حمایت از تولید با ابزار تعرفه
حمایت از تولید داخلی، بهویژه در شرایطی که اقتصاد کشور با تحریم، محدودیتهای ارزی، ناترازی انرژی و مشکلات زنجیره تولید مواجه است، ضرورتی انکارناپذیر است؛ اما مسأله مهمتر، انتخاب ابزار درست برای این حمایت است.
رضا علیزاده - رئیس کمیسیون صنایع و معادن مجلس
ممنوعیت واردات اگرچه ممکن است در کوتاهمدت از فشار رقابت خارجی بر تولیدکننده داخلی بکاهد اما در صورت تداوم، میتواند به کاهش انگیزه برای ارتقای کیفیت و بهرهوری منجر شود.تجربه صنعت خودرو، نمونه قابلتوجهی در این زمینه است. سیاست محدودیت واردات با هدف حمایت از تولید داخلی دنبال شد اما حذف یا کاهش شدید رقابت خارجی لزوما به ارتقای کیفیت، کاهش قیمت و افزایش رقابتپذیری منجر نشد. در چنین شرایطی، تولیدکنندهای که بازار نسبتا تضمینشدهای در اختیار دارد، با فشار کمتری برای بهبود محصول خود مواجه خواهد بود.همین نگرانی درباره صنعت لوازم خانگی نیز وجود دارد. البته شرایط فعلی کشور با دورههای عادی اقتصادی متفاوت است و ممکن است برای جلوگیری از آسیب دیدن تولید داخلی، اعمال محدودیتهای موقت در برخی حوزهها ضروری باشد. با این حال، حمایت موقت نباید به سیاست دائمی تبدیل شود.در این میان، تعرفه میتواند ابزار انعطافپذیرتری برای تنظیم بازار باشد. دولت میتواند با تعیین تعرفههای کارشناسیشده، ضمن ایجاد فرصت برای تولیدکننده داخلی، سطحی از رقابت را نیز در بازار حفظ کند. تفاوت تعرفه براساس نوع، قیمت، فناوری و میزان داخلیسازی کالا نیز میتواند امکان سیاستگذاری دقیقتر را فراهم کند.هدف از حمایت صنعتی نباید صرفا جلوگیری از ورود کالای خارجی باشد؛ بلکه باید ایجاد فرصت برای تولیدکننده داخلی جهت افزایش کیفیت، کاهش هزینه و حرکت به سمت رقابتپذیری باشد. تجربه تعرفههای پلکانی خودرو نیز نشان میدهد که سیاست تجاری میتواند به جای یک ممنوعیت یا تعرفه یکسان، متناسب با ویژگی کالا طراحی شود.




