با فاطمه سلیمانی، نویسنده كتاب «به سپیدی یك رویا» در روز دختر و تولد حضرت معصومه(س) گفت‌وگو كردیم؛ نویسنده‌ای كه می‌گوید هیچ‌وقت از هدیه روز دختر نمی‌گذرد
مرغ دلم راهی قم می‌شود...
«به سپیدی یك رویا» را می‌شود همین امروز خواند، اصلا چه روزی بهتر از این آخر هفته تابستانی كه مصادف شده با تولد حضرت معصومه(س) و روز دختر. این كتاب را فاطمه سلیمانی نوشته و نشر نیستان هم روانه بازار كتاب كرده است. مثل هر كتاب دیگری فراز و نشیب‌هایی را طی كرده و میان مخاطبان برای خود جا باز كرده است. به مناسبت روز دختر سری زدیم به این كتاب و نویسنده اش تا ببینیم در به سپیدی یك رویا چه خبر است و فاطمه سلیمانی درباره خواهر گرامی امام رضا(ع) چه داستانی نوشته است. اصلا چرا سراغ این شخصیت رفته و از نگاه خودش پرداخت داستانی‌اش چه تفاوتی با دیگر روایت‌های مشابه دارد؟
رویایی كه سپید است
«به سپیدی یك رویا» رمانی تاریخی ـ مذهبی است و یك برهه از تاریخ را كه یكی از بزرگان و چهره‌های برجسته مذهبی در آن زیست كرده‌اند، روایت كرده و تلاش برای این‌كه در خلال روایتش بتواند میان مخاطب و دین ارتباط محكم‌تری برقرار كند. داستان از زمان خروج حضرت امام رضا(ع) از مدینه و حركت ایشان به سمت مرو آغاز می‌شود و به وفات حضرت معصومه(س) و خاكسپاری ایشان در شهر قم به پایان می‌رسد. این فراز تاریخی و روایت داستانی از آن، برگ برنده نویسنده این كتاب است؛ كه به خوبی از آن برای پرداخت داستانی بهره برده است.
راوی كیست؟
راوی داستان یكی از كنیزان حضرت معصومه(س) است كه در داستان به شكل و شمایلی تازه و واقعی به روایت داستانی پرداخته است. بیان زنانه و ترسیم ظرافت‌های بیانی كه معمولا در زبان زنان می‌توان سراغی از آن گرفت از سوی نویسنده در این متن به زیبایی ترسیم شده است. در كنار این زیبایی بیانی، فضاسازی نویسنده از اندرونی منزل امام معصوم و ساخت چند شخصیت سپید و خاكستری در این فضا كه شرح رفت و آمدها و نگاه مردم در آن دوران تاریخی به امام معصوم و بیت او را روایت می‌كند نیز از دیگر ویژگی‌های این متن است كه نویسنده توانسته به خوبی از عهده آن برآید.
نویسنده از كتاب می‌گوید
به سپیدی یك رویا مثل هر كتاب مذهبی و تاریخی دیگر فراز و نشیب‌هایی را از سر گذرانده، اما این‌كه چرا سلیمانی این كتاب را نوشته، سؤالی است كه از خودش پرسیدیم و او در پاسخ به این پرسش گفت: من سال‌هاست با نشر نیستان كار می‌كنم و مراودات كاری بسیاری داریم. در واقع نسبت به سلایق و علایق هم شناخت داریم و می‌توانیم همكاری‌هایمان را خوب پیش ببریم.
او ادامه داد: در نشر نیستان می‌دانستند كه به كارهای تاریخی و مذهبی به‌خصوص داستان‌های مربوط به عاشورا علاقه خاصی دارم. وقتی به من نوشتن كتابی درباره زندگی حضرت معصومه(س) را پیشنهاد كردند به‌واسطه علاقه‌ام به امام رضا(ع) سریعا پذیرفتم می‌دانستم همین ارادت قلبی‌ام می‌تواند در نوشتن این اثر به من كمك كند.
2 كتاب دیگر از همین نویسنده
«یك خوشه انگور سرخ» بلافاصله بعد به سپیدی یك رویا نوشته شده و به زندگی امام جواد(ع) می‌پردازد. راوی این داستان ام‌فضل، همسر امام و دختر مأمون است كه در نهایت با تحریك معتصم خلیفه عباسی، امام نهم شیعیان را مسموم و به شهادت می‌رساند.
