برگزیدگان میلیونی!
یكی از بخش‌های هیجان انگیز جشنواره ها، جوایز نقدی است و به قول معروف باعث می‌شود تا آدرنالین جشنواره هم افزایش پیدا كند.
جشنواره در سه بخش كوتاه، نیمه‌بلند و بلند برگزار می‌شود و در هر بخش یك برگزیده به انتخاب مردم و یك برگزیده به انتخاب داوران جشنواره است. در مجموع این جشنواره شش برگزیده خواهد داشت.
برگزیدگان بخش مستند كوتاه (تندیس جشنواره + پنج میلیون تومان پول نقد + 15 میلیون حمایت از كار بعدی) برگزیدگان بخش مستند نیمه‌كوتاه (تندیس جشنواره + هفت میلیون تومان پول نقد + 25 میلیون حمایت از كار بعدی) برگزیدگان بخش مستند بلند (تندیس جشنواره + 12 میلیون پول نقد + 40 میلیون حمایت از كار بعدی) اهدا می‌شود.
به گفته دبیر جشنواره، این دوره با دو دوره قبلی به لحاظ اجرا و ماهیت تفاوتی ندارد و بخش مستندنگاری اضافه شده است.
جشنواره مستند به دنبال كشف استعداد دیده شدن مستندسازان است، به ویژه مستندسازانی كه در استان‌های دیگر و خارج از پایتخت زندگی می‌كنند و بسیار هم خلاق هستند.
تا به امروز هم اقبال مستندسازان از این جشنواره خوب بوده و مستندسازانی كه در دوره‌های قبل برگزیده شدند و دیگر مستندسازان جوان از سراسر ایران آثارشان را به این جشنواره ارائه كردند.


برقراری عدالت رسانه‌ای
سلیم غفوری، مدیر شبكه مستند: یكی از سیاســــت‌گذاری‌های جـــــدی جشــــــــنواره تلویزیونی مستند تلاش برای برقراری عدالت رسانه‌ای است. او می‌گوید: این موضوع هم در پخش و هم در تولید اثر بعدی مدنظر قرارگرفته است.
به‌ هرحال خیلی از مستندسازان عزیزی كه در خارج از مركز مستقر هستند كمتر این فرصت را در اختیار داشتند كه آثارشان در رسانه سراسری دیده شود و مخاطبان بتوانند از آثارشان بهره ببرند و حرف و ایده‌ای را كه داشتند به گوش جامعه برسانند.
خوشبختانه در دوره‌های قبلی این جشنواره بیشتر آثار راه‌یافته به مسابقه و بیشترین آثار برگزیده به مستندها و مستندسازان غیرتهرانی اختصاص پیدا كرد و ما تا حدی توانستیم بخشی از عدالت رسانه‌ای مدنظرمان را تحقق ببخشیم.
وی ادامه می‌دهد: سال گذشته در كنار جشنواره مستند، جشنواره عكس مستند را نیز داشتیم كه در دو بخش تك‌عكس و مجموعه عكس‌ها برگزار شد؛ امسال هم این بخش را خواهیم داشت، علاوه بر اینها بخش جدیدی هم تحت عنوان مستندنگاری اضافه كردیم. این بخش به دلیل اهمیت پژوهش در مستند و كمكی كه مستندنگاری می‌تواند به سوژه‌یابی داشته باشد اضافه‌شده است و ان‌شاءا... در دوره‌های آتی هم ادامه پیدا كند.


