در نهمین «عصرانه کتاب» اداره کل روابط عمومی رسانه ملی تأکید شد
از شناسایی ظرفیت‌های هنری تا ثبت روایت‌های مردم
نهمین نشست «عصرانه کتاب» با حضور جمعی از اصحاب فرهنگ و رسانه و با هدف تجلیل از گلناز شه‌بخش، نویسنده و پژوهشگر فرهنگ عامه و همکار صاحب‌قلم سازمان که هم‌اکنون در مرکز طرح، برنامه و بودجه مشغول به خدمت است، برگزار شد.
به گزارش روابط عمومی رسانه‌ملی، عروسک‌بازی دختران مکران در بلوچستان، سیمای زنان بلوچ در ادبیات شفاهی بلوچستان، حضرت فاطمه(س) از نگاه مردمان بلوچ و زیورآلات سنتی زنان از کرمان تا سیستانوبلوچستان ازجمله آثار پژوهش‌محور منتشرشده این نویسنده هستند. پژوهش‌های او بر فرهنگ اقوام و عشایر، میراث شفاهی و هویت اقوام ایران‌زمین به‌ویژه منطقه بلوچستان متمرکز است. در این نشست، سخنرانان با اشاره به اهمیت ثبت میراث شفاهی و فرهنگ اقوام، بر ضرورت توجه بیشتر به ظرفیت‌های پژوهش‌های میدانی و استفاده از این گنجینه در تولیدات فرهنگی و رسانه‌ای تأکید کردند.
روابط عمومی، حلقه وصل ظرفیت‌های فرهنگی سازمان حسین قرایی، مدیرکل روابط‌عمومی سازمان صداوسیما در این نشست با اشاره به ظرفیت‌های فرهنگی و هنری موجود در مجموعه رسانه‌ملی بر ضرورت شناسایی، معرفی و ایجاد ارتباط میان نویسندگان، هنرمندان و پژوهشگران شاغل در سازمان تأکید کرد و گفت: الحمدلله نویسندگان و هنرمندان قابل‌توجهی در مجموعه سازمان داریم. وی افزود: وقتی با این تعداد همکار خوب روبه‌رو هستیم کمترین کاری که می‌توانیم انجام دهیم این است که آنها را دور هم جمع کنیم و حلقه وصل میان‌شان باشیم و این یکی از وظایفی بود که در این سال‌ها برای خودمان تعریف کردیم.
مدیرکل روابط‌عمومی رسانه‌ملی همچنین به اقدامات انجام‌شده برای معرفی نویسندگان و هنرمندان سازمان اشاره کرد و گفت: در هفته‌نامه سازمان صداوسیما تلاش کردیم صفحه‌ای را به معرفی این عزیزان اختصاص دهیم تا عکس و زندگی‌نامه آنها منتشر و ظرفیت‌های فرهنگی داخل سازمان بیشتر دیده شود. هدف از این اقدامات ایجاد هم‌افزایی میان ظرفیت‌های فرهنگی مجموعه است. تلاش کردیم یک هم‌افزایی و هماهنگی میان همکاران ایجاد کنیم و امیدواریم این مسیر با شتاب بیشتری ادامه پیدا کند. وی در بخش دیگری از صحبت‌های خود به فعالیت‌های گلناز شه‌بخش در حوزه کتاب و پژوهش اشاره کرد و گفت: خانم شه‌بخش یکی از همکاران خلاق ماست که در حوزه کتاب فعال است و در زمینه پژوهش و ثبت داده‌های فرهنگی نیز فعالیت دارد. قرایی در پایان بر ادامه ارتباط میان نویسندگان، هنرمندان، پژوهشگران و بخش‌های تخصصی سازمان تأکید کرد.
ثبت فرهنگ مردم را وظیفه خودم می‌دانم
گلناز شه‌بخش، نویسنده همکار در سازمان صداوسیما در این نشست با اشاره به انگیزه خود برای ورود به حوزه فرهنگ عامه گفت: همیشه برای من این سؤال مطرح بود که چرا بسیاری از داده‌های خام و دست‌نخورده فرهنگی ثبت نمی‌شوند. ایران سرزمینی است که مردمان دانا و فرهنگ‌مداری دارد و بسیاری از روایت‌ها، قصه‌ها و ترانه‌ها سینه‌به‌سینه و نسل‌به‌نسل منتقل شده‌اند اما با از میان رفتن نسل‌های قدیمی، بخشی از این خرده‌فرهنگ‌ها و داده‌های ارزشمند نیز ممکن است از بین بروند.
