پایان عصر استعمار با احیای ملیت و امت
عبور از اربعین شهادت رهبر مقاومت، فرصت مناسبی برای بررسی ابعاد شخصیتی این پیشوا و تأثیر شهادت‌شان بر نظم و فرهنگ سیاسی ایران، منطقه و جهان است اما به‌راستی این شهادت چه نقشی در فرهنگ سیاسی منطقه، جهان و همچنین آینده خواهد داشت؟
دکتر موسی نجفی | رئیس پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی
ابتدا به خاطره‌ای از سال‌های ۶۳و۶۴ در دانشگاه تهران و دیدار با مقام معظم رهبری بپردازم که در آن زمان رئیس‌جمهور بودند: ایشان در آن دیدار فرمودند زمانی از امام خمینی(ره) پرسیدم چه وقت به فکر انجام این انقلاب افتادید؟ امام در پاسخ به رحلت آیت‌الله العظمی بروجردی در اوایل دهه 40 و عزاداری پیوسته و 40روزه مردم اشاره کردند و فرمودند با مشاهده این اصرار مردم بر پاسداشت ایمان و مرجع تقلیدشان، متوجه ظرفیت عظیم این ملت شدم.
تطبیق این رویداد با سوگواری‌های ادامه‌دار مردمی برای رهبر شهید مقاومت نشان می‌دهد سوخت اصلی حرکت‌های سیاسی بزرگ، همین ایمان، طاقت و صبر مردم است.
در این باره تحلیل مرحوم مدرس از قیام تحریم تنباکو شایسته یادآوری است. همان‌طور که مدرس گفت حکم میرزای شیرازی جرقه‌ای بر انبار باروت ایمان مردم بود، پس اگر این ایمان نم بکشد، هزاران کاغذ و مرکب و هیچ جرقه‌ای اثر نخواهد داشت. بی‌گمان استخراج یک گفتمان سیاسی و انقلابی از دل ایمان مردم، تنها از عهده رهبران تیزهوش جریان‌های بیداری اسلامی برمی‌آید.
همچنان که امام انقلاب، آیت‌الله سیدمجتبی خامنه‌ای در پیام‌شان تأکید داشتند یکی از هنر‌های بزرگ و کمتر دیده‌شده رهبر شهید همانا هنر «تربیت و پرورش اجتماع از طریق ساخت افکار، روحیات و عواطف توده‌های عظیم مردم» است که به‌راستی مصداق همان ساخت ظرفیت مردمی است.
جنگ روایت‌ها اهمیت والایی در دل جنگ ترکیبی کنونی دارد. امروز ابعاد نظامی و سیاسی، تنها بخشی از ماجراست و باید بتوانیم در جنگ روایت‌ها، گفتمان خود را زودتر از دشمن به کرسی بنشانیم و چشم‌انداز آینده را ترسیم کنیم. معتقدم پس از شهادت آقا، همه چیز چند قدم به پیش آمده است و تمام ارکان جامعه، از مردم تا مسئولان و نیرو‌های مسلح، حرکتی رو به جلو داشته‌اند. وجه غالب شخصیت رهبر شهید را می‌توان فرهنگی دانست، در انسان‌های ذوالابعاد معمولا یک بعد غلبه دارد. در ایشان ویژگی فرهنگ بر اقتصاد، سیاست و امور نظامی اشراف داشت. ریشه بحث‌هایی مانند اقتصاد مقاومتی و خودکفایی نظامی نیز در همین فرهنگ‌سازی است و تنها یک شخصیت فرهنگی می‌تواند در اقتصاد و نظامی‌گری چنین فرهنگی را خلق کند. روح پیام‌های چهلم شهادت ایشان نیز متمرکز بر همین گفتمان‌سازی توسط توده‌های مردم بود.
از مهم‌ترین مؤلفه‌هایی که در اندیشه رهبر شهید تبلور داشت مفهوم «قداست» است. با مقایسه جنگ ۱۲روزه و جنگ رمضان درمی‌یابیم در جنگ ۱۲روزه رهبر شهید از تعبیر «اتحاد مقدس» استفاده کردند اما امروز و در یک گام فراتر، با مفهوم «ملت مقدس» روبه‌رو هستیم.
تطبیق این رویداد با سوگواری‌های ادامه‌دار مردمی برای رهبر شهید مقاومت نشان می‌دهد سوخت اصلی حرکت‌های سیاسی بزرگ، همین ایمان، طاقت و صبر مردم است.
در این باره تحلیل مرحوم مدرس از قیام تحریم تنباکو شایسته یادآوری است. همان‌طور که مدرس گفت حکم میرزای شیرازی جرقه‌ای بر انبار باروت ایمان مردم بود، پس اگر این ایمان نم بکشد، هزاران کاغذ و مرکب و هیچ جرقه‌ای اثر نخواهد داشت. بی‌گمان استخراج یک گفتمان سیاسی و انقلابی از دل ایمان مردم، تنها از عهده رهبران تیزهوش جریان‌های بیداری اسلامی برمی‌آید.
همچنان که امام انقلاب، آیت‌الله سیدمجتبی خامنه‌ای در پیام‌شان تأکید داشتند یکی از هنر‌های بزرگ و کمتر دیده‌شده رهبر شهید همانا هنر «تربیت و پرورش اجتماع از طریق ساخت افکار، روحیات و عواطف توده‌های عظیم مردم» است که به‌راستی مصداق همان ساخت ظرفیت مردمی است.
جنگ روایت‌ها اهمیت والایی در دل جنگ ترکیبی کنونی دارد. امروز ابعاد نظامی و سیاسی، تنها بخشی از ماجراست و باید بتوانیم در جنگ روایت‌ها، گفتمان خود را زودتر از دشمن به کرسی بنشانیم و چشم‌انداز آینده را ترسیم کنیم. معتقدم پس از شهادت آقا، همه چیز چند قدم به پیش آمده است و تمام ارکان جامعه، از مردم تا مسئولان و نیرو‌های مسلح، حرکتی رو به جلو داشته‌اند. وجه غالب شخصیت رهبر شهید را می‌توان فرهنگی دانست، در انسان‌های ذوالابعاد معمولا یک بعد غلبه دارد. در ایشان ویژگی فرهنگ بر اقتصاد، سیاست و امور نظامی اشراف داشت. ریشه بحث‌هایی مانند اقتصاد مقاومتی و خودکفایی نظامی نیز در همین فرهنگ‌سازی است و تنها یک شخصیت فرهنگی می‌تواند در اقتصاد و نظامی‌گری چنین فرهنگی را خلق کند. روح پیام‌های چهلم شهادت ایشان نیز متمرکز بر همین گفتمان‌سازی توسط توده‌های مردم بود.
از مهم‌ترین مؤلفه‌هایی که در اندیشه رهبر شهید تبلور داشت مفهوم «قداست» است. با مقایسه جنگ ۱۲روزه و جنگ رمضان درمی‌یابیم در جنگ ۱۲روزه رهبر شهید از تعبیر «اتحاد مقدس» استفاده کردند اما امروز و در یک گام فراتر، با مفهوم «ملت مقدس» روبه‌رو هستیم.
