فرش؛ سقوط از عرش

فرش؛ سقوط از عرش

همین دیروز پایگاه اینترنتی معتبر استاتیستا فهرستی از پرجاذبه‌ترین کشورهای جهان را معرفی کرده بود که ایران در رتبه دهم این فهرست به‌عنوان کشورهای دیدنی جهان معرفی شده بوداما آنچه تلخ می‌نماید این‌که از این ظرفیت آماده هیچ استفاده‌ای نشده و کشورهایی با رتبه‌های بسیار پایین‌تر (همچون امارات) درآمدهای به‌مراتب بالاتری از این حوزه دریافت کرده‌اند.

خبر تازه‌تر این‌که حتی هنرهای ایرانی هم که به‌واسطه آن نام ایران در جهان مطرح بوده، آرام آرام در سایه بی‌توجهی و سوءمدیریت‌ها رو به فراموشی است. مصداق آشکار آن وضعیت ناگوار فرش دستباف ایرانی است که طی دو دهه گذشته شاهد افول مقبولیت آن بوده‌ایم. آن‌طور که معاونت بررسی‌های اقتصادی اتاق بازرگانی تهران در گزارشی عنوان کرده، سهم ایران از صادرات فرش دستباف در جهان دریک‌بازه 10ساله از 25.5درصد به7.4درصد رسیده اما سهم رقبای ایران ازجمله هند، چین، نپال و پاکستان درحال افزایش است. 
این گزارش به استناد آمار سازمان تجارت جهانی اشاره کرده که طی سال‌های ۲۰۱۱تا۲۰۲۲ در بازار تجارت‌جهانی فرش‌دستباف به‌صورت میانگین بیش از ۱۵۰کشور صادرکننده وجود دارد. طی سال۲۰۲۲ کشورهای هند با ۳۱۰میلیون دلار و سهم حدود 30.3درصد از کل صادرات فرش، چین با 93.1میلیون دلار و سهم حدود 9.1درصد از کل صادرات فرش و مصر با 89.8میلیون دلار با سهم حدود 8.8درصد از کل صادرات سه کشور عمده در صادرات فرش دستباف طی سال‌های مزبور بوده‌اند. این درحالی است که آمارها حکایت از این دارد که ایران در سال۲۰۱۱، حدود 25.5درصد از عرضه فرش دستباف در بازارهای جهانی را به خود اختصاص داده که بیشترین متوسط سهم سالانه جهانی از بازار فرش در دوره ۲۰22-۲۰11 بوده است. سهم ایران از صادرات فرش دستباف در دوره ۲۰22-۲۰11 کاهش یافته و از  25.5درصد به 7.4درصد رسیده است.  براساس آمار گمرک ارزش صادرات فرش دستباف ایران از 427.3میلیون دلار در سال ۱۳۹۱ به 50.7میلیون دلار در سال۱۴۰۱ رسیده است. متوسط رشد سالانه ارزش صادرات فرش دستباف ایران به نقاط مختلف جهان طی سال‌های ۱۳۹۱تا۱۴۰۱ برابر با منفی ۱۹درصد بوده است. براین اساس سهم صادرات فرش دستباف ایران از کل صادرات غیرنفتی، از 1.3درصد در سال۱۳۹۱ به 9.09درصد در سال۱۴۰۱ رسیده است. در این میان براساس گزارش اتاق بازرگانی تهران، موضوع مهم و تأثیرگذار در روند کاهش سهم جهانی فرش دستباف ایران، نه رکود اقتصادی بلکه به وجود آمدن رقبای جدید تولیدکننده و تبلیغات جهانی و گاهی توانمندی‌های تولیدی با داشتن هزینه تولید پایین برخی از کشورهای رقیب است. اکنون هند، پاکستان، نپال و چین از این مزیت نسبی برای تولید در مقابل ایران برخوردارند.