وی افزود: همین دغدغه باعث شد ثبت داده‌های فرهنگی مردم را وظیفه خودم بدانم. برای من بسیار جذاب بود سراغ ترانه‌هایی بروم که شاید کمتر کسی آنها را شنیده باشد، یا قصه‌هایی که بزرگ‌ترهای دانا طی سال‌ها و نسل‌ها منتقل کرده‌اند اما هیچ‌گاه ثبت نشده‌اند. وقتی پای صحبت این افراد می‌نشستم، احساس می‌کردم باید صدای آنها باشم؛ صدای فرهنگ واقعی مردم باید شنیده شود. به همین دلیل ثبت و امانتداری داده‌های فرهنگی برای من به یک هدف جدی تبدیل شد. شه‌بخش با اشاره به پژوهش‌های خود در سیستانوبلوچستان بیان کرد: سیستانوبلوچستان از نظر تنوع فرهنگی، موسیقایی، ترانه، قصه، پوشش و آیین‌ها ظرفیت بسیار گسترده‌ای دارد. تلاش کردم داده‌های خام مردم را ثبت و تدوین کنم تا فقط در ذهن یک پژوهشگر باقی نماند بلکه به کتاب و محتوایی تبدیل شود که جامعه بتواند از آن بهره ببرد.
وی با بیان این‌که بخشی از پژوهش‌هایم در برنامه‌های فرهنگی رادیو و تلویزیون، مستندها و تولیدات مختلف مورد استفاده قرار گرفته است و برخی آثار نیز در حوزه آموزش و پژوهش آموزش‌وپرورش مورد توجه قرار گرفته‌اند، هدف خود از این فعالیت را فراهم‌کردن محتوایی غنی برای تولیدات فرهنگی عنوان کرد و ادامه داد: تلاش کردم این روایت‌ها را جمع‌آوری و سپس در قالب پژوهش و تفسیر فرهنگی تدوین کنم تا بتوان از این گنجینه در تولید برنامه‌های فرهنگی، سریال‌ها، مستندها و فضای مجازی استفاده کرد. هدف من در تمام این سال‌ها یک چیز بوده است؛ امانتداری در برابر
فرهنگ مردم ایران. این همکار صاحب‌قلم رسانه‌ملی فرهنگ عامه را حاصل عشق و علاقه به مردم و فرهنگ ایران دانست و گفت: اگر پژوهش فرهنگ عامه از روی عشق باشد، بسیاری از سختی‌ها دیگر معنای قبلی خودشان را ندارند. وقتی عاشق فرهنگ باشید، نه هزینه مسیر برای‌تان تعیین‌کننده است، نه دوری راه و نه دشواری‌هایی که ممکن است در مسیر وجود داشته باشد. شه‌بخش با بیان این‌که هنوز بخش‌های بسیاری از فرهنگ عامه ایران نیازمند پژوهش و ثبت هستند، درباره گستره جغرافیایی فعالیت‌های خود گفت: برای من ایران محدود به یک استان یا یک منطقه نیست. از سیستانوبلوچستان تا کرمان، خوزستان، فارس، تهران و دیگر نقاط کشور، هرجا فرهنگ و روایت مردم وجود داشته باشد، برای من موضوع پژوهش است. وی در پایان گفت: من هیچ‌وقت از ثبت فرهنگ مردم خسته نمی‌شوم. هرچه جلوتر می‌روم، موضوعات برایم جذابیت و هیجان بیشتری پیدا‌می‌کنند. هنوز روایت‌های زیادی هست که باید شنیده شوند، قصه‌هایی که باید آنها را ثبت کرد و آدم‌هایی که باید صدای‌شان را بشنویم. من خودم را امانتدار بخشی از فرهنگ ایران می‌دانم. از تهران تا فارس، از کرمان تا سیستانوبلوچستان و از خوزستان تا دیگر نقاط ایران، هرجا فرهنگ و روایت مردم وجود داشته باشد، برای من موضوع پژوهش است. چرا نروم؟ چرا پژوهش نکنم؟ چرا ننویسم؟ تا زمانی که توان داشته باشم، به ثبت و حفظ روایت‌های مردم ایران ادامه می‌دهم.
