بدجوری قضاوت خواهی شد؟!

بدجوری قضاوت خواهی شد؟!

طی همین فاصله زمانی کوتاه نزدیک ۱۰‌هزار انسان فلسطینی به خون غلتیده‌اند که نیمی از آنها کودک بوده‌اند. (هنوز بیشتر از ۱۰۰۰کودک زیر آوار هستند) وقایعی که در غزه روی می‌دهد با هیچ‌کدام از مواد منشورهای بین‌المللی تطابق ندارد. مرزهای وحشیگری فرو‌ریخته و ویرانی و کشتار غیر‌نظامیان، اصلی از اصول اساسی لیبرال‌دموکراسی شده است!

روز‌به‌روز مردم غزه در فشار کوچ و رفتن جان می‌دهند اما کجا؟ به قول محمود درویش «ملتی میان ترکش‌ها و باران، وطنی می‌جوید». این‌چنین است که مردم جهان به جنبش درآمده‌اند اما در کشورمان برخی که نام هنرمند بر خود نهاده‌اند، منفعت‌طلبانه روزه سکوت اختیار کرده‌اند. هنر و هنرمند به چه‌کار می‌آید وقتی التیام‌بخش درد و رنج انسان‌ها نباشد. الان و این میدان فرصت اثبات شعارهای انسان‌گرایی آنهایی است که همواره کوس ادعاهای‌شان همه را کر کرده بود. اینجا و اکنون دیگر مرز جغرافیایی و حتی مرزبندی ایدئولوژیک رنگ باخته است. حالا انسان‌ها قتل‌عام می‌شوند و کدام هنر و هنرمندی است که دغدغه انسان داشته باشد اما در برابر این نسل‌کشی بی‌تفاوت بماند، مگر این‌که تاجری بوده باشد که در قالب اعمال و گفتار پوپولیستی اولویتش بستن بار دنیایی خود بوده باشد (که هست) اما از یک جایی هنرمند باید با خود خودش به تکلیف برسد. همو که نیچه علاوه بر هر فضیلتی، «نابغه خبردهی» می‌خواندش، صفتی که به‌واقع هم مردم مظلوم غزه در همین حد انتظار دارند. آنها توقع دارند که هنرمند درد‌آشنا، این خبر هولناک و تکان‌دهنده را بر قلم و زبان خود جاری و بر سر اشغالگران کودک‌کش فریاد بزند. «هنرمند سیاسی نیست» در این فقره، ذلیلانه‌ترین سیاست است. «هنر برای هنر» اینجا مبتذل‌تر از هرجای دیگری است. «هنرمند با هنرش حرف می‌زند» نیز در این هنگامه به‌غایت فرصت‌طلبانه است. واقعیت امر این است که بله در عرصه سینما، نتیجه دیرهنگام است، ولی کارگردانی که با این استدلال خاموشی گزیند، به کج راه غلتیده است. هرچه را قرار است فردا روزی بسازد واگذارد و پلان فریاد قهرمان اثرش را همین حالا تبدیل به محتوای قابل انتشار کند. مردم مظلوم غزه از سینماگران ما توقع صدور مانیفست مبارزه چریکی ندارند. یک همراهی، همدلی، محکومیت ظالم، نوشته‌ای کوتاه هم کفایت می‌کند تا پاسخی به توقعی برحق باشد. بازیگری که قرار است در آینده نقش‌ عدالت‌طلبانه ایفا کند، باید بداند که مهیب‌ترین نقض عدل الان صورت می‌گیرد و اگر با هر استدلالی خود را به کنج خانه گرم محدود کند، میدان عدالت را به نفع ظلم آشکار، باخته است. تهیه‌کننده‌ای که می‌پندارد باید دنبال طرح و برآورد و غیره باشد، سقوطش به چاه ویل بی‌تفاوتی حتمی است. همه باید بدانیم که دیگر سکوت و توجیه معنایی جز دنیا‌خواهی مفرط مبتذل ندارد و شک نکنید که نزد آیندگان بد جوری قضاوت خواهیم شد. وقتی می‌دانیم که هنر هنرمند از زیست او منشأ می‌گیرد، نادیده گرفتن آنچه در غزه می‌گذرد، زیست‌ چنین هنرمندی را زیر سؤال می‌برد، زیستی که در آن از ایستادن کنار حق خبری نبوده و برعکس، کنار کشیدن به هر بهانه‌ای، عین کنار ظلم لمیدن معنا می‌دهد. در یک کلام «زیست ما می‌دهد هنر ما را» و امروز کنار کشیدن و نظاره‌گری، در بهترین حالت، به هنر خنثی و اخته خواهد انجامید. بالاخره این‌که نقد و آسیب‌شناسی خیانت، کم‌کاری و غفلت مدیران و متولیان سینمای کشور طی سال‌های متمادی در زمینه تولید آثار جذاب جهانی پیرامون موضوع مقاومت و کلا ساخت فیلم‌های ضدآمریکایی و سرمایه‌داری کلان حاکم بر دنیا به جای خود محفوظ و باید به آن پرداخت اما فوریت کنونی عرصه سینمای کشور، خروج از رکود و سکون و سکوت هنرمندان، به‌ویژه سینماگران است چرا که به قول مرید البرغوثی «در سینه جوان قلبی است و در قلبش گلوله‌ای».

محمد‌تقی فهیم | گروه فرهنگ و هنر