امامت امام کاظم(ع)، مصادف با حکومت چهار خلیفه عباسی بوده است. سیدعلی شجاعی در کتاب خود جاسوس‌هایی را برای خلفا در نظر گرفته است و ما از نگاه این دشمنان امام، اتفاقات حول محور امام را شاهد هستیم. در کتاب موسی‌ترین به طور روش امام که تسخیر قلوب مردم و نفوذ در اقصی نقاط ممالک اسلامی است را به‌خوبی درک می‌کنیم. شاهد رفت‌و‌آمدهای مختلفی هستیم، مثلا شخصی نزد امام می‌آید و از بدهی‌اش به حاکم آن منطقه می‌گوید. امام با نامه‌ای به آن حاکم که از دوستداران حضرت بود، مشکل مرد را حل می‌کند. درک همین یک اتفاق، برای فهمیدن گستره نفوذ امام که تا بین برخی افراد حکومتی هم رفته بود، کافی است. ماجراهای علی بن یقطین نیز به‌عنوان شاهدی دیگر بر کارکرد روش امام بیان شده است. او به امر امام در قلب کاخ حکومتی هارون‌الرشید و به‌عنوان وزیر او مشغول به کار می‌شود و امام نیز در مشکلات و سختی‌ها به وسیله نامه‌هایی به او کمک می‌کردند.امام کاظم(ع) در کنار زندگی فردی خود در خانه و کار در نخلستان و... در فضای اجتماعی حرکت‌های زیادی را انجام می‌دادند. امام از راه‌های گوناگون مردم را به سمت حق دعوت می‌کردند و در همین زمان، از کنار ظلم‌های حکومت هم نمی‌گذشتند و در حد امکان، آنها را برملا و حق خود را بیان می‌کردند. ایشان به‌هیچ‌وجه نسبت به امور مردم بی‌اعتنا نبودند. در هر زمان و مکانی با توجه به امکانات مادی و معنوی، به کمک مردم می‌شتافتند. موسی‌ترین به‌ طور، این ابعاد مختلف از حیات امام کاظم(ع) را به‌خوبی بیان کرده است.
کتاب ادبیات خاصی دارد. ابتدا شاید کمی نامعمول و سخت به نظر برسد اما پس از اندکی جلو رفتن و ارتباط گرفتن با متن، این ادبیات ویژه، فهم مطالب را دلنشین‌تر می‌کند.

محمدرضا خراسانی‌زاده - پژوهشگر