نویسنده توانسته با هنرمندی تمام و در قالب تخیلی مؤمنانه بدون وارد کردن خدشه یا بیان اخباری ناصحیح درباره خلیفه عباسی و نظام زیستی امام شیعه این دو مظهر خیر و شر و زندگی غیرمؤمنانه و مؤمنانه را در مقابل یكدیگر با بهره‌گیری از كلماتی شاعرانه ترسیم كند. نثر و توصیفی شاعرانه را شاید به همین اعتبار بتوان مهم‌ترین و قابل توجه‌ترین مشخصه هنری این داستان به شمار آورد كه به لذت خوانش آن بیش از پیش می‌افزاید.
«طلوع روز چهارم» دیگر داستان مذهبی است كه سلیمانی نوشته و چند ماهی از انتشار آن می‌گذرد. این كتاب اثری است داستانی - روایی كه به شرح ماجرای شكافته شدن دیوار كعبه برای ورود مادر جلیل‌القدر امیرالمؤمنین علی(ع) به درون آن در زمان ولادت ایشان و در ادامه حضور چهار بانوی پاكدامن آسمانی بر بالین او برای كمك به این ولادت خجسته می‌پردازد.
داستان طلوع روز چهارم جدای از این، دربردارنده زبانی فخیم و ستودنی است. زبانی كه با فخامت نثر تاریخی سعی كرده حس و حال مادرانه و در عین حال فضای معنوی حاكم بر لحظاتی كه بر وی رفته است و روزهای اقامت او در كعبه برای این میلاد خجسته را به شكلی باورپذیر و احساسی برای مخاطب خود بازگو كند.
و اما دشواری‌های كار
علاقه‌مندی فاطمه سلیمانی به رمان‌های تاریخی و مذهبی یك طرف و حساسیت‌برانگیز بودن كار كردن در این حوزه‌ها از یك طرف دیگر. رمان، سریال و فیلم‌های مذهبی و تاریخی همواره با چون و چراهای بسیاری روبه‌رو بوده‌اند. منتقدان به سرعت اثر خلق شده را با تاریخ و مذهب تطبیق داده و ایرادات زیادی را به آن وارد می‌كنند. آیا سلیمانی هم با چنین چالش‌هایی روبه‌رو شده است؟ او در این باره اظهار كرد: با همه علاقه‌ای كه دارم، دست‌و‌دلم می‌لرزید كه بخواهم بروم سراغ كارهای تاریخی و مذهبی. چون به‌خوبی می‌دانستم تا چه اندازه حساسیت‌برانگیز هستند. اما وقتی پیشنهاد شد، با خودم گفتم قسمت است و بهتر است نوشتن را شروع كنم.
او توضیح داد: من یك شخصیت تخیلی را وارد داستانم كردم، شخصیتی كه خواهر ناتنی حضرت معصومه(س) است و اسماء نام دارد. این خواهر شخصیتی خاكستری داشته و كمی هم پرخاشگر است و به‌نوعی نقطه مقابل حضرت قرار می‌گیرد. درباره این شخصیت با انتقادات بسیاری روبه‌رو شدم و به من خیلی اعتراض شد كه چرا چنین شخصیتی را خلق كردم.
او ادامه داد: برخی می‌گفتند با افزودن این شخصیت به خاندان پیامبر بی‌‌احترامی كرده‌ام و باید كار را بازنویسی و این شخصیت را حذف كنم یا این‌كه خواهر حضرت را به دخترعمویش تغییر دهم، اما من زیر بار نرفتم. می‌خواستم شخصیتی در داستان باشد كه همزمان با حضرت معصومه(س) در یك خانه و یك تربیت بزرگ شده باشد.
سلیمانی افزود: مگر ما در میان فرزندان امامان، جعفر كذاب نداریم؟ امامان هم هر كدام فرزندانی خلف و ناخلف داشته‌اند و در میان اولاد آنها هم دنیا‌طلبی وجود داشته است.
