بودجه تهران زیر ذره‌بین

بودجه ‌1401 شهرداری تهران چه تفاوت‌هایی با بودجه سال گذشته این كلانشهر دارد

بودجه تهران زیر ذره‌بین

دیروز در صحن علنی شورای شهر تهران، بررسی لایحه بودجه سال 1401 شهرداری تهران آغاز شد. بودجه‌ای كه ارقام آن حكایت از افزایش 51 درصدی نسبت به سال گذشته دارد. در حرف‌های علیرضا زاكانی در دفاع از لایحه پیشنهادی به اعداد و ارقامی در رابطه با بودجه هم اشاره شده است. آنچه با خوانش ابتدایی متن لایحه می‌توان متوجه شد، حكایت از افزایش ارقام بودجه در اغلب حوزه‌های خدماتی شهرداری تهران دارد. از بودجه حمل و نقل گرفته تا درآمدها و واگذاری دارایی سرمایه، آنطور كه از توییت شهردار تهران ‌می‌توان متوجه شد، بیشترین سهم در بودجه پیشنهادی برای «توسعه هوشمندسازی شهر» درنظر گرفته شده است. در حرف‌های علیرضا زاكانی موارد دیگری هم به چشم می‌خورد، یكی از آنها میزان بدهی‌های معوقه این نهاد از سال‌های گذشته است و دیگری وعده‌هایی كه در حین تقدیم این لایحه از سوی او مطرح شده است. بیرون از حوزه بودجه هم در جلسه تقدیم بودجه به شورای شهر برخی از وعده‌های گذشته شهردار از جمله جمع‌آوری معتادان متجاهر و كودكان خیابانی در سال آینده تكرار شد. اما بودجه پیشنهادی نسبت به بودجه سال گذشته شهرداری رشد قابل‌توجهی دارد و این موضوع معنایی جز ناچاری شهرداری پایتخت از افزایش درآمدهای پایدار ندارد، درآمدهایی كه اگر قرار است با بودجه پیشنهادی محقق شود، باید 5/1 برابر نسبت به سال گذشته‌اش افزایش داشته باشد. مهم‌ترین سوال همین‌جا شكل می‌گیرد؛ این‌كه سازوكار افزایش 5/1 برابری درآمدهای شهرداری چیست؟ چرا كه حداقل نشانه‌ها حكایت از این دارد كه همان منابع گذشته (از جمله میزان ساخت و ساز در تهران) با ركود آشكاری رو‌به‌رو بوده است. نكته دیگر مربوط به وابستگی این لایحه به «جلب مشاركت‌های عمومی» است، نكته‌ای كه حتی در گفته‌های كوتاه مهدی چمران، رئیس شورای شهر پایتخت هم به چشم می‌خورد. جایی كه او می‌گوید: «قابلیت تحقق بودجه 1401 از یك‌سو بستگی به جلب مشاركت‌های عمومی و از سوی دیگر به شرایط كشور دارد.» برای دریافت وضعیت بودجه در ابتدا باید شمایلی كلی از لایحه پیشنهادی بودجه را به دست آورد و برای فهم بهتر این شرایط می‌توان آن را با بودجه سال گذشته مقایسه كرد. آمارهای ذیل برگرفته از گفته‌های علیرضا زاكانی در صحن شورای شهر و البته استخراج‌شده از متن منتشر‌شده از لایحه پیشنهادی است، با این پیش‌فرض كه این لایحه ابتدا در كمیسیون تلفیق شورای شهر و پس از آن در صحن علنی شورای شهر بررسی می‌شود و احتمالا متن نهایی تا پایان بهمن مصوب خواهد شد.

