تورهای غیرمجاز، آفت گردشگری
همین چند روز پیش بود که اعضای 120 نفره یک تور گردشگری غیرمجاز در جنگل‌های شهرستان نکا بازداشت شدند. در چرایی بازداشت این گروه گفته شد که مرتکب اعمال مجرمانه شده‌اند.
رئیس کل دادگستری مازندران در توضیح این اعمال مجرمانه گفته که آنها در جنگل پی‌رجه اقدام به نصب بنرهای شیطان‌پرستی و اعمال مجرمانه مانند شرب‌خمر، رقص مختلط و کشف حجاب کرده و توسط پلیس امنیت اخلاقی دستگیر شده‌اند و برایشان پرونده قضایی تشکیل شده است.
از ماجرای این گروه که بگذریم، سال‌هاست اجرای تورهای گردشگری غیرمجاز و هنجارشکنی که ارزش‌های عرفی، اخلاقی و فرهنگی جامعه محلی و بومی مناطق هدف گردشگری را رعایت نمی‌کنند باعث دلخوری این جوامع و نگرانی شدید آنها از تغییر سبک زندگی فرزندان‌شان شده است.
گرچه پس از دستگیری تور هنجارشکن جنگل پی‌رجه، حجت‌الاسلام اکبری، رئیس کل دادگستری مازندران تاکید کرده ساماندهی تورهای گردشگری داخلی یا ورودی به استان مازندران، در دستور کار معاونت پیشگیری از وقوع جرم استان قرار دارد و با تورهای هنجارشکن برخورد جدی می‌شود و از سویی ایزدی، سرپرست اداره کل میراث فرهنگی مازندران هم گفته برگزاری این تور هیچ ارتباطی با تاسیسات گردشگری استان ندارد اما به‌نظر می‌رسد موضوع برخورد با تورهای غیرمجاز و غیرقانونی و هنجارشکن که چند سال است به‌شدت از سوی کارشناسان اجتماعی و گردشگری توصیه می‌شود، چندان ازسوی مسؤولان مربوط جدی گرفته و رصد نمی‌شود.
از کجا سبز شدند؟
شاید این پرسش از ذهن‌تان بگذرد اصلا این تورهای غیرمجاز از چه وقت و چگونه سروکله‌شان پیدا شد؟ از این موضوع که همواره در هر کسب‌و‌کاری (مثل همین گردشگری)، روش‌ها و عناصر نامعتبر و سودجو هم ورود می‌کنند و خود را جای اصل، جا می‌زنند که بگذریم، عامل دیگری که می‌توان به ورود تورهای غیرمجاز و هنجارشکن به عرصه گردشگری ربطش داد شاید مشکلات اقتصادی و هزینه‌های بالای سفر و همچنین فشردگی و بالا بودن حجم کارها باشد که باعث شده مردم طی چند سال اخیر قید سفرهای طولانی‌مدت و دور و دراز را بزنند و به حضور در تورهای کوتاه‌مدت آخر هفته برای استراحت و رفع خستگی و پناه بردن به دامن طبیعت تمایل نشان دهند. از دیگر سو و از آنجا که هرجا بازار خوبی پیدا شود، پای سودجویان و سوداگران هم باز می‌شود، عده‌ای به‌صورت غیرقانونی و بدون آن‌که از وزارت میراث فرهنگی مجوزی دریافت کنند، اقدام به تبلیغ و برگزاری تورهای کوتاه‌مدت آخر هفته‌ای کردند که هیچ نظارتی روی آنها نمی‌شود. این تورها برای جلب بیشتر مسافران از ترفندهایی مثل نرخ‌هایی پایین‌تر از تورهای مجاز و اجرای برنامه‌های شاد و هنجارشکنی کردند که در اکثر موارد ناهمسو با فرهنگ جوامع محلی و حتی مخرب محیط‌زیست است.
صاحبان این تورها توانستند از این طریق مشتریان زیادی را به‌سوی خود بکشانند مشتریانی که معمولا از پیامدهای تلخ این تورهای بی‌مجوز که نه راهنمای رسمی باتجربه دارند و نه مسافران را بیمه می‌کنند، بی‌اطلاعند.
