفتی، از افزایش قیمت انرژی منفعتی نمی‌برند. طبق تحلیل آزمایشگاه راهکارهای اقلیمی دانشگاه براون، خانوارهای آمریکایی از زمان آغاز جنگ در ۲۸ فوریه، درمجموع ۱۵۰ میلیارد دلار بیشتر برای خرید بنزین و گازوئیل هزینه کرده‌اند. این رقم
به معنای تحمیل بیش از 1150 دلار هزینه اضافی به‌طور متوسط برای هر خانوار آمریکایی است.
به این ترتیب در شرایطی که شرکت‌های نفتی از افزایش قیمت فرآورده‌های انرژی سود می‌برند، مصرف‌کنندگان ناچارند بخش بیشتری از درآمد خود را صرف هزینه‌هایی کنند که پیش از جنگ با فشار کمتری قابل تأمین بود.
این تناقض به موضوعی سیاسی در آمریکا نیز تبدیل شده است. جیم مک‌گاورن، نماینده دموکرات کنگره در واکنش به اظهارات دونالد ترامپ درباره سودآوری آمریکا از جنگ، تأکید کرده که مردم این کشور به‌جای کسب ثروت، هزینه‌های سنگینی پرداخت می‌کنند.
چرا جنگ به سود شرکت‌های نفتی آمریکا تمام شد؟
سودآوری شرکت‌های آمریکایی را نمی‌توان صرفا به افزایش قیمت نفت نسبت داد. مجموعه‌ای از تحولات در بازار جهانی انرژی، موقعیت این شرکت‌ها را تقویت کرده است.
ناصر التمیمی، پژوهشگر مؤسسه مطالعات سیاسی بین‌المللی در میلان، توضیح می‌دهد که افزایش قیمت نفت خام به نفع تولیدکنندگان تمام می‌شود. از سوی دیگر، پالایشگاه‌ها نیز به‌دلیل کمبود گازوئیل و سایر فرآورده‌های نفتی، می‌توانند حاشیه سود بیشتری به‌دست آورند.
آسیب دیدن پالایشگاه‌های خاورمیانه و روسیه، اختلال در تردد نفتکش‌ها از تنگه هرمز و محدودیت‌های تجاری ناشی از تحریم‌ها، عرضه جهانی فرآورده‌های نفتی را تحت فشار قرار داده است.
در چنین شرایطی، شرکت‌های آمریکایی از یک مزیت مهم برخوردارند؛ تأسیسات آنها با آسیب‌های فیزیکی مشابه آنچه در برخی مناطق خاورمیانه
رخ داده، مواجه نشده و به منابع نفت خام ارزان‌تری دسترسی دارند.
نمونه روشن این وضعیت را می‌توان در عملکرد شرکت‌های بزرگ پالایشی آمریکا مشاهده کرد. شرکت والرو انرژی در سه ماهه سوم سال، سود خود را بیش از شش برابر افزایش داد و به 83/6 میلیارد دلار رساند. شرکت فیلیپس ۶۶ نیز با ثبت 5/62 میلیارد دلار سود خالص، بالاترین سود فصلی تاریخ خود را گزارش کرد.
از قبض انرژی تا گرانی مواد غذایی
پیامدهای جنگ به بازار بنزین و گازوئیل محدود نمی‌شود. افزایش هزینه انرژی، مستقیما بر حمل‌ونقل، تولید صنعتی و قیمت کالاهای مصرفی تأثیر می‌گذارد.
براساس گزارش بانک جهانی، قیمت کالاهای اساسی در سال‌جاری میلادی ممکن است
۲۳ درصد افزایش پیدا کند. اختلال در حمل‌ونقل غلات، ناامنی مسیرهای تجاری و شرایط نامساعد آب‌وهوایی نیز به فشارهای موجود بر بازار
مواد غذایی اضافه شده است.
به این ترتیب، خانوارها ممکن است هزینه جنگ را نه فقط هنگام مراجعه به جایگاه‌های سوخت، بلکه در فروشگاه‌های مواد غذایی و هنگام پرداخت قبض‌های انرژی نیز احساس کنند.
ضمیمه ویژه نامه
تیتر خبرها
