نشست 3 قدرت بدون دستاورد
چین، روسیه و آمریکا پس از نخستین نشست سهجانبه در حاشیه اجلاس اپک در شنژن، با انتشار بیانیهای بر گفتوگو با هدف کاهش خطرهای ناشی از تسلیحات هستهای، جلوگیری از اشاعه این سلاحها و حفظ ثبات تأکید کردند. در این بیانیه آمده است که جنگ هستهای پیروز ندارد و هرگز نباید آغاز شود. سهکشور همچنین بر سر تأمین انرژی و افزایش عرضه فرآوردههای نفتی تصفیهشده به توافق رسیدند. این سند بر اصل رضایت دولتها و مصونیت مقامها تأکید دارد و خواستار جلوگیری از سوءاستفاده دیوان بینالمللی کیفری از اختیارات قضایی است. اصلاح سازمان ملل برای تقویت کارآمدی آن در حفظ صلح و امنیت بینالمللی نیز ضروری دانسته شد. به گفته کرملین، پوتین، شی جینپینگ و ترامپ ۹۰دقیقه درباره تحولات جهانی گفتوگو کردند. شی دیدار را مثبت، سازنده و دارای نتایج ملموس خواند و بر اجرای تفاهمها و تداوم همکاری تأکید کرد. پوتین و ترامپ از چین بابت میزبانی قدردانی کردند. سه رئیسجمهور پس از نشست با خبرنگاران گفتوگو نکردند.
با توجه به اینکه نشست روز پنجشنبه در شنژن نخستین دیدار سران چین، روسیه و آمریکا بهشمار میرفت، میتوان این گردهمایی را سزاوار صفت «تاریخی» دانست. با این حال، از نظر دستاوردهای ملموس بعید به نظر میرسد این ملاقات، آنگونه که برخی مدعی شدند، به معنای ورق خوردن «صفحهای تازه در عرصه دیپلماسی» باشد. در عوض، این نشست در کتابهای تاریخ قرن بیستویکم به پاورقی کوچکی تبدیل خواهد شد. دونالد ترامپ با وجود آنکه در جریان نشست اصلی اپک به خواب رفت، این فرصت را یافت تا نزدیکی خود به دو رهبری را که تحسین میکند، نشان دهد. رئیسجمهور آمریکا در شرایطی که اوکراین پل ارتباطی روسیه به شبهجزیره کریمه را ویران کرده بود، به پوتین نهتنها بهعنوان یک دوست، بلکه تقریبا همچون یک متحد در جنگ خوشامد گفت. رئیسجمهور روسیه نیز اکنون میتواند در داخل کشور نشان دهد که مسکو، و نه رقیبش اروپا یا اوکراین، توجه و احترام ترامپ و شی جینپینگ را به خود جلب کرده است. این اجلاس به مثابه هدیهای رایگان به پوتین بود و به گفته جرمی هانت، وزیر امور خارجه پیشین انگلیس، نشان داد که ترامپ دیگر رهبر جهان غرب کلاسیک نیست.
اعلام پایان دوران هژمونی آمریکا
برای شی جینپینگ، این نشست فرصتی معتبر بهشمار میرفت تا میزبان باشد و به شکلی ضمنی پایان دوران هژمونی آمریکا را نشان دهد. واشنگتن دیگر داور یگانه امور جهانی نیست و بهعنوان یک اقتصاد مصرفکننده، باید صحنه را با چین بهعنوان غول تولید و روسیه بهعنوان بانک انرژی سهیم شود. بیانیه کوتاه این سه کشور چهار موضوع نسبتا ناهماهنگ افزایش عرضه انرژی، اصلاح سازمان ملل متحد، محدود کردن اختیارات دیوان بینالمللی کیفری و تعهدی محتاطانه برای گفتوگو درباره خلع سلاح هستهای و منع اشاعه را در بر گرفت. این لیست از نظر جاهطلبی در میانه بحرانهای گوناگون جهانی، هرگز به پای کنفرانس یالتا در سال ۱۹۴۵ یا حتی اعلامیه پس از کنفرانس تهران در سال ۱۹۴۳ نمیرسد؛ زمانی که رهبران انگلستان، آمریکا و شوروی در ایوان سفارت انگلیس نشستند و متعهد شدند پس از جنگ برای ساختن «خانواده جهانی ملتهای دموکراتیک» به دور از استبداد و ستم همکاری کنند. وینستون چرچیل در تهران با صدای بلند اعلام کرد: «آینده بشریت در دستان ماست.»




