جلسه سهجانبه یا 3 میز موازی
جلسه روز پنجشنبه رؤسایجمهور چین، روسیه و آمریکا که در حاشیه اجلاس سالانه اپک ــ اجلاس همکاریهای آسیا و اقیانوسیه ــ برگزار شد، نمایی از تمایلات و دستورکارهای مجزا و موازی بود.
سعدالله زارعی | استاد دانشگاه
بعضی با پیشداوری به آن عنوان «نشست سهجانبه حساس و بیسابقه» دادند و بعضی هم آن را زیاد از حد برجسته کرده و با اجلاس سهجانبه سران پیروز جنگ جهانی دوم در یالتا در سال ۱۹۴۵ مقایسه کردند، در حالیکه هیچیک از سه کشور در سال ۲۰۲۶ در آن موقعیت نبودند. در این نشست نه از تقسیم غنایم و نه از تقسیم حوزه نفوذ خبری بود، شاید از این جهت که چیزی برای تقسیم و تفاهم وجود نداشت. بیانیه وزارت امور خارجه چین هم که فعلا تنها سند قابل استناد این نشست سهجانبه است، به ذکر موارد خیلی کلی بسنده کرد و بیشتر متن آن به انعکاس مواضع شی جین پینگ، رئیسجمهور چین اختصاص داشت. در این بیانیه گفته شد سه کشور بر تعهد خود به اصلاح سازمان ملل تاکید کردند تا این نهاد در رسیدگی به چالشهای جهانی کارآمدتر عمل کند. وزارت امور خارجه چین در این بیانیه در مورد فلسفه تشکیل این نشست در یک عبارت خیلی کلی گفت: این نشست با محوریت حفظ صلح جهانی و تقویت ثبات راهبردی در روابط قدرتهای بزرگ برگزار شد. براساس این بیانیه، شی سه کشور را بهعنوان قدرتهای اصلی جهان خوانده و خواستار حفظ کانالهای ارتباطی میان آنان در سطوح مختلف برای مدیریت و پیشگیری از بحران شده است.اجلاس سهجانبه در فضایی برگزار شد که چین خود را در موقعیتی ببیند که برای گفتوگویی سیاسی و با ترسیم چشمانداز روابط اقتصادی خود با دو دولت مدعی بینالمللی میزبان آنان باشد اما واقعیت این است که نه آمریکای درگیر با انواعی از چالشهای نظامی، سیاسی، اقتصادی و اجتماعی آنچنان افق ثباتی دارد که بتواند بهعنوان یکی از سه کشور مدنظر شی جین پینگ، به ایده اصلاح نظام بینالملل کمک کند و حتی برای آن انگیزهای داشته باشد و نه روسیه درگیر با بحران امنیتی در اطراف مرزهای غربی خود آمادگی دارد تا به ایده چین کمک کند و این درحالی است که نسبت به پیوستن به ایده چین در اصلاح حداقلی نظمی غربساخته اصلا خوشبین نیست. پوتین در فکر نظمی است که حفظ امنیت در آن بر توافق اقتصادی اولویت دارد. چین هم که در این نشست خود را یکی از سه قدرت اصلی جهان خواند، بیش از حد یکبعدی است و فاقد جاذبههای یک قدرت مؤثر در حوزههای سیاسی، امنیتی، فرهنگی و اجتماعی است. بهعنوان مثال چین تاکنون حلکننده و حتی کاهشدهنده هیچ تنش بینالمللی و حتی منطقهای نبوده است. آنچه نشست سهجانبه شنژن را آشکار کرد این بود که سه کشور برای ایجاد ساخت جدیدی در اداره جهان و حتی اصلاح نظم پیشین فاصله زیادی با هم دارند و حد تواناییشان کمتر از آن است. بعد از نشست پنجشنبه (مثل پیش از آن) سه کشور بر روابط دوجانبه با کشورهای دیگر تمرکز بیشتری خواهند داشت تا پیگیری عبارتهای خیلی کلی که هرکدام در این نشست بیان کردهاند .




