افزایش سرعت و ظرفیت

گفت‌وگو با متخصصان صنایع فضایی درباره دستاوردهای پرتاب اخیر ماهواره‌بر سیمرغ

افزایش سرعت و ظرفیت

  ظهر پنجشنبه نهم دی1400، سخنگوی فضایی وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح از پرتاب موفقیت‌آمیز ماهواره‌بر سیمرغ و حمل سه محموله تحقیقاتی خبر داد.
به گزارش جام‌جم از روابط‌عمومی وزارت دفاع، سیداحمد حسینی اعلام کرد: «پس از دستیابی کشور به توانمندی بومی فضایی و ایجاد قابلیت پرتاب ماهواره‌های کوچک با ماهواره‌برهای سفیر و قاصد، توسعه پرتابگرهای با قابلیت بالاتر در دستورکار قرار گرفت و در همین راستا طراحی و توسعه پایگاه فضایی حضرت امام‌خمینی(رحمه‌ا... علیه) و ماهواره‌بر سیمرغ در برنامه صنعت فضایی کشور دنبال شد.»
وی درخصوص عملکرد ماهواره‌بر سیمرغ در پرتاب اخیر گفت: «در این پرتاب عملکرد اجزای پایگاه فضایی و عملکرد مراحل ماهواره‌بر به‌درستی انجام و در نهایت اهداف تحقیقاتی مد نظر از این پرتاب محقق شد.»
سخنگوی فضایی وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح خاطرنشان کرد: «در این مأموریت تحقیقاتی فضایی، برای نخستین بار سه محموله تحقیقاتی به‌صورت همزمان به ارتفاع ۴۷۰ کیلومتری پرتاب شد و به سرعت ۷۳۵۰ متر بر ثانیه رسید.» حسینی با بیان این‌که در این پرتاب داده‌های تله‌متری از فرآیند پرتاب به‌طور کامل احصا شد، افزود: «با تطبیق داده‌ها و تطبیق عملکردها، برنامه‌ریزی لازم برای پرتاب عملیاتی انجام خواهد شد.» متخصصان فضایی وزارت دفاع تأکید می‌کنند در پرتاب اخیر ارتفاع محموله‌های پرتاب تا مدار
470 کیلومتری رسیده است، درحالی‌که پیش‌تر پرتابگر سیمرغ تا ارتفاع
250 کیلومتری رسیده بود‌. از طرفی توانایی فنی متخصصان ایرانی در افزایش جرم محموله پرتاب‌شده‌ از 50 کیلوگرم تا 250 کیلوگرم و آن هم در قالب سه محموله پرتابی (یک ماهواره اصلی + دو ماهواره کیوب‌سَت یا تاسوار) ارتقا یافته و عملیات جدایش محموله ماهواره‌های پرتابی نیز با موفقیت انجام شده که به گفته متخصصان فضایی، اینها دستاوردهای مهمی است که در ماموریت اخیر به دست آمده است.  در شرایطی که پرتاب این ماهواره‌بر برخلاف پرتاب ماهواره ظفر در اواخر بهمن 98 بدون برگزاری نشست خبری و دعوت از خبرنگاران رسانه‌های مختلف انجام شد، در دو روز گذشته گمانه‌زنی‌های متعدد و متنوعی از سوی ناظران در رسانه‌های داخلی و خارجی نسبت به موفقیت نسبی یا شکست این مأموریت عنوان شده است. برخی با استناد به نقل‌قول‌های سخنگوی فضایی وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح، پس از این پرتاب، تصریح در دستیابی به هدف‌های از پیش تعیین‌شده برای این ماموریت فضایی، به‌ویژه در پرتاب همزمان سه محموله تحقیقاتی را نشانه موفقیت این ماموریت دانسته و آن را پیش‌زمینه‌ای برای پرتاب موفقیت‌آمیز ماهواره‌های عملیاتی در آینده نزدیک ارزیابی می‌کنند اما در سوی دیگر، برخی ناظران معتقدند ابهام در شیوه خبررسانی و ارائه‌نکردن توضیحات دقیق از سرنوشت محموله‌های تحقیقاتی پرتاب‌شده، حاکی از از تزریق‌نشدن ماهواره‌های پرتاب‌شده در مدار از پیش تعیین‌شده است؛ بااین‌حال متخصصان فضایی صنایع دفاع