نگاهی به برخی از فیلمهایی که بازیگران معروف ساختند
بازی پشت دوربین
دنیای پشت دوربین و خلق یک اثر برای بسیاری از سینماگران وسوسه پایانناپذیری است، سینماگران اگر بازیگر باشند که این لذت دوچندان است. در دنیای سینما بازیگران بسیاری بودهاند که سودای ساخت فیلم داشتهاند اما عموما آثار ساختهشده آنها قابلتوجه از آب درنمیآمده و حتی در برخی از موارد به جایگاه بازیگری آنها هم خدشه وارد میکرده است. خلاف این قصه اما کمتر بوده، اینکه کارگردانی سودای بازی جلوی دوربین را داشته باشد و حضور کارگردانان مطرح سینما در آثارشان عموما به تکسکانسهای محدودی خلاصه میشده است، در این میان دسته دیگری هم وجود داشتند که نمیتوان تمایزی بین بازیگری و کارگردانی آنها قائل شد از وودی آلن گرفته تا کلینت ایستوود، چند روز پیش خبر آمد جانی دپ قرار است بار دیگر فیلمی را کارگردانی کند که بهانه این شد تا به معروفترین بازیگرانی بپردازیم که آثار درخوری را در سینما کارگردانی کردهاند. هر چند فهرست نام آنها بلندبالاتر از این مطلب است اما سعی کردیم با سنجه فیلمهای ساختهشده به این فهرست جمعوجور برسیم.
تصور شان پن خارج از قامت بازیگری سخت است اما او پشت دوربین هم هنرمند موفقی بوده است در کارنامه کاری او نام چهار فیلم به چشم میخورد که دو فیلم از این تعداد بسیار مورد توجه قرار گرفته است. فیلم قول که سال 2001 ساخت و فیلم دیگر او یعنی «در طبیعت وحشی» که در سال 2008 جلوی دوربین رفت. فیلم قول، اقتباسی از رمان «فاتحه» اثر فردریش دورنمات، نمایشنامهنویس و رماننویس برجسته سوئیسی است. مضمون اصلی فیلم در مورد چالشهای وجدانِ بیدار یک انسان وظیفهشناس و مصائب او در وفای بهعهد است. در این میان، چالش و مشکل اصلی، هنگام رویارویی او با عوامل بازدارنده و پیشبینیناپذیر تقدیر نمایان میشود. اینکه پرونده بهرغم تمام تلاشهای خستگیناپذیر او به سبب حادثهای از روال قابل انتظار و طبیعیاش خارج شود، متفاوت و غافلگیرکننده است.
رابرت ردفورد - مردم معمولی
ردفورد را بیشتر بابت بازیگری تحسین میکنند؛ از جمله برای بازی در فیلمهایی چون «بوچ کسیدی و ساندنس کید»، «نیش» و «همه مردان رئیسجمهور» اما با این وجود ردفورد یک کارگردان موفق هم به حساب میآید. اولین فیلم سینمایی کارنامه کاری او یعنی مردم معمولی، یکی از موفقترین آثاری بود که ممکن است یک هنرمند بتواند بهعنوان فیلم اول بسازد؛ مردم معمولی چهار جایزه اسکار از جمله اسکار بهترین فیلم را تصاحب کرد. این رویه ادامه پیدا کرد و رابرت ردفورد آثار قابل توجه دیگری هم ساخت که از جمله آنها میتوان به فیلمهای «رودخانهای از میان آن میگذرد» و و «شیرها برای برهها» اشاره کرد. او تقریبا در نیمی از آثاری که کارگردانی کرده، خود بهعنوان بازیگر هم حضور داشته است؛ از جمله در «شراکتی که نگاه میداری» ساخته سال ۲۰۱۲ که تا امروز آخرین فیلم بلند داستانی ردفورد در مقام کارگردان به حساب میآید.
جورج کلونی-شببخیر و موفق باشید
«کلونی» با آن هیبت جذاب برای بازیگری را کمتر میتوان در ساحت کارگردان پذیرفت، حداقل قواعد بازار سینما در آمریکا چنین ایجاب میکند که او جلوی دوربین به چشم بیاید تا اثری را بسازد اما در کارنامه کاری او هم میتوان به فهرستی از فیلمهایی برخورد کرد که قابلتوجه هستند. او سال2002 برای اولین بار فیلم «اعترافات یک ذهن خطرناک» را با فیلمنامهای از چارلی کافمن ساخت. فیلم داستان تهیهکنندهای تلویزیونی را روایت میکند که در شرایط آشفته روحی به گذشتهای میاندیشد که اتفاقات تلخ زیادی برایش به همراه داشته است. بسیاری از منتقدان به عنوان اثر اول یک کارگردان، فیلم کلونی را قابل اعتنا دانستند اما «شب بخیر و موفق باشید» که کلونی آن را در سال 2005 ساخته، بدون شک بهترین اثر او تا امروز است. فیلم که روایتگر کشمکش ادوارد مورو یکی از بهترین خبرنگاران رادیو و تلویزیون تاریخ آمریکا با جوزف مککارتی، سناتور پرحاشیه آمریکایی در سال ۱۹۵۳ است.
آنجلینا جولی- شکستناپذیر
تصور آنجلینا جولی هم در مقام یک کارگردان برای بسیاری قابل باور نبود. هر چند موفقیت فیلمهای ساختهشده توسط او را بیشتر بهواسطه شهرت او میدانند اما در میان آثار او فیلمهایی هستند که قابلتوجه به نظر میرسند. از جمله فیلم شکستناپذیر که در سال 2014 بسیاری از منتقدان را به این نتیجه رساند که فارغ از موفقیت جولی در فعالیتهای بیرون از حوزه سینما، او خمیرمایه کارگردانی هم دارد. فیلم البته که در سه رشته فنی نامزد اسکار هم شد تا به نوعی تواناییهای او در ساخت فیلم هم به چشم بیاید. جولی پیش از این فیلم در سال 2011 فیلم «سرزمین خون و عسل» را که به جنگ بوسنی میپردازد، ساخت و پس از فیلم شکستناپذیر هم در سال 2015 فیلم «کنار دریا» را ساخت، فیلمی که برخلاف فیلم قبلی او چندان توجه منتقدان و سینماگران را برنینگیخت و حتی مخاطبان هم روی خوشی به آن نشان ندادند.