 وعده‌هایی در حاشیه بودجه 1401 شهرداری

 پروژه‌های عملیاتی عدالت‌محور
عدالت اجتماعی كلیدواژه پرتكراری در برنامه‌های پیشنهادی علیرضا زاكانی برای تصدی‌اش در شهرداری بود. در این حوزه هم برنامه‌های بسیاری در لایحه پیشنهادی بودجه به چشم می‌خورد. به عنوان مثال در بخشی از این لایحه به «ارائه خدمات و كمك به افراد توانیاب و خانواده‌های آسیب‌دیده و كم‌برخوردار»، «توسعه ورزش همگانی و پهلوانی و احیای بازی‌های بومی و تقویت ورزش‌های قهرمانی با تاسیس كانون‌های تخصصی در هر منطقه» و «طرح نگهداشت شهر برای ایجاد و توزیع متوازن و عادلانه زیرساخت‌های خدمات شهری و رفع كاستی‌ها و عیوب سطح شهر تهران» به چشم می‌خورد. اما این وعده‌های مبتنی بر عدالت مندرج در لایحه پیشنهادی چقدر قابلیت تحقق دارد؟ مهدی اقراریان، عضو كمیسیون نظارت و حقوقی شورای شهر معتقد است «لایحه بودجه ۱۴۰۱ شهرداری تهران باید به گونه‌ای تدوین شود كه شرایط را به نفع طبقات مظلوم جامعه تغییر دهد. براساس دغدغه رهبر معظم انقلاب باید لوایح همراه با پیوست عدالت برای طبقات مظلوم جامعه‌باشد.»
 محمد آخوندی، رئیس كمیسیون برنامه و بودجه شورای شهر تهران هم به جام‌جم می‌گوید: «بررسی‌های اولیه نشان می‌دهد كه در بودجه 1401 به این مهم توجه شده است. برای نمونه در بودجه مناطق تلاش شده كه رشد بودجه در مناطق كم‌برخوردار بیشتر باشد. البته شورای شهر نیز بر این مساله تاكید دارد و اگر بخواهد تغییری اعمال شود در همین راستا خواهد بود.» به گفته او البته فقط بودجه مناطق نمی‌تواند ملاك پیوست عدالت باشد: «در بودجه ماموریت‌های مختلف، مانند حمل و نقل نیز این موضوع را لحاظ خواهیم كرد و در پروژه‌های توسعه محلات نیز تاكید شده‌ بیشتر به این مناطق توجه شود.‌»
 اتوبوس‌ها در راه هستند
براساس سنتی نامكتوب اعلام وعده‌های تازه مسوولان همواره با گلایه از كاركرد مسوولان قبلی بوده است. این رویه در رابطه با وعده‌های شهردار تهران هم تكرار شد. زاكانی اعلام كرده است: «تهران را با ۷۰۰۰‌اتوبوس تحویل گرفتند، با ۲۵۰۰ دستگاه تحویل ما دادند.» او در ادامه با اعلام این‌كه در دو ماه ابتدایی ۱۷۵ اتوبوس جدید به شهر اضافه كرده، وعده داد: «۵۰۰ اتوبوس تا عید به ناوگان حمل‌ونقل اضافه می‌شود.» وعده‌های اتوبوسی شهرداری ادامه داشت؛ او گفته هدفش « رسیدن به ۴۵۰۰ اتوبوس در سال ۱۴۰۱ است.» تازه‌ترین آمار از داشته‌های اتوبوسی پایتخت مربوط به اظهارنظر چمران است كه هفته گذشته در رسانه ملی اعلام كرده بود: «اكنون تنها 2200 دستگاه اتوبوس فعال داریم كه كار می‌كند.» البته كه او هم وعده داده تا پایان 1402 «6000 اتوبوس جدید به ناوگان حمل و نقل تهران اضافه می‌شود.»
 مترو؛ جابه‌جایی 10 میلیون مسافر روزانه
وعده دیگر شهردار تهران مربوط به گسترش خطوط مترو پایتخت است. آنطور كه زاكانی گفته است؛ «می‌توان تا چهار سال همه خطوط متروی تهران را تكمیل كرد.» هدف شهرداری از این وعده «جابجایی ۱۰ میلیون مسافر روزانه در متروی تهران» عنوان شده است. هر چند تشكری‌هاشمی رئیس كمیسیون عمران و حمل و نقل شورای شهر تهران این موضوع را «دور از ذهن» خوانده و گفته است تحقق این وعده به «120 هزار میلیارد تومان اعتبار نیاز» دارد. برای فهم اندازه این وعده باید به گفته معاون منابع انسانی متروی تهران استناد كرد كه همین هفته گذشته از ثبت ركورد جابه‌جایی روزانه مسافر در مترو تهران خبر داده بود و اعلام كرده بود این عدد به كمی بیش از «سه میلیون مسافر» روزانه رسیده است.
 افزایش چشمگیر فروشگاه و میادین میوه و تره‌بار
شهردار تهران در آماری اعلام كرده است 55 درصد میوه و تره‌بار مردم از میادین شهرداری با پایین‌ترین قیمت ممكن تامین می‌شود. صحت‌سنجی پایین‌ترین قیمت با شهروندان است اما به گواه آمارهای موجود در دوره مدیریت شهردار گذشته جمعا ۵۳ بازار میوه و تره‌بار در تهران ساخته شد و ۵۱ میدان هم نوسازی شد تا تعداد این میادین در دوره مدیریت قبلی به ۲۵۴ میدان و بازار میوه و تره‌بار فعال در تهران برسد. حالا اما شهردار تهران وعده داده است برنامه بعدی شهرداری توسعه شهروند و هم‌افزایی آن با میادین تره‌بار و ایجاد ۳۰۰ فروشگاه جدید است.