از منتقدان تا مردم
برخی منتقدان به سپیدی یك رویا را دوست نداشته یا نسبت به آن نقد داشته‌اند. برخی دیگر هم كتاب را دوست داشته و روایت جذاب و یكدست آن را مورد تحسین قرار داده‌اند. اما نظر مردم درباره كتاب چیست؟ سلیمانی در این باره گفت: مردم كتاب را خیلی دوست داشتند و بازخوردهای بسیار شیرینی از آنها دریافت كردم. خیلی‌ها از حرم حضرت معصومه(س) به من پیام داده‌اند كه اینجا یادت هستیم. برخی دیگر با كتاب در حرم عكس گرفته و برایم فرستاده‌اند. عده‌ای هم گفته‌اند كه كتاب باعث شده حضرت معصومه(س) را با نگاه دیگری ببینند و آشنایی بیشتر و بهتری با ایشان پیدا كنند. بازخوردهای مردمی كتاب آنقدر خوب بود كه دو داستان مذهبی دیگر هم نوشتم و به كارم ادامه خواهم داد.
خانم نویسنده و هدیه روز دختر
چند سالی است كه تولد حضرت معصومه(س) به نام دختران در تقویم نامگذاری شده و همین روز دختر هم در فضای مجازی و البته دنیای واقعی شور و حال خاص خودش را دارد. پدر و مادرها برای دخترانشان هدیه می‌خرند و دختران هم حواسشان هست كه حتما هدیه این روز را دریافت كنند. نمونه اش همین خانم نویسنده گزارشمان است كه می‌گوید از هدیه روز دختر نمی‌گذرد و چند روز مانده به این روز به مادرش یادآوری می‌كند كه هدیه را فراموش نكند. او افزود: این یك هدیه بسیار دلچسب و دوست‌داشتنی است و همین دیروز هم به مادرم گفتم ضمن یادآوری روز دختر هدیه من فراموش نشود.
سلیمانی اظهار كرد: روز دختر برایم یادآوری سوره كوثر حرمت دختران در دینمان است. همین‌طور یادآوری آیات و احادیثی كه درباره دختران گفته شده است. این‌كه گفته می‌شود آدم‌هایی كه دختر دارند درهای بهشت به رویشان باز است، بسیار دلچسب است.
او همین‌طور با خنده می‌گوید: لطیفه‌های بامزه‌ای هم كه در این روز در فضای مجازی می‌چرخد خیلی جالب است، مثلا می‌گویند روز آچار فرانسه هم حتی داریم و روز پسر نه. كلا روز دختر جذاب و بامزه است و من خیلی از این نامگذاری لذت می‌برم و دوستش دارم.
از این نویسنده می‌پرسیم تا به حال كتابش را به مناسبت روز دختر هدیه داده است یا نه، او می‌گوید: كتابم را به دیگران بارها و بارها هدیه داده‌ام، اما به مناسبت روز دختر نه. ما هم آرزو می‌كنیم در آینده دختری داشته باشد تا كتابش را در روز دختر به او هدیه دهد.
«به سپیدی یك رویا» رمانی تاریخی ـ مذهبی است و یك برهه از تاریخ را كه یكی از بزرگان و چهره‌های برجسته مذهبی در آن زیست كرده‌اند، روایت كرده و تلاش برای این‌كه در خلال روایتش بتواند میان مخاطب و دین ارتباط محكم‌تری برقرار كند. داستان از زمان خروج حضرت امام رضا(ع) از مدینه و حركت ایشان به سمت مرو آغاز می‌شود و به وفات حضرت معصومه(س) و خاكسپاری ایشان در شهر قم به پایان می‌رسد. این فراز تاریخی و روایت داستانی از آن، برگ برنده نویسنده این كتاب است؛ كه به خوبی از آن برای پرداخت داستانی بهره برده است.
راوی كیست؟
راوی داستان یكی از كنیزان حضرت معصومه(س) است كه در داستان به شكل و شمایلی تازه و واقعی به روایت داستانی پرداخته است. بیان زنانه و ترسیم ظرافت‌های بیانی كه معمولا در زبان زنان می‌توان سراغی از آن گرفت از سوی نویسنده در این متن به زیبایی ترسیم شده است. در كنار این زیبایی بیانی، فضاسازی نویسنده از اندرونی منزل امام معصوم و ساخت چند شخصیت سپید و خاكستری در این فضا كه شرح رفت و آمدها و نگاه مردم در آن دوران تاریخی به امام معصوم و بیت او را روایت می‌كند نیز از دیگر ویژگی‌های این متن است كه نویسنده توانسته به خوبی از عهده آن برآید.