مردم؛ داوران جشنواره مستند
این روزها عصر رسانه به هیچ وجه تك سویه نیست، چرا كه تجربیات نشان داده ارتباط دو سویه با مخاطب منجر به نتایج درخشان می‌شود.
در واقع برنامه سازان به این نتیجه رسیده اند که برنامه های تعاملی با مخاطبان اثرگذرای بیشتری دارد.
در حالی که در گذشته این طور نبود و برنامه سازان خیلی از مشارکت های مردمی استفاده نمی کردند، اما این رویه تغییر کرده است.
شبکه مستند هم در این زمینه تلاش کرده از مشارکت مردم  در برنامه هایشان استفاده کند. به همین دلیل جشنواره مستند هر سال به مدت دو ماه آثار مستندسازان را در یك باكس مشخص پخش می‌كند و مردم به عنوان داور، قضاوت خواهند كرد.
در واقع این اقدام جشنواره مستند باعث می شود مردم به نوعی خودشان را دخیل بد انند  و با دقت و  وسواس بیشتری آثار این جشنواره را دنبال کنند.
بنا به گفته میرتیموری، از اول تیر تا 30 مرداد امسال به مدت دو ماه 60 تا 70 اثر مستند در قالب یك برنامه مشخص از شبكه مستند روی آنتن می‌رود و مردم می‌توانند رای بدهند.
حال این علامت سؤال شكل می‌گیرد كه آیا فقط آثار به صورت مردمی داوری می‌شود یا داوران حرفه‌ای هم دستی بر آتش دارند؟ باید پاسخ مثبت به این موضوع داد، زیرا علاوه بر بخش داوری مردمی، داوران حرفه‌ای هم انتخاب می‌شوند و همزمان با مردم آثار را تماشا كرده و قضاوت می‌كنند. البته دبیر‌اجرایی جشنواره مستند معتقد است برای دوری از شائبه، اسامی داوران اعلام نمی‌شود.


موضوع جشنواره؛ آزاد
ممكن است این سؤال برای مخاطبان شكل بگیرد كه سومین دوره از جشنواره مستند با چه موضوعی برگزار می‌شود؟ مستندسازان در این دوره از جشنواره می‌توانند آزادانه عمل كنند و با موضوعات متفاوتی كه دستمایه ساخت یك مستند قرار داده‌اند، آثارشان را به جشنواره مستند ارائه بدهند. در واقع مسؤولان جشنواره خط و مشی دیكته شده‌ای برای مستندسازان ترسیم نكردند تا آنها آزادانه مستند بسازند و همین حسن جشنواره محسوب می‌شود.
البته گاهی پیش می‌آید در یك دوره مستندهای اجتماعی بیشتر می‌شود و دوره دیگر مستندهای حیات وحش، چون موضوع جشنواره آزاد است، به همین دلیل قابل پیش بینی نیست كه مستندسازان بیشتر چه نوع آثاری را به جشنواره ارائه بدهند. تیزر جشنواره هم از فروردین روی آنتن شبكه مستند رفته و پوسترهایی از اوایل اردیبهشت در سراسر كشور توزیع شده است.


شعار جشنواره
یكی از اولین قدم‌ها در برگزاری یك جشنواره، انتخاب یك شعار مناسب و كاربردی است كه با اهداف جشنواره هم همخوانی داشته باشد، زیرا شعار جشنواره ویترین اولیه كار محسوب می‌شود. مهدی میرتیموری كه دبیر اجرایی جشنواره مستند را به عهده دارد درباره انتخاب جشنواره این طور توضیح می‌دهد: ابتدا كارگروهی تشكیل دادیم و به قول معروف شروع به چانه‌زنی‌ها كردیم تا این‌كه به شعار روایت حقیقت در قاب واقعیت رسیدیم. دلیل انتخاب این شعار به این دلیل است كه مستندسازان همیشه با دو مبحث حقیقت و واقعیت رو به رو هستند. تلویزیون قابی است كه واقعیت را نشان می‌دهد و حقیقت چیزی است كه مخاطبان باید به آن برسند، به همین دلیل شعاری مبنی برای این دو مبحث انتخاب شد.  دبیر اجرایی جشنواره مستند درباره طراحی پوستر جشنواره كه نماد دستی است كه یك تلویزیون دارد و نوری از تلویزیون ساطع می‌شود، گفت: دلیل انتخاب چنین پوستری این بود كه تلویزیون نماد فانوس و روشنایی برای نشان دادن كار مستندسازان است.


