بسیاری از کشورهای دنیا سال‌هاست که مقوله جنگ را به حوزه گردشگری خود وارد کرده‌اند و هرچند شده با ساخت ویترین و جایگاهی برای جانمایی چند لنگه پوتین و ایجاد المان‌های سربازان گمنام، درصدد پاسداشت فرهنگ دفاع از سرزمین و همچنین جذب گردشگر برآمده‌اند. هشت سال دفاع‌مقدس و جنگ نابرابر و تحمیلی در ایران اسلامی اما ظرفیتی بزرگ و شگرف و درعین‌حال پرجاذبه برای ما ایجاد کرده تا هم گردشگری جنگ در این کشور رونق بگیرد و هم فرهنگ ایثار و شهادت و وطن‌پرستی ایرانیان را به تماشا بگذارد و مثل خون در رگ‌های جامعه و نسل‌های بعدی این سرزمین جاری شود. 
سفر به مناطق مرزی و جنگی بهترین گزینه برای رونق گردشگری جنگ و انتقال حس‌وحال و فرهنگ ایثار و شهادت است اما جاده‌های میانبر و کوتاهی هم وجود دارد که یکی از آنها ساخت مراکز فرهنگی و موزه‌های دفاع‌مقدس است؛ موزه‌هایی که ساخت و اجرای آنها تقریبا از دو دهه پیش در سراسر کشور شروع شده و در برخی شهرها هم به بهره‌برداری رسیده است. اما نکته قابل‌تامل‌، به درازا کشیدن اجرای این پروژه‌هاست چنان‌که بعضی از آنها با گذشت پس از دو دهه هنوز به سرانجامی نرسیده و معطل اعتبار و بودجه هستند و برخی در همان بدو شروع به سدی چون داشتن معارض برای اراضی خود مواجه شده و از حرکت بازایستاده‌اند.  
از 36 موزه دفاع‌مقدس وعده‌داده‌شده برای ساخت، اکنون پنج‌موزه در پنج شهر تهران، همدان، ارومیه، دزفول و خرمشهر به‌طور کامل ساخته، تجهیز و بهره‌برداری شده است. کار اجرایی 31 موزه دیگر هم شروع شده و تا سال 1396 کار ساخت فاز اول 10 موزه به پایان رسیده و افتتاح شده است. جالب این‌که هنگام افتتاح فاز اول این موزه‌ها به ساخت نصفه‌نیمه آنها اشاره‌ای نشد، به‌طوری‌که 15بهمن 96 خبرگزاری‌ها ازجمله تسنیم خبری با این مضمون روی خروجی قرار دادند که: «۱۰ موزه دفاع‌مقدس در ۱۰ استان کشور به‌طور همزمان و توسط رئیس‌جمهور به‌صورت ویدئوکنفرانس افتتاح شد.» این خبر در حالی منتشر شد که هیچ‌یک از این موزه‌ها به‌طور کامل به بهره‌برداری نرسیده و در معرض بازدید عموم قرار نگرفته‌اند. 
با نگاهی به روند ساخت و افتتاح موزه‌های دفاع‌مقدس متوجه حرکت بسیار کند آنها می‌شویم؛ روندی که یکی از دلایلش نبود و کمبود بودجه است. موزه دفاع‌مقدس استان‌فارس از نمونه‌های بارز به‌درازاکشیدن این پروژه‌ها به قدمت بیش از 20 سال است. عملیات اجرایی ساخت این موزه از سال 79 و در فضایی به وسعت تقریبی 140هزار مترمربع در سه طبقه آغاز شد. خلاصه این‌که موزه دفاع‌مقدس استان فارس 21سال پس از آغاز ساخت همچنان به پایان راه نرسیده و در انتظار اعتبار است.
تامین بودجه ساخت موزه‌های دفاع‌مقدس با دولت است و اگر در این زمینه کوتاهی شده، به دولت‌های وقت برمی‌گردد که نتوانسته‌‌اند بودجه وعده‌داده‌شده را تامین کنند که البته این موضوع در دولت سیزدهم هم در حال رفع‌شدن است. برخی پروژه‌ها اما منهای این‌که اعتبار به‌موقع به آنها برسد یا نه، با سد معارض مواجه شده‌اند. موزه تبریز از آن دست است که ساخت آن از سال 89 در محدوده 68هکتار و زیربنای 5600 مترمربع در شرق تبریز آغاز شده و ساخت آن هنوز به پایان نرسیده است. به گفته یعقوب هوشیار، شهردار تبریز مشکل اصلی در تکمیل آن وجود معارض است که باید تدبیری برایش اندیشیده و مشکل آن برطرف شود. 

استقبال بی‌نظیر از موزه‌های دفاع‌مقدس 
طبق آمار بنیاد حفظ ارزش‌های دفاع‌مقدس تنها در موزه دفاع‌مقدس خرمشهر که در مسیر راهیان‌نور قرار دارد، روزانه 5000 - 4000 بازدید صورت می‌گیرد.  شکی نیست که اگر هر 36 مرکز فرهنگی و موزه دفاع‌مقدس در سراسر کشور تکمیل شده و به بهره‌برداری می‌رسید، می‌توانست پذیرای انبوهی از جمعیت مشتاق این حوزه باشد و سهم بسزایی در نمایش و انتشار فرهنگ ایثار و شهادت و وطن‌دوستی ایفا کند که در این برهه ضرورت وجود آن به‌شدت احساس می‌شود.

فاطمه مرادزاده - گروه ایران