ثبت روایت‌های شفاهی و پاسداری از حافظه فرهنگی جامعه در بخش دیگری از این نشست، سیدعلی آنی‌زاده، مدیر واحد فرهنگ مردم مرکز تحقیقات صداوسیما، بر اهمیت پژوهش‌های فرهنگی و به‌ویژه فعالیت‌های میدانی در حوزه فرهنگ عامه تأکید کرد.
آنی‌زاده با اشاره به ظرفیت‌های فرهنگی و روایت‌های شفاهی موجود در مناطق مختلف کشور گفت: هنوز بسیاری از روایت‌ها در سینه بزرگان و در ذهن و تجربه زیسته مردم وجود دارد. این فرصت وجود دارد که با مراجعه دوباره به آنها، ظرافت‌ها و نکاتی را که شاید در مراجعه‌های قبلی دیده نشده، بازشناسی و ثبت کنیم و در اختیار فرهنگ قرار دهیم. وی همچنین بر ارزش پژوهش میدانی تأکید کرد و گفت: خانم شه‌بخش پشت‌میزنشین نیست.
الفبای تحقیق میدانی عشق است
در ادامه نشست عصرانه کتاب، لسان‌الحق طباطبایی، ناشر و پژوهشگر، با اشاره به پیشینه خود در حوزه پژوهش‌های فرهنگی، از اهمیت پژوهش‌های میدانی در حوزه فرهنگ و دشواری‌های این مسیر گفت و افزود: من زاده خور و بیابانک هستم؛ منطقه‌ای که از نظر اقلیمی شباهت‌هایی با سیستانوبلوچستان دارد. از سال ۱۳۷۵ در منطقه خودمان درباره فرهنگ و زبان شروع به تحقیق کردم و به همین دلیل سختی کاری را که خانم شه‌بخش انجام داده‌اند، به خوبی درک می‌کنم. وی با اشاره به دشواری‌های انتشار آثار پژوهشی افزود: نشر و چاپ یک کتاب با دشواری‌های زیادی روبه‌روست و زمانی که یک اثر حاصل پژوهش‌های میدانی باشد، این دشواری‌ها بیشتر هم می‌شود. من تحقیقات میدانی را بر تحقیقات کتابخانه‌ای مقدم می‌دانم و معتقدم الفبای تحقیق میدانی عشق است. افراد زیادی ممکن است وارد یک حوزه پژوهشی شوند، اما درنهایت تعداد کمی هستند که با پشتکار و علاقه، مسیر را ادامه می‌دهند و تا پایان در آن می‌مانند. وی همچنین با اشاره به فعالیت‌های شه‌بخش در حوزه فرهنگ عامه، تلاش او برای ثبت روایت‌ها و داده‌های فرهنگی مناطق مختلف را ارزشمند دانست و بر اهمیت تداوم چنین پژوهش‌هایی تأکید کرد.
روابط عمومی، حلقه وصل ظرفیت‌های فرهنگی سازمان حسین قرایی، مدیرکل روابط‌عمومی سازمان صداوسیما در این نشست با اشاره به ظرفیت‌های فرهنگی و هنری موجود در مجموعه رسانه‌ملی بر ضرورت شناسایی، معرفی و ایجاد ارتباط میان نویسندگان، هنرمندان و پژوهشگران شاغل در سازمان تأکید کرد و گفت: الحمدلله نویسندگان و هنرمندان قابل‌توجهی در مجموعه سازمان داریم. وی افزود: وقتی با این تعداد همکار خوب روبه‌رو هستیم کمترین کاری که می‌توانیم انجام دهیم این است که آنها را دور هم جمع کنیم و حلقه وصل میان‌شان باشیم و این یکی از وظایفی بود که در این سال‌ها برای خودمان تعریف کردیم.
