هوره؛ آواز کهن زاگرس
میراثی که با خاموشی آخرین راویان از دست می‌رود
در دل کوه‌های زاگرس، آوازی وجود دارد که قرن‌ها روایتگر زندگی، عشق، اندوه و حماسه مردمان این سرزمین بوده است؛ آوازی بی‌نیاز از ساز و همراهی موسیقی که از حافظه تاریخی مردم ایلام برخاسته و نسل به نسل منتقل شده است. «هوره» را باید یکی از کهن‌ترین گونه‌های آواز تک‌خوانی در منطقه زاگرس دانست؛ میراثی شنیداری که امروز بیش از هر زمان دیگری در معرض فراموشی قرار گرفته است.
هوره تنها یک شیوه آوازخوانی نیست، بلکه بخشی از هویت فرهنگی مردم ایلام و مناطق کردنشین به‌شمار می‌رود. این آواز در گذشته با زندگی روزمره مردم پیوندی عمیق داشت؛ از کار و کوچ گرفته تا مراسم شادی، سوگواری و روایت حماسه‌های محلی. سادگی اجرا و نبود ساز در همراهی با خواننده، از ویژگی‌های متمایز این سنت موسیقایی است.
با وجود ثبت هوره در فهرست میراث ناملموس ملی، تغییر سبک زندگی، گسترش شهرنشینی و فاصله گرفتن نسل جوان از سنت‌های بومی، استمرار این آواز را با دشواری مواجه کرده است. از سوی دیگر، درگذشت بسیاری از خوانندگان و راویان قدیمی، خطر از بین رفتن شیوه‌های اصیل اجرای هوره را افزایش داده است. مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی ایلام از ثبت ۸۲ اثر ناملموس این استان در فهرست آثار ملی خبر داده و اعلام کرده است که ۱۶پرونده دیگر نیز در مسیر ثبت جهانی قرار دارند. رائد ناصری‌فر، معاون میراث فرهنگی ایلام، با اشاره به پیشینه تاریخی هوره، از کشف ۸۸ فلوت مختلف در محوطه‌های پیش از تاریخ این استان خبر می‌دهد؛ یافته‌هایی که به گفته او، نشان‌دهنده پیشینه موسیقایی و آیینی این منطقه است. هوره در قالب‌های مختلفی ازجمله آوازهای حماسی، عاشقانه، غمگین و طبیعت‌محور اجرا می‌شود و در آیین‌هایی مانند چمر و چوب‌بازی نیز جایگاه دارد. کارشناسان معتقدند برای جلوگیری از نابودی این میراث، باید صدای استادان قدیمی ثبت و ضبط شود، آموزش هوره به مدارس و دانشگاه‌ها راه پیدا کند و هنرمندان فعال در این حوزه مورد حمایت قرار گیرند.
در نهایت، حفظ هوره فقط به معنای نگهداری یک سبک موسیقی نیست؛ مسأله، حفاظت از بخشی از حافظه جمعی و هویت فرهنگی مردمی است که تاریخ خود را قرن‌ها با آواز روایت کرده‌اند. اگر این صدا به نسل بعد منتقل نشود، ممکن است روزی از هوره تنها نامی در کتاب‌های تاریخ باقی بماند.
با وجود ثبت هوره در فهرست میراث ناملموس ملی، تغییر سبک زندگی، گسترش شهرنشینی و فاصله گرفتن نسل جوان از سنت‌های بومی، استمرار این آواز را با دشواری مواجه کرده است. از سوی دیگر، درگذشت بسیاری از خوانندگان و راویان قدیمی، خطر از بین رفتن شیوه‌های اصیل اجرای هوره را افزایش داده است. مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی ایلام از ثبت ۸۲ اثر ناملموس این استان در فهرست آثار ملی خبر داده و اعلام کرده است که ۱۶پرونده دیگر نیز در مسیر ثبت جهانی قرار دارند. رائد ناصری‌فر، معاون میراث فرهنگی ایلام، با اشاره به پیشینه تاریخی هوره، از کشف ۸۸ فلوت مختلف در محوطه‌های پیش از تاریخ این استان خبر می‌دهد؛ یافته‌هایی که به گفته او، نشان‌دهنده پیشینه موسیقایی و آیینی این منطقه است. هوره در قالب‌های مختلفی ازجمله آوازهای حماسی، عاشقانه، غمگین و طبیعت‌محور اجرا می‌شود و در آیین‌هایی مانند چمر و چوب‌بازی نیز جایگاه دارد. کارشناسان معتقدند برای جلوگیری از نابودی این میراث، باید صدای استادان قدیمی ثبت و ضبط شود، آموزش هوره به مدارس و دانشگاه‌ها راه پیدا کند و هنرمندان فعال در این حوزه مورد حمایت قرار گیرند.
در نهایت، حفظ هوره فقط به معنای نگهداری یک سبک موسیقی نیست؛ مسأله، حفاظت از بخشی از حافظه جمعی و هویت فرهنگی مردمی است که تاریخ خود را قرن‌ها با آواز روایت کرده‌اند. اگر این صدا به نسل بعد منتقل نشود، ممکن است روزی از هوره تنها نامی در کتاب‌های تاریخ باقی بماند.