 خطر تراکم‌فروشی
بودجه 1401 شهرداری تهران طوری نوشته شده که به‌نظر می‌رسد محقق شدن آن دور از ذهن است؛ در واقع بودجه‌ای است که زمانی می‌تواند مطرح و محقق شود که اوضاع کشور خوب و تحریم‌ها برداشته شده باشد.
تکیه اصلی این بودجه بر فروش تراکم و بلندمرتبه‌سازی است به‌طوری‌که 50‌درصد بودجه مشروط به تحقق بلندمرتبه‌سازی تدوین شده است. از نظر من این یک نقص مهم است چون امکان‌پذیر نیست، اگرهم باشد حقوق شهروندان تهرانی را ضایع می‌کند.
شهرداری تهران مدعی است سال گذشته حدود 1400 پروانه ساختمانی صادر کرده ولی آقای زاکانی می‌گوید این رقم را باید به بیش از 4000 پروانه برساند. حالا سؤال این است که با چه ابزاری قرار است این اتفاق رخ دهد، با کدام امکانات و کدام مصالح و کدام زمین‌؛‌ اصلا کجای شهر قرار است تراکم ایجاد شود؟
واقعیت این است که تهران شهری فربه و بزرگ است که از نظر فیزیکی کاملا اشباع شده و اگر قرار باشد ساخت و سازی به آن افزوده شود حقوق شهروندی ضایع می‌شود چون این شهر گنجایش جمعیت‌پذیری ندارد.
از سوی دیگر وظیفه شهرداری این است که هم در جهت ارائه خدمات حرکت و هم هزینه‌ها را کنترل کند. به همین دلیل است که تکیه دوم بودجه سال آینده شهرداری بر این است که شش سرانه دیگر شهری را تامین کند تا بتواند در بخش‌های فرهنگی، بهداشت و سلامت، فضای سبز، توسعه ناوگان حل و نقل عمومی و پالایش شهر از نظر زیست‌محیطی و رفع آلودگی‌ها فعالیت کند.
بنابراین محقق شدن این شش سرانه هم نکته بعدی است چون ما با تحریم بدی روبه‌رو هستیم و اساسا اگر بودجه به این امید می‌بندند که برجام به سرانجام می‌رسد باز هم کار نادرستی انجام شده چون بودجه باید بر واقعیت‌های موجود و داشته‌های امروز تکیه داشته باشد.
با این توضیحات تقاضای ما از شهرداری این است که وارد بحث فروش تراکم و بلندمرتبه‌سازی نشود همچنین تقاضا داریم امیدی به این‌که برجام حتما به سرانجام می‌رسد و سرمایه‌گذاری توسعه می‌یابد، نداشته باشد.





