تبعات وحشتناک جنگ روسیه و اوکراین همچنان ادامه دارد
غذا در جهان، گران‌تر از همیشه
این روزها امنیت غذایی در جهان تحت تاثیر جنگ میان اوکراین و روسیه با خطرات جدی مواجه شده است، این دو کشور در مجموع بیش از ۲۵درصد صادرات جهانی گندم، ۱۵درصد صادرات ذرت و بیش از ۶۰ درصد صادرات روغن آفتابگردان را به‌عهده دارند که با شروع جنگ میان دو کشور، روند صادرات با اختلال جدی مواجه شده و اقلام غذایی در دنیا 30 تا 50درصد در سه ماه گذشته گران شده است.
بخش عمده زمین‌های کشاورزی اوکراین، به دلیل جنگ و قرار گرفتن زیر آتش توپخانه کرملین به کشت بهاره نخواهد رسید. نبردهای دریایی طرفین نیز امنیت تنگه بسفر به عنوان گلوگاه ارتباطی و صادراتی را مختل کرد اما این پایان کار نیست، بلکه تحریم‌های وضع شد علیه روسیه نیز جریان صادرات از این کشور را با مشکلات عدیده‌ای مواجه کرده است.
ماحصل این شرایط، افزایش 100درصدی قیمت گندم در بازارهای بین‌المللی نسبت به سال گذشته بوده و بنا به آمارهای فائو، قیمت موادغذایی در بازارهای بین‌المللی به بالاترین سطح در 14سال اخیر رسیده است.
ممنوعیت صادرات محصولات غذایی اساسی، اولین واکنش به این بحران بود. طبق گزارش نهادهای بین المللی 20کشور از اوایل اردیبهشت این ممنوعیت را اعمال کردند. دامنه این تصمیم حدود 17درصد کالری غذای جهانی را شامل می‌شود اما تصمیم دولت اندونزی به عنوان بزرگ‌ترین تولیدکننده روغن پالم، برای ممنوعیت صادرات روغن پالم بازار جهانی، روغن خوراکی را با چالش بزرگی مواجه کرد تا جایی که روغن در بازار اروپا، افزایش چند برابری را تجربه کرد.
جهش قیمت انرژی
البته تقارن جنگ میان روسیه و اوکراین با سایر مشکلات مانند افزایش قیمت گاز و بالا رفتن هزینه تولید اوره، قیمت تولید کودهای شیمیایی نیز بر مشکلات موجود دامن زده است. هم‌اکنون، قیمت تمام نهاده‌های اصلی همچون سموم و کودهای کشاورزی 20درصد بالاتر از رکوردهای تاریخی آن مبادله می‌شود. بسیاری از کشورها برای کاهش فشار، به ارائه یارانه به کودهای شیمیایی اقدام کردند.این شرایط برای کشوری مانند پاکستان که به‌شدت وابسته به واردات گاز است، به مراتب سخت‌تر است و چالش اساسی در خصوص افزایش شدیدکود و نهاده‌های کشاورزی مواجه خواهد بود. در این میان، برخی از کشورها تلاش کرده‌اند با مصرف کودهای حیوانی، بخشی از این مشکلات را جبران کنند اما محدودیت تولید این کودها و گران بودن آنها، شانسی برای حل این مشکل به کودهای حیوانی نمی‌دهد.
البته مشکلات این دو کشور تنها به خودشان مربوط نخواهد بود. به دلیل سهم بالای هند و پاکستان در تولید برنج، مشکلات این دو را می‌توان، مشکلات بازار برنج در جهان عنوان کرد. به همین دلیل، قیمت برنج صادراتی به کشورهای عربی و همچنین ایران به‌سرعت افزایش یافته و حتی این روند صعودی در داخل پاکستان، اعتراضات مردمی به دنبال داشته است.
افزایش هزینه حمل‌ونقل دریایی
با بالا رفتن قیمت نفت، افزایش قیمت حامل‌های انرژی نیز اجتناب‌ناپذیر است، به طوری که قیمت گازوئیل در آمریکا به بالاترین رقم خود رسید. در حال حاضر، هر گالن گازوئیل در آمریکا شش دلار به فروش می‌رسد. این رکوردزنی، زنجیره‌ای از افزایش قیمت در بخش حمل‌ونقل را به دنبال داشته است.
این افزایش قیمت سوخت به حمل‌ونقل دریایی نیز سرایت کرده و هزینه‌های دریایی، قیمت نهایی تحویل کالاهای کشاورزی را افزایش داده و بر تنور افزایش قیمت‌ها دمیده است. طبق آمارها، اگرچه تا حدودی قیمت جابه‌جایی کالاهای دریایی کاهش یافته اما تا زمان بازگشت آن به دوران قبل از کرونا، مدت زمان زیادی باقی مانده است.
تحریم بر گرانی تاثیرگذار است؟
در خصوص نقش تحریم‌های بین‌المللی علیه ایران و افزایش قیمت موادغذایی که دولت را ناچار به حذف ارز ترجیحی کرده است، هیچ ارتباطی وجود ندارد و با قاطعیت نیز می‌توان گفت دولت حتی در صورت نبود تحریم، با موانع فراوانی برای تامین کالاهای اساسی مواجه بود.
ادامه تنش‌های بین‌المللی میان روسیه و اوکراین در کنار افزایش هزینه انرژی، نگرانی‌های فراوانی در خصوص ادامه‌دار بودن این روند افزایشی به دنبال داشته است و با توجه به خروج روسیه و اوکراین برای نوبت کشت آینده، می‌توان گفت این وضعیت حداقل تا پایان سال میلادی ادامه خواهد داشت. البته این پیش‌بینی با خوشبینی‌های فراوانی مطرح می‌شود و به گفته کارشناسان سال آینده میلادی نیز در حوزه امنیت غذایی با مشکلات فراوانی مواجه هستیم؛ البته این مشکلات برای کشورهای آفریقایی به‌مراتب سخت‌تر و امکان قحطی در قاره سیاه، بسیار محتمل است.
