بیانیه سیاسی
ایده هوشمندانه ایران
 چهارشنبه هفته قبل بود که
حسین امیرعبداللهیان، وزیرخارجه کشورمان در مصاحبه با روزنامه انگلیسی فایننشال‌‌تایمز پیشنهاد داد کنگره ‌آمریکا در خصوص تعهدات واشنگتن در قبال برجام و بازگشت به این توافق هسته‌ای، بیانیه سیاسی صادر کند. اما کارکردی که این بیانیه سیاسی دارد چیست و پیشنهاد ایران ناظر به چه خوانشی است؟ آن‌طور که کارشناسان حوزه بین‌الملل هم بر آن صحه می‌گذارند، لزوم تصویب بیانیه سیاسی توسط کنگره است که آن را یک ایده هوشمندانه از جانب ایران می‌دانند. دلیل این تاکید بیشتر ناظر به این است که در حال حاضر تقریبا تمامی نمایندگان جمهوریخواه و تعداد قابل‌توجهی از نمایندگان دموکرات‌ از جمله چاک شومر، رهبر دموکرات‌ها در سنا، و رابرت منندز، رئیس دموکرات‌ کمیته روابط خارجی سنا مخالف روند فعلی هستند. بنابراین نیاز است موضع رسمی کنگره‌آمریکا درباره برجام یا توافقات بعدی الان مشخص شود و نه بعد از توافق احتمالی. آزموده را آزمودن خطاست.
آن‌طور که فواد ایزدی، عضو هیات علمی دانشکده مطالعات جهان دانشگاه تهران هم معتقد است، تصویب بیانیه سیاسی با عنوان resolution یکی از فعالیت‌های معمول در کنگره‌آمریکاست که از ابتدای شروع به کار دور جدید کنگره (ژانویه ۲۰۲۱) تاکنون ۹۲۹ بیانیه سیاسی در مجلس نمایندگان و ۵۱۷ بیانیه سیاسی در سنا ارائه شده‌است. او در باب اهمیت بیانیه سیاسی دو گزاره دیگر را هم حائز اهمیت می‌داند و می‌گوید: براساس قانون اساسی آمریکا، قوه مقننه نهادی قدرتمندتر نسبت به قوه‌مجریه است. بنابراین، در صورت بروز اختلاف‌نظر بین این دو قوه، قوه‌مقننه دست برتر را دارد. در توافق قبلی هم ترامپ براساس قانون مصوب سال ۲۰۱۵ کنگره (قانون اینارا) از برجام خارج شد. بنابراین با توجه به این‌که به نظر می‌رسد اکثر نمایندگان کنگره مخالف روند فعلی مذاکرات وین هستند، نکته‌ای که آقای امیرعبداللهیان درباره لزوم تصویب بیانیه سیاسی توسط کنگره گفته‌، بسیار دقیق و هوشمندانه است. نکته بعدی در این زمینه پرسشی است که برخی منتقدان در خصوص اثربخشی این بیانیه مطرح می‌کنند و مساله آنها هم مشخصا امکان‌ صدور این بیانیه است؛ گرچه برخی امکان تصویب این بیانیه یا قطعنامه در مجلس سنا را بعید می‌دانند، اما قطعا کنگره با صدور یک بیانیه سیاسی، نوعی تضمین در خصوص خارج نشدن آمریکا از برجام ارائه می‌کند.
در واقع طرح چنین مطالبه‌ای می‌تواند دو مزیت داشته‌باشد که اگر محقق شود، هزینه سیاسی خروج دوباره از برجام را افزایش خواهدداد. البته بدون شک فردی مانند ترامپ، بدون توجه به همه این تضمین‌های حقوقی باز هم به چنین اقدامی دست خواهد زد اما نکته دیگر این است که صرفا طرح همین ایده می‌تواند با بالا بردن سطح مطالبات ایران در مذاکرات وین، دست تیم مذاکره‌کننده را برای گرفتن امتیاز یا عقب‌نشینی از این مطالبه به مثابه یک امتیاز، بازتر کند. البته نباید این موضوع را نادیده‌گرفت که تیم مذاکراتی دولت رئیسی به دنبال شوی تبلیغاتی نیست و نمی‌خواهد به هر قیمتی مذاکرات را به پایان برساند بلکه آن چیزی که برای این دولت مهم است، آن است که هدف از مذاکرات، فقط تحقق منافع مردم است که این هم یک حرف واقعی و غیر شعاری است؛ منافع مردم به مثابه لغو تحریم‌ها آن چیزی است که در نهایت باید در مذاکرات محقق شود و امکان برگشت‌پذیری هم نداشته‌باشد.