به‌شدت آسیب‌زا
آن‌طور که کارشناسان حوزه گردشگری می‌گویند و تجربه سال‌های اخیر نشان داده، این‌گونه تورها نه تنها پیامدهای احتمالی ناگواری برای مسافران تور به دنبال دارد که آثار مخرب متعددی هم برای بخش‌های دیگر از‌جمله جوامع محلی و صنعت گردشگری به‌وجود می‌آورد؛ آثاری که قبادی، کارشناس گردشگری درباره آنها می‌گوید: در تورهای غیرمجاز، رفتار ناشایست بعضی از افراد که می‌تواند تاثیرات منفی بر جوانان و افراد مجرد و حتی متأهل بگذارد، سبب می‌شود خانواده‌ها از تورهای مسافرتی مجاز هم استقبال نکنند. این مسأله می‌تواند سدی بلند در برابر توسعه گردشگری کشور باشد. همین که خانواده‌ها از تورهای یک‌روزه یا چند‌روزه داخلی استقبال نمی‌کنند، خود مشکل بسیار بزرگی برای گردشگری کشور است و این مسأله که تورهای غیرمجاز زمین بازی عده‌ای برای رفتارهای هنجارشکن شده خود فضای بدتری را علیه گردشگری و صنعت توریسم برپا خواهد کرد.
آفت به صنعت گردشگری
محسن شریعتی، مدرس دانشگاه در حوزه گردشگری هم معتقد است، برگزاری تورهای غیرمجاز، آسیب جدی به صنعت گردشگری وارد می‌کند: تورهای غیرمجاز در واقع بر‌مبنای سرگرمی و نگاه غیرحرفه‌ای اقدام به برگزاری تور می‌کنند و در بیشتر موارد به‌دلیل رعایت نکردن استانداردها و قوانین و موازین شرعی و عرفی، دید جامعه را به تورهای گردشگری و سفرهای گروهی دچار خدشه می‌کنند. این تورها ممکن است با اقامت در یک اقامتگاه بومگردی در روستا و ایجاد نگرش منفی بین اهالی، موجب گردشگرگریزی اهالی روستا و از لحاظ فرهنگی ایجاد دید منفی از سوی خانواده‌ها و مسؤولان حاکمیتی نسبت به تورهای گردشگری شود.
فاطمه مرادزاده - گروه ایران
از ماجرای این گروه که بگذریم، سال‌هاست اجرای تورهای گردشگری غیرمجاز و هنجارشکنی که ارزش‌های عرفی، اخلاقی و فرهنگی جامعه محلی و بومی مناطق هدف گردشگری را رعایت نمی‌کنند باعث دلخوری این جوامع و نگرانی شدید آنها از تغییر سبک زندگی فرزندان‌شان شده است.
گرچه پس از دستگیری تور هنجارشکن جنگل پی‌رجه، حجت‌الاسلام اکبری، رئیس کل دادگستری مازندران تاکید کرده ساماندهی تورهای گردشگری داخلی یا ورودی به استان مازندران، در دستور کار معاونت پیشگیری از وقوع جرم استان قرار دارد و با تورهای هنجارشکن برخورد جدی می‌شود و از سویی ایزدی، سرپرست اداره کل میراث فرهنگی مازندران هم گفته برگزاری این تور هیچ ارتباطی با تاسیسات گردشگری استان ندارد اما به‌نظر می‌رسد موضوع برخورد با تورهای غیرمجاز و غیرقانونی و هنجارشکن که چند سال است به‌شدت از سوی کارشناسان اجتماعی و گردشگری توصیه می‌شود، چندان ازسوی مسؤولان مربوط جدی گرفته و رصد نمی‌شود.