حماسه تیس در قالب مستند
محمدعلی رخشانی، برگزیده دوره دوم جشنواره مستند: در این دوره از جشنواره با مستند نیمه‌بلندی با نام حماسه تیس شركت كرده‌ام. داستان این مستند درباره حماسه یكی از دلیرمردانی است كه در مقابل استعمار پرتغالی‌ها قبل از گرفتن جریزه هرمز می‌ایستد. من اهل سیستان و بلوچستان هستم و متاسفانه گاهی شاهد نگاه‌های منفی به این استان هستیم. در طول این سال‌ها تلاش كرده‌ام تا از طریق مستندهایم، نگاه دیگر مردم اقصی نقاط ایران را با خوبی‌های مردم نازنین استان سیستان و بلوچستان بیشتر آشنا كنم تا با چشم دل ببینند.  جشنواره مستند تلویزیونی رویكرد متفاوتی نسبت به دیگر جشنواره‌های مستند دارد كه در سطح ملی و بین‌المللی برگزار می‌شود و تفاوت ویژه‌اش پخش آثار از تلویزیون است. در واقع مردم كل آثاری كه به این جشنواره ارائه می‌شود را می‌بینند و همین باعث می‌شود تا نسبت به حقایقی كه در این مستندها به تصویر كشیده شده، شناخت پیدا كنند. به نظرم این شناخت منجر به رشد و ارتقای فكری مخاطبان می‌شود؛ بنابراین جشنواره مستند به بالندگی جامعه كمك بسیاری می‌كند. پیشنهاد می‌كنم این جشنواره هر سال رونق بیشتری بگیرد. در واقع این جشنواره فرصتی برای مستندسازان فراهم كرده تا هم با كار دوستان دیگر آشنا شویم و هم رقابت سالم و سازنده شكل بگیرد.


جشنوارهای بدون ریخت و پاش!
امیر شكرگزار، برگزیده دوره دوم جشنواره مستند: این بار با فیلم شاعرانه‌ای با نام طوفان‌های عاشق در جشنواره حضور دارم و با محوریت زندگی عشایر كوچ‌نشین تالش در عرصه‌های طبیعی، جنگلی و مرتعی. مخاطبان در این فیلم از ابتدای زندگی دو كودك را می‌بینند تا مرحله‌ای كه به هم می‌رسند و ازدواج می‌كنند. دلیل این‌كه دست روی چنین سوژه‌ای گذاشتم، این است كه من تالشی و محیط‌بان بازنشسته هستم.
با توجه به این‌كه محیط‌بان بودم نسبت به مناطق تالش تسلط كافی داشتم و از نزدیك زندگی كوچ‌نشین‌ها را دیده‌ام، به همین دلیل تصمیم گرفتم از زندگی آنها اثری بسازم. البته این فیلم در یك سال ساخته نشده و سال‌هاست كه مشغول ساخت آن هستم.
من برای دیگر جشنواره‌های مستند آثاری ارائه كرده‌ام و برگزیده شدم، اما به نظرم جشنواره مستند تلویزیون ویژگی منحصر به فردی دارد كه دیگر جشنواره‌ها ندارد. چندی پیش در جشنواره وارش شركت كرده بودم و فقط یك نفر به سالن آمده بود برای تماشای مستندم، اما مستندهای جشنواره مستند از تلویزیون پخش می‌شود و همین باعث می‌شود هزاران نفر مستندهای من را ببینند و این باعث خرسندی مستندسازان است و به خودشان می‌بالند آثارشان به شكل وسیع دیده می‌شود. پس این موضوع نقطه قوت جشنواره است و فرصت بسیار خوب برای مستندسازان. یكی دیگر از حسن‌های جشنواره مستند تلویزیونی این است كه برخلاف دیگر جشنواره‌ها خبری از ریخت و پاش نیست و رضایت هم جلب می‌شود.