عملیات تحریف رسانه‌ای در آخرین روزهای مذاکره
 اگر از موضوع بیانیه‌سیاسی بگذریم به بحث مهم دوم در فرامتن این روزهای مذاکره می‌رسیم که آن هم عملیات رسانه‌ای تیم غربی به جای تصمیمات اثربخش سیاسی است.
حالا که مذاکره به روزهای حساس نهایی نزدیک شده‌است، تلاش‌ رسانه‌های غربی هم در جهت تحریف روند انجام گفت‌وگوها و روایت‌سازی در مورد نحوه نگارش متون قوت گرفته‌است، یعنی مشخصا به نظر می‌رسد آنها کار رسانه‌ای را جایگزین تصمیمات موثر و ابتکارات پیش رو کرده‌اند.
یکی از مصادیق عملیات رسانه‌ای تحریف‌شده گزارش رویترز است که با اطلاعات اشتباه به شکل هدفمند منتشر شد و سوگیری آن به حدی بود که برخی کارشناسان تاکید داشتند احتمالا به سفارش رابرت مالی یا وزارت خارجه آمریکا تهیه شده‌است؛ از موضوعاتی که گزارش رویترز سعی در پنهان کردن و تحریف آن داشت، دستاوردهای ایران و عقب‌نشینی‌های آمریکا از شروع مذاکرات در پاییز امسال است. چون اساسا یکی از دستاوردهای تیم فعلی مذاکره‌ ایران این بوده که ضرورت راستی‌آزمایی و تضمین را به‌طرف غربی تفهیم کرد.
به هرحال این رویکرد مغرضانه با اعتراض ایران هم مواجه شد و امیرعبداللهیان همین دیروز در دیدار با همتای آلمانی خود در حاشیه کنفرانس امنیتی مونیخ به این روند فعلی واکنش نشان داد و گفت طرف مقابل در این گام‌های آخر اشتباه محاسباتی نکرده و مذاکرات را به فضای رسانه‌ای نکشاند.
امیرعبداللهیان درباره آخرین وضعیت گفت‌وگوها در وین هم به همتای آلمانی خود گفته‌است جمهوری اسلامی ایران انتظار دارد طرف‌های اروپایی و برجامی خطوط قرمز ایران را با دقت در نظر داشته و تلاش کنند پس از سال‌ها بی‌عملی، نقشی موثر در تامین حقوق‌مشروع ایران به عنوان طرف متضرر از خروج یکجانبه و غیرقانونی آمریکا داشته‌باشند. او البته با رد برخی اظهارات در خصوص تعیین ضرب‌الاجل‌های ساختگی هم تأکید کرده‌است: تهران کیفیت توافق را در کنار عنصر زمان می‌بیند و اگر همین‌ امروز به خواسته‌های مشروع ایران توجه شود می‌توان در وین به توافق دست یافت.
خواسته ایران مثل یک فرمول ریاضی، شفاف است
البته بی‌عملی و کندی سیاسی چشم‌آبی‌ها دیگر کسل و خسته‌کننده شده‌است، این روند موضوعی بود که امیرعبداللهیان هم در همان حاشیه کنفرانس امنیتی مونیخ آن را به آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل‌متحد منتقل کرد و گفت: پیشرفت‌ها در روند مذاکرات قابل توجه است اما هنوز طرف مقابل در برخی موضوعات کلیدی مثل تامین حقوق و منافع مشروع ایران باید تصمیمات جدی سیاسی اتخاذ کند و اراده عملی خود را نشان بدهد. دبیرکل سازمان ملل هم بر یک توافق مورد قبول همه طرف‌ها برای اجرایی شدن هر چه زودتر توافق از سوی طرف‌های مذاکره و تامین منافع ایران تاکید کرده‌است.
به هرحال با وجود پیشرفت‌هایی که به دلیل ابتکار عمل ایران رخ داده، یک نکته هنوز به قوت خود باقی است، این که غربی‌ها باید تصمیم نهایی خود را بگیرند و بالاخره از فضای فانتزی خارج شوند و تنها در این صورت است که توافق در دسترس خواهدبود.
شاید مهم‌ترین موضع تهران نیز همان اظهارنظر رئیس دستگاه دیپلماسی در دیدار وزیرخارجه هلند باشد که بر موضع ایران مبنی بر ضرورت رفع همه تحریم‌های ناهمخوان با برجام و لزوم توجه به رعایت خطوط قرمز ایران در روند مذاکرات تاکید کرد؛ هدفی عیان مثل یک فرمول ریاضی که جای هیچ تردید و ابهامی به جای نمی‌گذارد.