ضرورت تامین منابع آب پایدار داخلی برای سیستان

ضرورت تامین منابع آب پایدار داخلی برای سیستان

اگر پای صحبت کارشناسان و مسئولان بنشینید، یکایک آنها تاکید می‌کنند دولت ایران به هر نحوی که شده باید حقابه 820میلیون مترمکعبی تالاب هامون را از افغانستان بگیرد؛ همان حقابه‌ای که طی یک تفاهم‌نامه معتبر بین‌المللی، همسایه شرقی، متعهد به پرداخت آن از رود هیرمند شد و پیشتر از آن و طی صدها و هزاران سال پیش، حیات سیستان و تالاب هامون به آن پیوند خورده بود.

با این حال همان کارشناسان و مسئولان معتقدند ایران نباید تامین آب استان‌سیستان و بلوچستان و به‌ویژه خطه سیستان را به آب رود هیرمند در افغانستان گره بزند. به‌عبارتی باید همزمان که حقابه هامون را زنده می‌کند، همه تلاش خود را به کار گیرد تا از روش‌ها و منابع مختلف، برای این استان مرزی و مخصوصا بخش شمالی آن، منابع آبی پایدار فراهم کند تا بتواند اشتغال ده‌ها هزار بهره‌بردار بخش کشاورزی و دامداری را در حوضه هامون و همچنین جمعیت ساکن در منطقه حفظ کند. تلاش برای دریافت حقابه از یک‌سو و تامین منابع آب پایدار داخلی از دیگر سو به این معناست که نباید سرنوشت سیستان را یکسره به افغانستان و منابع آبی آن‌سوی مرز گره زد و اتفاقا شده یک بار برای همیشه باید بند ناف سیستان را در بخش آب از افغانستان جدا کرد. بر همین اساس و طی یکی دو دهه اخیر و در زمان دولت‌های وقت، برنامه‌ریزی‌هایی صورت گرفته و قوانینی هم برای اجرا به تصویب مجلس رسیده است. از جمله این برنامه‌ها، انتقال آب دریای عمان به سیستان و بلوچستان و همچنین حفر چاه‌های ژرف در خطه سیستان است که البته به کندی پیش می‌رود، حال آن‌که زودتر از اینها باید سرنوشت آب هامون از هیرمند جدا می‌شد، یعنی همان زمانی که افغان‌ها شروع کردند به ساخت سدهای بیشتر روی هیرمند. ضمن این‌که در این روزگار خشکسالی نباید به آبی که پس از طی 70‌کیلومتر و گذر از چند سد و بند قرار است به خاک ایران برسد، چندان دل خوش کرد و امید داشت.   
 جهاد آبی در سیستان 
بر همین اساس حبیب‌ا... دهمرده، نماینده مردم زابل در مجلس و استاندار سابق استان‌های سیستان و بلوچستان و کرمان به جام جم می‌گوید اگر قرار است سیستانی داشته باشیم که برایمان بماند، باید روی تامین آب پایدار برای آن سرمایه‌گذاری کنیم، تامین این آب پایدار ممکن نیست جز این‌که هر چهار‌گزینه‌ای که مصوب و قانونی شده، به‌طور کامل به اجرا درآید. به گفته دهمرده، انتقال آب از دریای عمان،​ ایجاد و بهره‌برداری از چاه‌های ژرف، جلوگیری از تبخیر آب چاه نیمه‌ها و بارورکردن ابرها روی آنها و در نهایت گرفتن حقابه هامون از هیرمند تمام راه‌هایی است که باید روی اجرای آنها پافشاری کرد. کمااین‌که اجرای برخی از آنها در منطقه آغاز شده و طی هفته گذشته، اولین چاه ژرفی که حفاری شده و به آب رسیده، وارد مدار و شبکه آبرسانی سیستانی‌ها شد. 
 رفع تشنگی با آب اولین چاه ژرف
این چاه ژرف که در منطقه نیمروز واقع شده، دارای یک سیستم تصفیه و آب‌شیرین کن با ظرفیت 1000مترمکعب در شبانه روز است که به‌منظور رفع بخشی از کمبود آب شرب شهر و روستاهای شهرستان نیمروز وارد مدار بهره‌برداری شده‌است. البته آن‌طور که علیرضا قاسمی، مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب سیستان و بلوچستان در مراسم بهره‌برداری از این آب شیرین کن گفته: ظرفیت نهایی این سیستم 2500مترمکعب است که عملیات اجرایی این پروژه در راستای تحقق فرمایشات مقام معظم رهبری به‌صورت دانش‌بنیان در دستور کار قرار گرفت و فاز تکمیلی و نهایی آن تا پایان سال وارد مدار خواهد شد. 
خط انتقال چاه ژرف شماره‌2 و‌5 هم در حال اجراست و با پایان یافتن آنها و تا چند ماه آینده، سیستان از آب ژرف سه چاه برخوردار خواهد شد. علاوه بر این سه چاهی که به‌زودی وارد مدار می‌شود، حفر هفت چاه ژرف دیگر هم در دست مطالعه و اجراست. در کنار بهره‌مندی از آب چاه‌های ژرف، همزمان برنامه جمع‌آوری روان آب‌های فصلی هم در دستور کار قرار گرفته است و مسئولان سیستان و بلوچستان معتقدند در پروسه‌ای یک‌ساله، آب شرب و صنعت پایدار برای سیستان تامین خواهد شد. 
میزان این آب سرجمع بیش از یکی دو میلیارد مترمکعب و بسیار بیشتر از 820میلیون مترمکعب حقابه‌ای است که قرار بود از هیرمند دریافت کنیم، به قدری که مسئولان استان معتقدند با بهره‌مندی از آن می‌توانند روند مهاجرت از استان را معکوس کرده و خیل رفته‌ها به خاک آبا و اجدادی شان را برگردانند و مزارع و باغات منطقه را دوباره سرسبز و پربار و آبادی‌ها را آباد کنند.