مدیرکل روابط‌عمومی رسانه‌ملی همچنین به اقدامات انجام‌شده برای معرفی نویسندگان و هنرمندان سازمان اشاره کرد و گفت: در هفته‌نامه سازمان صداوسیما تلاش کردیم صفحه‌ای را به معرفی این عزیزان اختصاص دهیم تا عکس و زندگی‌نامه آنها منتشر و ظرفیت‌های فرهنگی داخل سازمان بیشتر دیده شود. هدف از این اقدامات ایجاد هم‌افزایی میان ظرفیت‌های فرهنگی مجموعه است. تلاش کردیم یک هم‌افزایی و هماهنگی میان همکاران ایجاد کنیم و امیدواریم این مسیر با شتاب بیشتری ادامه پیدا کند. وی در بخش دیگری از صحبت‌های خود به فعالیت‌های گلناز شه‌بخش در حوزه کتاب و پژوهش اشاره کرد و گفت: خانم شه‌بخش یکی از همکاران خلاق ماست که در حوزه کتاب فعال است و در زمینه پژوهش و ثبت داده‌های فرهنگی نیز فعالیت دارد. قرایی در پایان بر ادامه ارتباط میان نویسندگان، هنرمندان، پژوهشگران و بخش‌های تخصصی سازمان تأکید کرد.
ثبت فرهنگ مردم را وظیفه خودم می‌دانم
گلناز شه‌بخش، نویسنده همکار در سازمان صداوسیما در این نشست با اشاره به انگیزه خود برای ورود به حوزه فرهنگ عامه گفت: همیشه برای من این سؤال مطرح بود که چرا بسیاری از داده‌های خام و دست‌نخورده فرهنگی ثبت نمی‌شوند. ایران سرزمینی است که مردمان دانا و فرهنگ‌مداری دارد و بسیاری از روایت‌ها، قصه‌ها و ترانه‌ها سینه‌به‌سینه و نسل‌به‌نسل منتقل شده‌اند اما با از میان رفتن نسل‌های قدیمی، بخشی از این خرده‌فرهنگ‌ها و داده‌های ارزشمند نیز ممکن است از بین بروند.
وی افزود: همین دغدغه باعث شد ثبت داده‌های فرهنگی مردم را وظیفه خودم بدانم. برای من بسیار جذاب بود سراغ ترانه‌هایی بروم که شاید کمتر کسی آنها را شنیده باشد، یا قصه‌هایی که بزرگ‌ترهای دانا طی سال‌ها و نسل‌ها منتقل کرده‌اند اما هیچ‌گاه ثبت نشده‌اند. وقتی پای صحبت این افراد می‌نشستم، احساس می‌کردم باید صدای آنها باشم؛ صدای فرهنگ واقعی مردم باید شنیده شود. به همین دلیل ثبت و امانتداری داده‌های فرهنگی برای من به یک هدف جدی تبدیل شد. شه‌بخش با اشاره به پژوهش‌های خود در سیستانوبلوچستان بیان کرد: سیستانوبلوچستان از نظر تنوع فرهنگی، موسیقایی، ترانه، قصه، پوشش و آیین‌ها ظرفیت بسیار گسترده‌ای دارد. تلاش کردم داده‌های خام مردم را ثبت و تدوین کنم تا فقط در ذهن یک پژوهشگر باقی نماند بلکه به کتاب و محتوایی تبدیل شود که جامعه بتواند از آن بهره ببرد.
وی با بیان این‌که بخشی از پژوهش‌هایم در برنامه‌های فرهنگی رادیو و تلویزیون، مستندها و تولیدات مختلف مورد استفاده قرار گرفته است و برخی آثار نیز در حوزه آموزش و پژوهش آموزش‌وپرورش مورد توجه قرار گرفته‌اند، هدف خود از این فعالیت را فراهم‌کردن محتوایی غنی برای تولیدات فرهنگی عنوان کرد و ادامه داد: تلاش کردم این روایت‌ها را جمع‌آوری و سپس در قالب پژوهش و تفسیر فرهنگی تدوین کنم تا بتوان از این گنجینه در تولید برنامه‌های فرهنگی، سریال‌ها، مستندها و فضای مجازی استفاده کرد. هدف من در تمام این سال‌ها یک چیز بوده است؛ امانتداری در برابر