بخش عمده زمین‌های کشاورزی اوکراین، به دلیل جنگ و قرار گرفتن زیر آتش توپخانه کرملین به کشت بهاره نخواهد رسید. نبردهای دریایی طرفین نیز امنیت تنگه بسفر به عنوان گلوگاه ارتباطی و صادراتی را مختل کرد اما این پایان کار نیست، بلکه تحریم‌های وضع شد علیه روسیه نیز جریان صادرات از این کشور را با مشکلات عدیده‌ای مواجه کرده است.
ماحصل این شرایط، افزایش 100درصدی قیمت گندم در بازارهای بین‌المللی نسبت به سال گذشته بوده و بنا به آمارهای فائو، قیمت موادغذایی در بازارهای بین‌المللی به بالاترین سطح در 14سال اخیر رسیده است.
ممنوعیت صادرات محصولات غذایی اساسی، اولین واکنش به این بحران بود. طبق گزارش نهادهای بین المللی 20کشور از اوایل اردیبهشت این ممنوعیت را اعمال کردند. دامنه این تصمیم حدود 17درصد کالری غذای جهانی را شامل می‌شود اما تصمیم دولت اندونزی به عنوان بزرگ‌ترین تولیدکننده روغن پالم، برای ممنوعیت صادرات روغن پالم بازار جهانی، روغن خوراکی را با چالش بزرگی مواجه کرد تا جایی که روغن در بازار اروپا، افزایش چند برابری را تجربه کرد.
جهش قیمت انرژی
البته تقارن جنگ میان روسیه و اوکراین با سایر مشکلات مانند افزایش قیمت گاز و بالا رفتن هزینه تولید اوره، قیمت تولید کودهای شیمیایی نیز بر مشکلات موجود دامن زده است. هم‌اکنون، قیمت تمام نهاده‌های اصلی همچون سموم و کودهای کشاورزی 20درصد بالاتر از رکوردهای تاریخی آن مبادله می‌شود. بسیاری از کشورها برای کاهش فشار، به ارائه یارانه به کودهای شیمیایی اقدام کردند.این شرایط برای کشوری مانند پاکستان که به‌شدت وابسته به واردات گاز است، به مراتب سخت‌تر است و چالش اساسی در خصوص افزایش شدیدکود و نهاده‌های کشاورزی مواجه خواهد بود. در این میان، برخی از کشورها تلاش کرده‌اند با مصرف کودهای حیوانی، بخشی از این مشکلات را جبران کنند اما محدودیت تولید این کودها و گران بودن آنها، شانسی برای حل این مشکل به کودهای حیوانی نمی‌دهد.
البته مشکلات این دو کشور تنها به خودشان مربوط نخواهد بود. به دلیل سهم بالای هند و پاکستان در تولید برنج، مشکلات این دو را می‌توان، مشکلات بازار برنج در جهان عنوان کرد. به همین دلیل، قیمت برنج صادراتی به کشورهای عربی و همچنین ایران به‌سرعت افزایش یافته و حتی این روند صعودی در داخل پاکستان، اعتراضات مردمی به دنبال داشته است.
افزایش هزینه حمل‌ونقل دریایی
با بالا رفتن قیمت نفت، افزایش قیمت حامل‌های انرژی نیز اجتناب‌ناپذیر است، به طوری که قیمت گازوئیل در آمریکا به بالاترین رقم خود رسید. در حال حاضر، هر گالن گازوئیل در آمریکا شش دلار به فروش می‌رسد. این رکوردزنی، زنجیره‌ای از افزایش قیمت در بخش حمل‌ونقل را به دنبال داشته است.
این افزایش قیمت سوخت به حمل‌ونقل دریایی نیز سرایت کرده و هزینه‌های دریایی، قیمت نهایی تحویل کالاهای کشاورزی را افزایش داده و بر تنور افزایش قیمت‌ها دمیده است. طبق آمارها، اگرچه تا حدودی قیمت جابه‌جایی کالاهای دریایی کاهش یافته اما تا زمان بازگشت آن به دوران قبل از کرونا، مدت زمان زیادی باقی مانده است.
تحریم بر گرانی تاثیرگذار است؟
در خصوص نقش تحریم‌های بین‌المللی علیه ایران و افزایش قیمت موادغذایی که دولت را ناچار به حذف ارز ترجیحی کرده است، هیچ ارتباطی وجود ندارد و با قاطعیت نیز می‌توان گفت دولت حتی در صورت نبود تحریم، با موانع فراوانی برای تامین کالاهای اساسی مواجه بود.
ادامه تنش‌های بین‌المللی میان روسیه و اوکراین در کنار افزایش هزینه انرژی، نگرانی‌های فراوانی در خصوص ادامه‌دار بودن این روند افزایشی به دنبال داشته است و با توجه به خروج روسیه و اوکراین برای نوبت کشت آینده، می‌توان گفت این وضعیت حداقل تا پایان سال میلادی ادامه خواهد داشت. البته این پیش‌بینی با خوشبینی‌های فراوانی مطرح می‌شود و به گفته کارشناسان سال آینده میلادی نیز در حوزه امنیت غذایی با مشکلات فراوانی مواجه هستیم؛ البته این مشکلات برای کشورهای آفریقایی به‌مراتب سخت‌تر و امکان قحطی در قاره سیاه، بسیار محتمل است.
ضمیمه ویژه نامه
تیتر خبرها