نویسنده از كتاب می‌گوید
به سپیدی یك رویا مثل هر كتاب مذهبی و تاریخی دیگر فراز و نشیب‌هایی را از سر گذرانده، اما این‌كه چرا سلیمانی این كتاب را نوشته، سؤالی است كه از خودش پرسیدیم و او در پاسخ به این پرسش گفت: من سال‌هاست با نشر نیستان كار می‌كنم و مراودات كاری بسیاری داریم. در واقع نسبت به سلایق و علایق هم شناخت داریم و می‌توانیم همكاری‌هایمان را خوب پیش ببریم.
او ادامه داد: در نشر نیستان می‌دانستند كه به كارهای تاریخی و مذهبی به‌خصوص داستان‌های مربوط به عاشورا علاقه خاصی دارم. وقتی به من نوشتن كتابی درباره زندگی حضرت معصومه(س) را پیشنهاد كردند به‌واسطه علاقه‌ام به امام رضا(ع) سریعا پذیرفتم می‌دانستم همین ارادت قلبی‌ام می‌تواند در نوشتن این اثر به من كمك كند.
2 كتاب دیگر از همین نویسنده
«یك خوشه انگور سرخ» بلافاصله بعد به سپیدی یك رویا نوشته شده و به زندگی امام جواد(ع) می‌پردازد. راوی این داستان ام‌فضل، همسر امام و دختر مأمون است كه در نهایت با تحریك معتصم خلیفه عباسی، امام نهم شیعیان را مسموم و به شهادت می‌رساند.
نویسنده توانسته با هنرمندی تمام و در قالب تخیلی مؤمنانه بدون وارد کردن خدشه یا بیان اخباری ناصحیح درباره خلیفه عباسی و نظام زیستی امام شیعه این دو مظهر خیر و شر و زندگی غیرمؤمنانه و مؤمنانه را در مقابل یكدیگر با بهره‌گیری از كلماتی شاعرانه ترسیم كند. نثر و توصیفی شاعرانه را شاید به همین اعتبار بتوان مهم‌ترین و قابل توجه‌ترین مشخصه هنری این داستان به شمار آورد كه به لذت خوانش آن بیش از پیش می‌افزاید.
«طلوع روز چهارم» دیگر داستان مذهبی است كه سلیمانی نوشته و چند ماهی از انتشار آن می‌گذرد. این كتاب اثری است داستانی - روایی كه به شرح ماجرای شكافته شدن دیوار كعبه برای ورود مادر جلیل‌القدر امیرالمؤمنین علی(ع) به درون آن در زمان ولادت ایشان و در ادامه حضور چهار بانوی پاكدامن آسمانی بر بالین او برای كمك به این ولادت خجسته می‌پردازد.
داستان طلوع روز چهارم جدای از این، دربردارنده زبانی فخیم و ستودنی است. زبانی كه با فخامت نثر تاریخی سعی كرده حس و حال مادرانه و در عین حال فضای معنوی حاكم بر لحظاتی كه بر وی رفته است و روزهای اقامت او در كعبه برای این میلاد خجسته را به شكلی باورپذیر و احساسی برای مخاطب خود بازگو كند.
و اما دشواری‌های كار
علاقه‌مندی فاطمه سلیمانی به رمان‌های تاریخی و مذهبی یك طرف و حساسیت‌برانگیز بودن كار كردن در این حوزه‌ها از یك طرف دیگر. رمان، سریال و فیلم‌های مذهبی و تاریخی همواره با چون و چراهای بسیاری روبه‌رو بوده‌اند. منتقدان به سرعت اثر خلق شده را با تاریخ و مذهب تطبیق داده و ایرادات زیادی را به آن وارد می‌كنند. آیا سلیمانی هم با چنین چالش‌هایی روبه‌رو شده است؟ او در این باره اظهار كرد: با همه علاقه‌ای كه دارم، دست‌و‌دلم می‌لرزید كه بخواهم بروم سراغ كارهای تاریخی و مذهبی. چون به‌خوبی می‌دانستم تا چه اندازه حساسیت‌برانگیز هستند. اما وقتی پیشنهاد شد، با خودم گفتم قسمت است و بهتر است نوشتن را شروع كنم.
