شیر در بادیه

 شیر در بادیه

یکی از پدیده‌هایی که در دنیا با نام ژاپن گره خورده، مانگاست. مانگا به زبان ساده همان کمیک‌استریپ یا پی‌نما یا داستان‌های مصور است. مانگای ژاپنی با دست و به صورت سیاه‌و‌سفید کشیده می‌شود. هم مناسب طیف سنی کودک و نوجوان است و هم برای بزرگسالان. بسیاری از این مانگاها در استودیوهای انیمه‌سازی معروف ژاپن تبدیل به انیمه‌های پرطرفدار می‌شوند.

مانگا شیر
مدتی پیش در بعضی مناطق ژاپن متوجه شدند که 65درصد دانش‌آموزان ابتدایی مواد مغذی مورد نظر را دریافت نمی‌کنند، چون سهم شیر روزانه‌شان را نمی‌خورند. برای همین شرکت سکی‌میلک، تامین‌کننده شیر مدارس طرح جالبی را اجرا کرد. روی شیشه‌های شیر با رنگ سفید یک مانگای کوتاه به صورت داستانی چهارفریمی چاپ کردند. دانش‌آموزان برای این‌که بتوانند داستان را بخوانند باید همه شیر را بخورند تا تصاویر به‌طور کامل معلوم شود. نتیجه نهایی این شد که 95درصد دانش‌آموزان شیرشان را می‌خوردند و از افت جسمی آنها و هدررفت شیرها جلوگیری می‌شد.

 
شَما شیر
ما هم زمانی در ایران طرحی داشتیم برای شیر مدارس به اسم شَما. در تلویزیون تبلیغ زیادی برایش شد. هزینه هنگفتی هم به این طرح تخصیص داده شد اما فایده نداشت. اکثر دانش‌آموزان شیر را نمی‌خوردند. آن زمان در مدرسه‌ای غیرانتفاعی تدریس می‌کردم. همه بچه‌ها متفق‌القول از طعم بد شیر شکایت داشتند. هر‌از‌گاهی ناظم مدرسه بالای سر بچه‌ها می‌ایستاد تا همه شیرشان را بخورند و پاکت خالی را بررسی می‌کرد اما اگر بچه‌ها می‌توانستند از زیر این نظارت قسر در بروند، سرنوشت پاکت‌های شیر ترکیدن زیر پاهای‌شان در خیابان یا پرتاب از پنجره‌ها به خیابان بود. حتی بعضی از دانش‌آموزان را می‌دیدم که در برگشت از مدرسه مراسم شیر ترکاندن داشتند!

آن یکی شیر است اندر بادیه...
آیا می‌خواهم بگویم، ما هم باید روی پاکت‌های‌مان چیزی چاپ می‌کردیم؟ نه. ما و ژاپن از خیلی جهات قابل مقایسه نیستیم. نرخ ثابت تورم آنها و تورم همواره در حال حباب ما، جمعیت کل دو کشور و به‌خصوص جمعیت کودکان و نوجوانان، نوع عادت مطالعه، عادت‌های تغذیه‌ای و البته پیشینه فرهنگی متفاوت دو ملت از جمله مواردی است که جای مقایسه و الگوگیری نمی‌گذارد. اصلا خیلی از برنامه‌ها و طرح‌های به طاق خورده در ایران برای همین است که از ظاهر طرح‌ها و برنامه‌های دیگران تقلید می‌کنیم بدون این‌که تفاوت‌‌ها و پیش‌نیازها را در نظر بگیریم. شاید اگر دراین‌گونه طرح‌‌ها به عمق ماجرا برویم و دلیل آن راهکار را پیدا کنیم بهتر بتوانیم برای مشکل مشابه در موقعیت بومی خودمان چاره‌اندیشی کنیم. 

وان یکی شیر است اندر بادیه!
در ماجرای مانگاشیر هدف این بود که بچه‌ها شیر بخورند اما می‌دانستند که نمی‌توانند با اعمال فشار و نگه‌داشتن چماق بالا سر بچه‌ها به این هدف برسند. همه تلاش شرکت توزیع‌کننده شیر ومدارس این بود که زور وفشار در کار نباشد و بچه‌ها با رغبت این کار را بکنند. وقتی درکاری استمرار باشد، به‌مرور عادت می‌شود و آن کودکان برای‌همیشه خوردن شیر را جزو واجبات‌زندگی خود می‌دانند. 

عطیه عیار | نویسنده و مترجم
ضمیمه ویژه نامه