می‌گویند هدف از پرتاب اخیر ماهواره‌بر سیمرغ، داده‌برداری و آزمایش تجهیزات و زیرسیستم‌های حیاتی در پرتاب محموله‌های ماهواره‌ای اصلی بوده است. گفتنی است پیش‌تر و در چهار پرتاب اخیری که با هدف تزریق ماهواره‌های ایرانی در مدار انجام شده بود، کارشناسان نرسیدن سرعت ماهواره‌‌بر در مراحل آخر پرتاب به 7600 متر بر ثانیه را عمده‌ترین علتی عنوان می‌کردند که سبب می‌شد ماهواره‌ها نتوانند در مدار به‌درستی تزریق شوند. برای نمونه پس از پرتاب ماهواره ظفر در شامگاه 20 بهمن 98 که با حضور جمعی از خبرنگاران در پایگاه پرتاب‌های فضایی امام‌خمینی(ره) سمنان انجام شد، سخنگوی گروه فضایی وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح اعلام کرده بود فرآیند مرحله اول پرتاب به‌صورت کامل انجام شد و استارت پرواز موتورهای مرحله دوم نیز با موفقیت انجام شد و توانست حدود ۹۰ درصد مسیر را در حدود 9 دقیقه پرواز طی کند و به سرعت حدود6500 متر بر ثانیه برسد. آن زمان ماهواره‌بر سیمرغ ماهواره ظفر را با موفقیت به فضا پرتاب کرد اما ماهواره‌بر به سرعت مورد نیاز جهت تزریق ماهواره در مدار مورد نظر نرسید و گفته شد بهینه‌‌سازی‌های لازم برای پرتاب آتی انجام خواهد شد. به نظر می‌رسد با رسیدن سرعت محموله پرتابی به 7350 متر بر ثانیه در پرتاب اخیر، بخشی از این هدف محقق شده است. به‌گفته متخصصان، رسیدن به سرعت 7600 متر بر ثانیه برای تزریق ماهواره در مدار الزامی است. از نظر مهندسی فضایی، کار مرحله دوم پرتابگر و در بعضی راکت‌ها، مرحله سوم این است که در ارتفاعات بالایی جو بتوانند سرعت محموله پرتابی را به این میزان برسانند؛ کاری بسیار دقیق که به‌صورت خودکار و براساس تنظیمات قبلی انجام می‌شود تا در ارتفاع دقیق و از پیش تعیین‌شده، سرعت ماهواره با موتور راکت به حدی برسد که نیروی گریز مرکز حاصل از گردش ماهواره به دور زمین با نیروی گرانشی وارد بر آن برابر شود. رسیدن به هر سرعتی در کمتر یا بیشتر از این میزان محاسبه‌شده، سبب بیضی ‌شدن مدار گردش ماهواره و عدم توفیق در تزریق صحیح ماهواره پرتابی در مدار از پیش تعیین‌شده می‌شود. شکی نیست که تثبیت فناوری پرتاب ماهواره‌ها و تزریق صحیح آنها در مدار، یک‌شبه به دست نمی‌آید و نیازمند آزمایش‌های متعدد در شرایط عملیاتی است؛ مسیری که ناسا، اِسا، سازمان‌های فضایی ژاپن، هندوستان و شرکت‌های فضایی پیشرو جهان نظیر اسپیس‌ایکس و بلواوریجین در جهت تثبیت فناوری‌های روز و غیرنظامی پرتاب ماهواره‌ها و فرود عمودی ماهواره‌برها طی می‌کنند و خبرهای آنها با تحلیل‌ها مربوط به شکست‌ها و موفقیت‌ها و چگونگی پیشرفت توسعه فناوری آنها در رسانه‌های کشورهای مختلف جهان پیوسته منتشر می‌شود؛ این رویکرد رسانه‌ای سبب جلب حمایت عمومی و باورپذیری دستاوردهای فناورانه غیرنظامی آنها پس از بارها شکست در مسیر دستیابی به فناوری خاصی شده است. در این رابطه بهره‌گیری از ظرفیت رسانه‌های داخلی و تلاش برای آگاهی‌رسانی دقیق، ضمن جلب حمایت افکار عمومی برای حرکت در مسیر توسعه فناوری‌های نو در کشور، سرمایه اجتماعی بی‌بدیلی را برای بومی‌سازی ارکان مختلف فناوری فضایی در کشور مهیا می‌کند.