از کجا سبز شدند؟
شاید این پرسش از ذهن‌تان بگذرد اصلا این تورهای غیرمجاز از چه وقت و چگونه سروکله‌شان پیدا شد؟ از این موضوع که همواره در هر کسب‌و‌کاری (مثل همین گردشگری)، روش‌ها و عناصر نامعتبر و سودجو هم ورود می‌کنند و خود را جای اصل، جا می‌زنند که بگذریم، عامل دیگری که می‌توان به ورود تورهای غیرمجاز و هنجارشکن به عرصه گردشگری ربطش داد شاید مشکلات اقتصادی و هزینه‌های بالای سفر و همچنین فشردگی و بالا بودن حجم کارها باشد که باعث شده مردم طی چند سال اخیر قید سفرهای طولانی‌مدت و دور و دراز را بزنند و به حضور در تورهای کوتاه‌مدت آخر هفته برای استراحت و رفع خستگی و پناه بردن به دامن طبیعت تمایل نشان دهند. از دیگر سو و از آنجا که هرجا بازار خوبی پیدا شود، پای سودجویان و سوداگران هم باز می‌شود، عده‌ای به‌صورت غیرقانونی و بدون آن‌که از وزارت میراث فرهنگی مجوزی دریافت کنند، اقدام به تبلیغ و برگزاری تورهای کوتاه‌مدت آخر هفته‌ای کردند که هیچ نظارتی روی آنها نمی‌شود. این تورها برای جلب بیشتر مسافران از ترفندهایی مثل نرخ‌هایی پایین‌تر از تورهای مجاز و اجرای برنامه‌های شاد و هنجارشکنی کردند که در اکثر موارد ناهمسو با فرهنگ جوامع محلی و حتی مخرب محیط‌زیست است.
صاحبان این تورها توانستند از این طریق مشتریان زیادی را به‌سوی خود بکشانند مشتریانی که معمولا از پیامدهای تلخ این تورهای بی‌مجوز که نه راهنمای رسمی باتجربه دارند و نه مسافران را بیمه می‌کنند، بی‌اطلاعند.
به‌شدت آسیب‌زا
آن‌طور که کارشناسان حوزه گردشگری می‌گویند و تجربه سال‌های اخیر نشان داده، این‌گونه تورها نه تنها پیامدهای احتمالی ناگواری برای مسافران تور به دنبال دارد که آثار مخرب متعددی هم برای بخش‌های دیگر از‌جمله جوامع محلی و صنعت گردشگری به‌وجود می‌آورد؛ آثاری که قبادی، کارشناس گردشگری درباره آنها می‌گوید: در تورهای غیرمجاز، رفتار ناشایست بعضی از افراد که می‌تواند تاثیرات منفی بر جوانان و افراد مجرد و حتی متأهل بگذارد، سبب می‌شود خانواده‌ها از تورهای مسافرتی مجاز هم استقبال نکنند. این مسأله می‌تواند سدی بلند در برابر توسعه گردشگری کشور باشد. همین که خانواده‌ها از تورهای یک‌روزه یا چند‌روزه داخلی استقبال نمی‌کنند، خود مشکل بسیار بزرگی برای گردشگری کشور است و این مسأله که تورهای غیرمجاز زمین بازی عده‌ای برای رفتارهای هنجارشکن شده خود فضای بدتری را علیه گردشگری و صنعت توریسم برپا خواهد کرد.
آفت به صنعت گردشگری
محسن شریعتی، مدرس دانشگاه در حوزه گردشگری هم معتقد است، برگزاری تورهای غیرمجاز، آسیب جدی به صنعت گردشگری وارد می‌کند: تورهای غیرمجاز در واقع بر‌مبنای سرگرمی و نگاه غیرحرفه‌ای اقدام به برگزاری تور می‌کنند و در بیشتر موارد به‌دلیل رعایت نکردن استانداردها و قوانین و موازین شرعی و عرفی، دید جامعه را به تورهای گردشگری و سفرهای گروهی دچار خدشه می‌کنند. این تورها ممکن است با اقامت در یک اقامتگاه بومگردی در روستا و ایجاد نگرش منفی بین اهالی، موجب گردشگرگریزی اهالی روستا و از لحاظ فرهنگی ایجاد دید منفی از سوی خانواده‌ها و مسؤولان حاکمیتی نسبت به تورهای گردشگری شود.
فاطمه مرادزاده - گروه ایران