او توضیح داد: من یك شخصیت تخیلی را وارد داستانم كردم، شخصیتی كه خواهر ناتنی حضرت معصومه(س) است و اسماء نام دارد. این خواهر شخصیتی خاكستری داشته و كمی هم پرخاشگر است و به‌نوعی نقطه مقابل حضرت قرار می‌گیرد. درباره این شخصیت با انتقادات بسیاری روبه‌رو شدم و به من خیلی اعتراض شد كه چرا چنین شخصیتی را خلق كردم.
او ادامه داد: برخی می‌گفتند با افزودن این شخصیت به خاندان پیامبر بی‌‌احترامی كرده‌ام و باید كار را بازنویسی و این شخصیت را حذف كنم یا این‌كه خواهر حضرت را به دخترعمویش تغییر دهم، اما من زیر بار نرفتم. می‌خواستم شخصیتی در داستان باشد كه همزمان با حضرت معصومه(س) در یك خانه و یك تربیت بزرگ شده باشد.
سلیمانی افزود: مگر ما در میان فرزندان امامان، جعفر كذاب نداریم؟ امامان هم هر كدام فرزندانی خلف و ناخلف داشته‌اند و در میان اولاد آنها هم دنیا‌طلبی وجود داشته است.
از منتقدان تا مردم
برخی منتقدان به سپیدی یك رویا را دوست نداشته یا نسبت به آن نقد داشته‌اند. برخی دیگر هم كتاب را دوست داشته و روایت جذاب و یكدست آن را مورد تحسین قرار داده‌اند. اما نظر مردم درباره كتاب چیست؟ سلیمانی در این باره گفت: مردم كتاب را خیلی دوست داشتند و بازخوردهای بسیار شیرینی از آنها دریافت كردم. خیلی‌ها از حرم حضرت معصومه(س) به من پیام داده‌اند كه اینجا یادت هستیم. برخی دیگر با كتاب در حرم عكس گرفته و برایم فرستاده‌اند. عده‌ای هم گفته‌اند كه كتاب باعث شده حضرت معصومه(س) را با نگاه دیگری ببینند و آشنایی بیشتر و بهتری با ایشان پیدا كنند. بازخوردهای مردمی كتاب آنقدر خوب بود كه دو داستان مذهبی دیگر هم نوشتم و به كارم ادامه خواهم داد.
خانم نویسنده و هدیه روز دختر
چند سالی است كه تولد حضرت معصومه(س) به نام دختران در تقویم نامگذاری شده و همین روز دختر هم در فضای مجازی و البته دنیای واقعی شور و حال خاص خودش را دارد. پدر و مادرها برای دخترانشان هدیه می‌خرند و دختران هم حواسشان هست كه حتما هدیه این روز را دریافت كنند. نمونه اش همین خانم نویسنده گزارشمان است كه می‌گوید از هدیه روز دختر نمی‌گذرد و چند روز مانده به این روز به مادرش یادآوری می‌كند كه هدیه را فراموش نكند. او افزود: این یك هدیه بسیار دلچسب و دوست‌داشتنی است و همین دیروز هم به مادرم گفتم ضمن یادآوری روز دختر هدیه من فراموش نشود.
سلیمانی اظهار كرد: روز دختر برایم یادآوری سوره كوثر حرمت دختران در دینمان است. همین‌طور یادآوری آیات و احادیثی كه درباره دختران گفته شده است. این‌كه گفته می‌شود آدم‌هایی كه دختر دارند درهای بهشت به رویشان باز است، بسیار دلچسب است.
او همین‌طور با خنده می‌گوید: لطیفه‌های بامزه‌ای هم كه در این روز در فضای مجازی می‌چرخد خیلی جالب است، مثلا می‌گویند روز آچار فرانسه هم حتی داریم و روز پسر نه. كلا روز دختر جذاب و بامزه است و من خیلی از این نامگذاری لذت می‌برم و دوستش دارم.
از این نویسنده می‌پرسیم تا به حال كتابش را به مناسبت روز دختر هدیه داده است یا نه، او می‌گوید: كتابم را به دیگران بارها و بارها هدیه داده‌ام، اما به مناسبت روز دختر نه. ما هم آرزو می‌كنیم در آینده دختری داشته باشد تا كتابش را در روز دختر به او هدیه دهد.
ضمیمه ویژه نامه
تیتر خبرها
