سفر به روسیه  گام مهم خنثی‌سازی تحریم‌ها

سفر به روسیه گام مهم خنثی‌سازی تحریم‌ها


سفر آقای رئیسی، رئیس جمهوی اسلامی ایران، به مسکو و دیدار با ولادیمیر پوتین رئیس‌جمهور روسیه، واجد اهمیتی مهم در نظام بین‌الملل و در روابط ایران و روسیه است. ایران و روسیه که قبلا همسایگان زمینی بودند و امروز بر کرانه‌های دریای خزر به صورت «آبی» همسایه‌اند، دارای بیش از 220میلیون جمعیت و فراخنای گسترده‌ای از جغرافیای سرزمینی در نیمکره شمالی هستند. جغرافیای مشترکی از منافع به هم پیوسته که مملو از منابع زیرزمینی، انسانی، انرژی و در یک کلام در اختیار داشتن منطقه هارتلند کره زمین هستند که اتفاقا در آسیای مرکزی و پیمان شانگهای جدیدا بیش از پیش به هم گره خورده‌اند.  این دو کشور نه تنها همسایه هم مرزند، بلکه در سطحی راهبردی نیز از مهم‌ترین مخالفان جدی آمریکا در نظام بین‌الملل محسوب می‌شوند و هر دو کشور دارای ائتلافی نانوشته برای تنظیم یک نظم چند قطبی در جهان و مخالفت با یکجانبه‌گرایی آمریکا هستند. با وجود این، همواره گلایه از سطح پایین مراودات اقتصادی بالاست و در ایران نیز با توجه به ظرفیت‌های موجود در بازار 150میلیون نفری روسیه، مطالبات برای یک رابطه راهبردی در عرصه اقتصاد و تجارت ضرورت دارد. از طرف دیگر، روسیه دارای توانمندی‌های بسیار جدی در عرصه نظامی است، کشوری که دارای حق وتو در شورای امنیت ملل متحد است که قدرتی مهم و صاحب نفوذ در حوزه سیاسی- امنیتی جهان محسوب می‌شود.
تفحص رابطه گذشته در چند دهه اخیر بین ایران و روسیه نیز نشان داده است هر دو کشور در سطوح امنیتی- سیاسی همکاری‌های بسیار جدی و راهبردی داشته‌اند. از منافع مشترک و موازی در سوریه، یمن، افغانستان، آسیای میانه و حتی قفقاز جنوبی تا اشتراک رویه در مجامع بین‌المللی، نزدیکی این دو کشور را بیان می‌کند. از این روی، ضرورت نگاه مثبت و همکاری‌جویانه با روسیه امری الزامی در سیاست خارجی جمهوری اسلامی است که باید مبتنی بر شاخصه‌های امنیت و منافع ملی باشد. همزمان، تقارن جدی این وضعیت با رویکرد دیپلماسی اقتصادی و همسایه محوری دولت سیزدهم که در پی متوازن‌سازی روابط خارجی ایران و استقلال‌بخشی به تصمیمات خود در مقابله با آمریکا و غرب است، موضوع را جدی‌تر می‌نماید.
بنابراین، امروز از یک‌سو، چه با رفع تحریم‌ها پس از مذاکرات وین، چه بدون آن، ایران اسلامی نیازمند رابطه هدفمند اقتصادی با روسیه و دیگر کشورها برای خنثی‌سازی تحریم‌ها و مقابله سیاست‌های استعمارگرایانه غرب است. از طرفی، این روابط نیازمند نوسازی ناوگان نظامی و مکمل‌سازی مواضع طرفین در مجامع بین‌المللی و عرصه سیاسی در نظم جدید جهان است. اهمیت سفر اخیر رئیس‌جمهور به روسیه به اندازه‌ای است که محافل سیاسی و رسانه‌ای جهان و بازیگران مهم عرصه بین‌الملل به این سفر توجه ویژه کرده و گویا منتظر یک اتفاق جدی‌اند. در کنار آن، اهمیتی که روس‌ها براین سفر قائل هستند و اهتمامی که ایران به این رویکرد داشته نیز قابل توجه و تمرکز است.
براین اساس، به نظر می‌رسد نیازمندی به تبیین و تدوین یک شراکت راهبردی جدی میان ایران و روسیه در عرصه‌های مختلف سیاسی، اقتصاد و تجارت، انرژی، امنیتی و الزامات همسایگی یک امر جدی و ضروری است. ضرورتی که به نظر می‌رسد هم اراده آن در ایران به وجود آمده است و هم روس‌ها بیش از پیش صاحب تجربه شده‌اند. بنابراین سفر آقای رئیسی به روسیه و نتایج آن، نقطه عطف این ضرورت و رویکرد بسیار مهم در آینده روابط طرفین و سیاست جهانی است.