فرهنگ مردم ایران. این همکار صاحب‌قلم رسانه‌ملی فرهنگ عامه را حاصل عشق و علاقه به مردم و فرهنگ ایران دانست و گفت: اگر پژوهش فرهنگ عامه از روی عشق باشد، بسیاری از سختی‌ها دیگر معنای قبلی خودشان را ندارند. وقتی عاشق فرهنگ باشید، نه هزینه مسیر برای‌تان تعیین‌کننده است، نه دوری راه و نه دشواری‌هایی که ممکن است در مسیر وجود داشته باشد. شه‌بخش با بیان این‌که هنوز بخش‌های بسیاری از فرهنگ عامه ایران نیازمند پژوهش و ثبت هستند، درباره گستره جغرافیایی فعالیت‌های خود گفت: برای من ایران محدود به یک استان یا یک منطقه نیست. از سیستانوبلوچستان تا کرمان، خوزستان، فارس، تهران و دیگر نقاط کشور، هرجا فرهنگ و روایت مردم وجود داشته باشد، برای من موضوع پژوهش است. وی در پایان گفت: من هیچ‌وقت از ثبت فرهنگ مردم خسته نمی‌شوم. هرچه جلوتر می‌روم، موضوعات برایم جذابیت و هیجان بیشتری پیدا‌می‌کنند. هنوز روایت‌های زیادی هست که باید شنیده شوند، قصه‌هایی که باید آنها را ثبت کرد و آدم‌هایی که باید صدای‌شان را بشنویم. من خودم را امانتدار بخشی از فرهنگ ایران می‌دانم. از تهران تا فارس، از کرمان تا سیستانوبلوچستان و از خوزستان تا دیگر نقاط ایران، هرجا فرهنگ و روایت مردم وجود داشته باشد، برای من موضوع پژوهش است. چرا نروم؟ چرا پژوهش نکنم؟ چرا ننویسم؟ تا زمانی که توان داشته باشم، به ثبت و حفظ روایت‌های مردم ایران ادامه می‌دهم.
ثبت روایت‌های شفاهی و پاسداری از حافظه فرهنگی جامعه در بخش دیگری از این نشست، سیدعلی آنی‌زاده، مدیر واحد فرهنگ مردم مرکز تحقیقات صداوسیما، بر اهمیت پژوهش‌های فرهنگی و به‌ویژه فعالیت‌های میدانی در حوزه فرهنگ عامه تأکید کرد.
آنی‌زاده با اشاره به ظرفیت‌های فرهنگی و روایت‌های شفاهی موجود در مناطق مختلف کشور گفت: هنوز بسیاری از روایت‌ها در سینه بزرگان و در ذهن و تجربه زیسته مردم وجود دارد. این فرصت وجود دارد که با مراجعه دوباره به آنها، ظرافت‌ها و نکاتی را که شاید در مراجعه‌های قبلی دیده نشده، بازشناسی و ثبت کنیم و در اختیار فرهنگ قرار دهیم. وی همچنین بر ارزش پژوهش میدانی تأکید کرد و گفت: خانم شه‌بخش پشت‌میزنشین نیست.
الفبای تحقیق میدانی عشق است
در ادامه نشست عصرانه کتاب، لسان‌الحق طباطبایی، ناشر و پژوهشگر، با اشاره به پیشینه خود در حوزه پژوهش‌های فرهنگی، از اهمیت پژوهش‌های میدانی در حوزه فرهنگ و دشواری‌های این مسیر گفت و افزود: من زاده خور و بیابانک هستم؛ منطقه‌ای که از نظر اقلیمی شباهت‌هایی با سیستانوبلوچستان دارد. از سال ۱۳۷۵ در منطقه خودمان درباره فرهنگ و زبان شروع به تحقیق کردم و به همین دلیل سختی کاری را که خانم شه‌بخش انجام داده‌اند، به خوبی درک می‌کنم. وی با اشاره به دشواری‌های انتشار آثار پژوهشی افزود: نشر و چاپ یک کتاب با دشواری‌های زیادی روبه‌روست و زمانی که یک اثر حاصل پژوهش‌های میدانی باشد، این دشواری‌ها بیشتر هم می‌شود. من تحقیقات میدانی را بر تحقیقات کتابخانه‌ای مقدم می‌دانم و معتقدم الفبای تحقیق میدانی عشق است. افراد زیادی ممکن است وارد یک حوزه پژوهشی شوند، اما درنهایت تعداد کمی هستند که با پشتکار و علاقه، مسیر را ادامه می‌دهند و تا پایان در آن می‌مانند. وی همچنین با اشاره به فعالیت‌های شه‌بخش در حوزه فرهنگ عامه، تلاش او برای ثبت روایت‌ها و داده‌های فرهنگی مناطق مختلف را ارزشمند دانست و بر اهمیت تداوم چنین پژوهش‌هایی تأکید کرد.
ضمیمه ویژه نامه