۵۱ درصد  این میزان رشد رقم پیشنهادی بودجه امسال نسبت به سال گذشته است
رقم پیشنهادی شهردار تهران برای بودجه سال آینده شهرداری 56 هزار و 800 میلیارد تومان است، این پیشنهاد در سال گذشته ۴۸ هزار و ۸۰۰ میلیارد تومان بود كه با اصلاحیه به ۳۷ هزار و ۷۰۰ میلیارد تومان رسید. با این حساب با مقایسه این دو می‌توان دریافت لایحه بودجه پیشنهادی امسال نسبت به بودجه مصوب سال گذشته رشد قابل‌توجه 51 درصدی داشته است. البته كه محمد آخوندی، رئیس كمیسیون برنامه و بودجه شورای شهر تهران در گفت‌وگو با جام‌جم می‌گوید برخی كارشناسان معتقدند ‌بودجه «طبیعتا باید با جهش مواجه باشد. چراكه مدیریت جدید می‌خواهد برنامه‌های جدیدی را اجرا كند. به همین دلیل تلاش می‌كنند با روش‌های جدید و لوایحی كه به شورا می‌آورند، درآمد بیشتری ایجاد كنند.»
۵۲ درصد  این درصد تحقق بودجه سال گذشته شهرداری تا امروز است
بودجه پیشنهادی برای شهرداری تهران در حالی رشدی 5/1 برابری داشته است كه تحقق بودجه سال قبل این نهاد تا امروز 52 درصد بوده است، به این معنا كه تا امروز تنها 52 درصد بودجه 37 هزار میلیاردتومانی شهرداری تهران محقق شده است. هر چند محمد آخوندی، رئیس كمیسیون برنامه و بودجه شورای شهر تهران به این موضوع خوشبین است و در این رابطه گفته است باید برنامه شهرداری را ببینیم. به این نكته توجه كنید كه بالاخره شهرداری و شورای جدیدی بر سر كار آمده، این اولین بودجه‌ این شهرداری است و تبعا اولین بودجه شهرداری باید با توجه به سیاست‌ها و برنامه‌ریزی‌هایی كه دارند، متفاوت باشد. زیرا كار را به صورت جدی‌تر می‌خواهند شروع كنند.
۲۷ هزار  میلیارد تومان | این رقم پیش‌بینی شهرداری از درآمد سال آینده‌اش در شهرسازی است
با توجه به متن لایحه پیشنهادی بودجه سال 1401، شهرداری تهران پیش‌بینی كرده در سال آینده حدود 17 هزار میلیارد تومان اعتبار از حوزه شهرسازی كسب كند كه از این رقم 20‌هزار میلیارد تومان مربوط به صدور پروانه ساختمانی و تغییر كاربری است.
این رقم از درآمد برای سال گذشته 19 هزار و 500 میلیارد تومان بوده است. این‌كه چه اتفاقی قرار است بیفتد كه درآمدهای شهرداری در سال آینده با توجه به ركود در ساخت و ساز بالاتر برود یكی از ابهامات است. هرچند مسوولان شهرداری می‌گویند تسهیلاتی برای سال آینده دارند كه براساس آن خوشبین هستند تا پایتخت از ركود ساخت و ساز
خارج شود.
 ۸۵ هزار میلیارد تومان | این رقم بدهی شهرداری
 به بانك‌ها و كارفرماهاست

در رابطه با میزان بدهی‌های شهرداری، تازه‌ترین رقم از سوی علیرضا زاكانی در روز دوشنبه اعلام شد. او در صحن علنی شورای شهر اعلام كرد: «مجموع بدهی شهرداری تهران ۸۵ هزار میلیارد تومان است، بخش زیادی از بدهی‌های شهرداری از گذشته برای ما به یادگار مانده است. تقویم مالی ما تا پایان امسال حكایت از بدهی ۶۰ هزار میلیارد تومانی به بانك‌ها دارد.» پیش از او حرف‌های بسیاری در رابطه با میزان این بدهی عنوان می‌شده است. به عنوان مثال منتخبان شورای ششم شهر می‌گویند طی چهار سال گذشته بدهی‌های شهرداری 3/4 برابر شده است. معاون مالی و اقتصادی شهردار تهران هم آبان‌ماه امسال عنوان كرده بود تا پایان شهریور میزان بدهی این نهاد ۷۳ هزار میلیارد تومان است.