در حوزه روابط بین‌الملل، کلیدواژه‌ای به نام «هم‌افزایی راهبردی» اصالت زیادی دارد. به این معنا که بازیگران و کشورها، از وجود فرصت‌ها یا تهدیدات مشترک به مثابه زمینه‌هایی جهت همکاری و همپوشانی در حوزه‌های مختلف استفاده کنند و این همپوشانی در زمینه‌های مختلف به ویژه اقتصادی و منطقه جملگی می‌تواند مصداق داشته باشد. رصد دقیق اشتراکات، هدایت آنها در چارچوب یک همکاری عملیاتی و موثر برای طرفین و بهره‌برداری از این همکاری در مسیر تحقق منافع ملی کشور است و این قاعده در شکل‌گیری، استمرار و تکامل روابط راهبردی ایران و روسیه کاملا صادق است. ایران، کشوری با فرهنگ غنی و پویا، ژئوپلیتیک خاص و قدرت تاثیرگذاری منطقه‌ای و حتی فرامنطقه‌ای در جوانب مختلف محسوب می‌شود. روسیه نیز کشوری است که همواره از سوی بازیگران غربی مورد تهدید قرار داشته و از سوی دیگر توانسته خود را با عنوان قدرتی مسلط در بسیاری از زمینه‌ها در نظام بین‌الملل تثبیت کند. بدیهی است که در برخی حوزه‌ها، هم‌افزایی موثری میان دو کشور در موضوعات متعدد صورت گرفته و فراتر از آن، زمینه‌های همکاری بسیاری میان این دو در حوزه‌های فرهنگی، اقتصادی، سیاسی و بین‌المللی وجود دارد.
در چنین شرایطی، نقش مولفه‌ها و ظرفیت‌های فرهنگی در تحقق رابطه راهبردی میان دو کشور ایران و روسیه بسیار پررنگ و تعیین‌کننده خواهد بود. بسیاری از استراتژیست‌ها و نظریه‌پردازان حوزه روابط بین‌الملل در ابتدای هزاره سوم، یعنی دوره‌ای که در آن به سر می‌بریم، نه‌تنها دیپلماسی فرهنگی را یک مجرای ارتباطی و ظرفیت‌ساز برای کشورها و دولت‌ها قلمداد می‌کنند، بلکه فراتر از آن مولفه‌های فرهنگ را به مثابه یک بستر اصلی در شکل‌دهی و استمرار مناسبات می‌دانند. به این معنا که همکاری‌ها و همپوشانی‌های فرهنگی را عامل پیونددهنده کشورها در حوزه‌های متنوع اقتصادی و سیاسی دانسته و دیپلماسی رسمی را بدون پیوست فرهنگی ابتر و ناقص تلقی می‌کنند.
تهران و مسکو پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی و پیوستن کمونیسم به موزه‌های تاریخ، اقدامات و زمینه‌ساز بسیاری در حوزه فرهنگی داشته و دارند. گسترش تمایل بسیاری از دانشجویان و شهروندان دو کشور در خصوص آموزش زبان‌های فارسی و روسی، مبادلات دانشگاهی و علمی، ترجمه آثار کتاب‌های علمی، فلسفی، تاریخی و سیاسی، مبادلات فرهنگی در حوزه هنر، سینما و تئاتر، فرهنگی در رشته تئاتر و سینما از جمله این موارد محسوب می‌شود و ورود متقابل گردشگران ایرانی به روسیه نیز در سال‌های اخیر بر تقویت این روند افزوده است.
از سوی دیگر، مطابق پیش‌بینی‌های صورت‌گرفته از سوی اقتصاددانان بین‌المللی، طی سال‌های نزدیک و حتی یک دهه آینده، چهار قدرت اقتصادی اصلی جهان از حوزه جغرافیایی شرق و آسیا خواهند بود.روسیه و چین دو قدرت عمده در این خصوص محسوب می‌شوند. حتی یکی از موضوعاتی که بازیگران غربی از جمله آمریکا در خصوص آن نگرانی دارند، همین رشد فناوری‌های نوین و نمو اقتصادی و صنعتی در میان بازیگران شرقی است. در چنین شرایطی نگاه به شرق، حکم یک راهبرد فرصت‌ساز را در حوزه اقتصادی کشور خواهد داشت و باید از این فرصت‌ها به نفع منافع اقتصادی و تجاری کشور به خوبی استفاده شود. البته نگاه‌ها و فرضیات بازدارنده‌ای که در مواجهه با این حقیقت مطرح می‌شود که ریشه در بی‌توجهی به این واقعیت مهم اقتصادی در جهان معاصر است.