جهان به نظاره عزای‌حسین(ع)

آیین‌های بومی ظرفیت جهانی دارد

جهان به نظاره عزای‌حسین(ع)

تنوع قومیتی در ایران به باور بسیاری، یک گنج ناشناخته است، این‌که در هر گوشه‌ای از این سرزمین، آداب و رسوم متفاوتی نسبت به یکدیگر دارند ویژگی شگفتی است که در کشورهای دیگر کمتر می‌توان موارد مشابهی از آن را یافت. فکر کنید این تنوع به اندازه‌ای جالب توجه است که بدانیم  تنها در یک مسیر 50 دقیقه‌ای میان دو شهر شمالی، شاهد آیین‌های متفاوت از نوع پوشش و زبان و گویش گرفته تا لباس و خرده‌فرهنگ‌های مختلفی هستیم. این نکته در میان انگیزه‌های سفر گردشگران خارجی یکی از مهم‌ترین دلایل محسوب می‌شود و به گواه اعلام سایت معتبر تریپ ادوایزر این انگیزه حتی از جاذبه‌های تاریخی و طبیعی کشورها هم دلیل محکم‌تری برای مسافران بوده است.

 از سوی دیگر باید بدانیم همین خصیصه است که رنگ و بوی متفاوتی به انواع عزاداری‌های مردمان این سرزمین هم داده و هر گوشه‌ای از این کشور مردمانی هستند که با توجه به رسوم بومی خود به عزاداری سید‌الشهدا (ع) می‌پردازند. مصداق‌های بسیاری را می‌توان برای این ادعا برشمرد؛ مراسم گل‌مالی خرم‌‌آباد که هنوز هم برای بسیاری از مردمان ایران‌زمین دلیلی بوده تا آنها بار سفر ببندند و در این ایام به لرستان سفر کنند. یا تجمع عاشورایی زنجان که پس از برگزاری آن در عاشورا بخش قابل‌توجهی از عکس‌های رسانه‌ای ایران و جهان را به خود اختصاص می‌دهد. نخل‌برداری در یزد هم به تنهایی می‌تواند شمایلی از یک آیین پرمعنا برای محرم باشد؛ هم جاذبه بصری و نمایشی برای بازدیدکنندگان دارد و هم در پس این آیین می‌توان به مفاهیم فرهنگ عاشورایی پی برد. مراسمی که هرساله همراه با روزهای عزاداری سید‌الشهدا در این شهر تاریخی برگزار می‌شود و بسیاری از ایرانیان را به تماشای این مراسم می‌کشاند. خیمه‌سوزان در شهرکرد هم از جمله آیین‌هایی است که در میانه این مراسم هرساله به نوعی مهجور مانده است اما آن قدر وسوسه برای دوستدارانش ایجاد می‌کند که به تماشای آن بنشینیم. مشعل‌گردانی در قم، بیل‌زنی در بیرجند، نذربرون اصفهان، تشت‌گذاری آذربایجان، چاوش‌خوانی آران و بیدگل و طبق‌کشی قزوینی‌ها از جمله این آیین‌های پرشور محرمی است.  همین نکته می‌تواند به عنوان یک جاذبه برای سیاحان و گردشگران محسوب شود. می‌توان حتی پیش از آغاز محرم تورهایی برای تماشای این آیین‌ها گذاشت تا علاوه بر بازدید آنها از عشق مردمان این کشور به سید و سالار شهیدان به نوعی فرهنگ عاشورایی تنیده به آیین‌ها را هم به آنها معرفی کرد.نکته‌ای که در عصر کنونی همچون یک رسانه معتبر می‌تواند جلوی انحرافات ایجادشده از سوی دشمن را بگیرد و به نوعی خط بطلانی روی تحریف‌های آنها از فرهنگ عاشورایی بکشد.  از دیرباز تاکنون اما این آیین‌های تماشایی محرم تنها به عنوان یک فهرست ثابت از طریق رسانه‌ها معرفی شده و کمتر مسئولانی در حوزه میراث معنوی ایران بوده‌اند که بخواهند این آیین‌های بومی را به نوعی جهانی کنند، با توجه به ظرفیت بالای جهانی‌شدن این رسوم این اتفاق قطعا آورده‌های بسیاری خواهد داشت. آن هم زمانی که بدانیم این آیین‌ها هر کدام به تنهایی می‌توانند جزو میراث معنوی کشور ایران به ثبت جهانی برسند. در میانه این فهرست تاکنون توانسته‌ایم عزاداری قالیشویان کاشان را به جهان معرفی کنیم و ظرفیت آیین‌های محرمی اجرا شده در جای‌جای ایران آن‌قدر است که بتوان آن را با ثبت جهانی به مردمان این کره خاکی معرفی کرد.