جنگ یا توافق
تحولات اخیر نشان میدهد که منطق میدان باردیگر بر منطق توافق غلبه کرده است. آنچه پس از دورهای از تفاهم، مذاکره یا مدیریت تنش مشاهده میشود، نه تثبیت یک چارچوب سیاسی بلکه خروج تدریجی مفاد تفاهم از دستور کار عملی طرفین است.
دکتر محمودرضا امینی - کارشناس ارشد راهبردی و حکمرانی اسلامی
در چنین وضعیتی، بازیگران اصلی نه براساس متن توافقها بلکه براساس محاسبه هزینه، قدرت بازدارندگی، آسیبپذیری طرف مقابل و توان تحمل افکار عمومی تصمیم میگیرند.
در این میان، اسرائیل همراستا با بخشی از اهداف راهبردی آمریکا، مسیر خود را در جبهه لبنان و پیرامون محور مقاومت دنبال میکند. هدف تلآویو صرفا پاسخ نظامی محدود نیست بلکه تغییر معادله امنیتی در مرزهای شمالی، کاهش توان بازدارندگی حزبالله و وادار کردن محیط منطقهای به پذیرش قواعد جدید بازی است. از سوی دیگر، آمریکا نیز اگرچه ممکن است در ظاهر از جنگ گسترده پرهیز کند اما در عمل میتواند به سمت فشار محاسبهشده بر زیرساختها، توان پشتیبانی، شبکههای منطقهای و ظرفیتهای راهبردی جمهوری اسلامی حرکت کند.
بنابراین مسأله اصلی این نیست که آیا طرفین از جنگ سخن میگویند یا از توافق؛ مسأله اصلی این است که هرکدام میخواهند با چه سطحی از فشار، طرف مقابل را به پذیرش یک چارچوب جدید وادار کنند.
در چنین شرایطی، سه سناریو قابل تصور است:
سناریوی نخست، بازگشت به یک تفاهم محدود است؛ تفاهمی نه از سر اعتماد بلکه از سر ضرورت. این سناریو زمانی محتمل میشود که هر دو طرف به این جمعبندی برسند که ادامه تقابل مستقیم، هزینهای بیش از دستاوردهای آن دارد. در این حالت، توافق احتمالی نه یک صلح پایدار بلکه نوعی توقف موقت، مدیریت بحران یا تنظیم سطح درگیری خواهد بود.
در این میان، اسرائیل همراستا با بخشی از اهداف راهبردی آمریکا، مسیر خود را در جبهه لبنان و پیرامون محور مقاومت دنبال میکند. هدف تلآویو صرفا پاسخ نظامی محدود نیست بلکه تغییر معادله امنیتی در مرزهای شمالی، کاهش توان بازدارندگی حزبالله و وادار کردن محیط منطقهای به پذیرش قواعد جدید بازی است. از سوی دیگر، آمریکا نیز اگرچه ممکن است در ظاهر از جنگ گسترده پرهیز کند اما در عمل میتواند به سمت فشار محاسبهشده بر زیرساختها، توان پشتیبانی، شبکههای منطقهای و ظرفیتهای راهبردی جمهوری اسلامی حرکت کند.
بنابراین مسأله اصلی این نیست که آیا طرفین از جنگ سخن میگویند یا از توافق؛ مسأله اصلی این است که هرکدام میخواهند با چه سطحی از فشار، طرف مقابل را به پذیرش یک چارچوب جدید وادار کنند.
در چنین شرایطی، سه سناریو قابل تصور است:
سناریوی نخست، بازگشت به یک تفاهم محدود است؛ تفاهمی نه از سر اعتماد بلکه از سر ضرورت. این سناریو زمانی محتمل میشود که هر دو طرف به این جمعبندی برسند که ادامه تقابل مستقیم، هزینهای بیش از دستاوردهای آن دارد. در این حالت، توافق احتمالی نه یک صلح پایدار بلکه نوعی توقف موقت، مدیریت بحران یا تنظیم سطح درگیری خواهد بود.




