گفت‌وگو با داوود اسکندری مدیر شبکه اردوی سحر
در جلب اعتماد خانواده‌ها موفق بودیم
شبکه‌های برون مرزی با توجه به سیاست و اهدافی که دارند در تلاشند تا بتوانند مخاطبان خارج از مرز را به سمت خود جلب کنند. شبکه‌هایی که با بودجه‌ای اندک، تبلیغات محدود و... در تلاشند بتوانند مخاطبان خود را حفظ و به تعداد آنها اضافه کنند. با این وجود به باور برخی مسؤولان این شبکه‌ها توجه و بودجه‌ای که به منظور معرفی این شبکه‌ها لازم است تا سازمان‌ها و نهادهای دولتی در نظر گیرند کافی نبوده و برای همین هم زحمات و تلاش‌های فعالان در این شبکه‌ها باید بیش از سایر شبکه‌های داخلی باشد. این در حالی است که مخاطبان برون مرزی به انتخاب خودشان این شبکه‌ها را که از نظر اخلاقی و صحت انتشار اخبار، شبکه‌های مناسبی هستند انتخاب می‌کنند که با ارائه برنامه‌های مفید و توجه بیشتر می‌توان به تعداد آنها اضافه کرد. داوود اسکندری، قائم‌مقام مدیر شبکه جهانی سحر و مدیر کانال اردو این شبکه در گفت‌وگو با جام‌جم از تاثیرات چنین شبکه‌ها و اهدافی که در نظر دارند می‌گوید که می‌توانید در ادامه بخوانید.
آزاده باقری / خبرنگار
به نظر شما شبکه‌های برون مرزی تا چه حد می‌توانند بر افکار عمومی اثر بگذارند؟
از آنجا که شبکه‌های برون مرزی یک معاونت مهم در سازمان صدا‌و‌سیماست که کار داخلی انجام نمی‌دهد و تمام محصولات‌اش برای خارج از مرزهای ایران تهیه می‌شود به همین دلیل تاثیرات قابل توجهی را نیز می‌تواند بر مخاطب و افکار عمومی‌شان بگذارد. این معاونت دارای چندین شبکه تلویزیونی و رادیویی است که شبکه جهانی سحر با چهار‌شبکه 24 ساعته اردو، کردی، بوسنیایی و آذری از جمله آنهاست. در زمینه تاثیرات شبکه سحر می‌توانم بگویم تا به امروز این شبکه تلاش کرده با توجه به گسترش فعالیت رسانه‌های خارجی از این قافله عقب نماند. به همین منظور نیز تاکنون توانسته با تاسیس و راه اندازی شبکه‌های مورد‌نیاز مخاطبان در پی اهداف جمهوری اسلامی ایران پیش برود.
تفاوت شبکه‌های برون مرزی با شبکه‌های داخلی چیست؟
در شبکه‌های برون مرزی به دلیل آن که پهنه وسیع و دامنه جغرافیایی گسترده‌ای را در برمی‌گیرد مخاطبان‌شان نیز از کشورهای مختلف است. مخاطبان خاصی که هر کدام به دلیل زندگی در کشورهای مختلف ممکن است عادات، علایق و نیازهای متفاوتی از همدیگر داشته باشند. برای همین هم اثرگذاری شبکه‌های برون مرزی در مقایسه با شبکه‌های داخلی می‌تواند تفاوت بسیاری داشته باشد. خوشبختانه شبکه‌های کردی و آذری و اردو توانسته‌اند مخاطبان خود را پیدا کنند؛ مخاطبانی که شبکه‌های برون مرزی ایران را پیدا کرده و آن را رها نکرده‌اند. و این اتفاق به دلیل نوع سیاست و برنامه‌سازی ماست که توانسته‌ایم امین خانواده‌ها شویم.
یعنی می‌خواهید بگویید شبکه‌های برون مرزی موفق شده‌اند اعتماد مخاطبان خود را جلب کنند؟
بله، در این دنیای پرهیاهو که رسانه برای جذب مخاطب دست به هر کاری می‌زند، شبکه‌های برون مرزی ایران با سلامت کامل توانسته به تولید محتواهایی بپردازد که خانواده‌ها را دور هم جمع کرده و با خیالی آسوده به تماشای آن بنشینند. فیلم و سریال‌هایی که از این شبکه‌ها پخش می‌شود یا تولید خودمان است یا از طریق سازمان تامین و دوبله می‌شود. بسیاری از آنها در کشورهای مختلف ضبط و به صورت سی دی به فروش می‌رسند. در بخش خبری نیز از آنجا که خط مشی‌مان براساس خط مشی راستگویی است از همین رو مخاطب بیشتر اعتماد کرده چون می‌داند در تولید پیام، حقیقت موج می‌زند.
مخاطبان داخلی چقدر توانسته‌اند با شبکه‌های برون مرزی ارتباط برقرار کنند؟
مخاطبان آذری و کردی در کشور از جمله مخاطبان دوستدار این شبکه‌ها هستند. اما حوزه اصلی ما مخاطبان برون مرزی است. متاسفانه شبکه‌های برون مرزی مانند شبکه‌های داخلی قدرت مانور در تبلیغ ندارند. مثلا شبکه سه برنامه عصر جدید را راه‌اندازی کرده و تمام شبکه‌ها آن را تبلیغ می‌کنند. شبکه‌های برون مرزی این امکان را ندارند. حتی قطعی برخی ماهواره‌ها نیز باعث می‌شود مخاطبان بسیاری از کشورهای مختلف را از دست بدهیم. مثلا قطعی ماهواره پاک‌ست موجب می‌شود مخاطبان پاکستانی ارتباط‌شان با ما قطع شود. از طرف دیگر جای تاسف دارد اگر بگوییم که بودجه سایت و اینستاگرام برخی نهادهای دولتی از بودجه کانال‌های برون مرزی بیشتر است. در صورتی که تاثیرگذاری این شبکه‌ها در منطقه بسیار زیادتر بوده. و این در حالی است که شبکه‌های معاند در منطقه با بودجه‌های کلان و سرمایه‌گذاری‌های زیاد در حوزه رسانه تلاش می‌کنند تا مخاطبان بیشتری را به سمت خود جلب کنند.
به بازگشت هزینه هم در این حوزه هم فکر کرده‌اید؟
متاسفانه در این زمینه کار چندانی صورت نگرفته است. در صورتی که جای کاردارد. منتها قوانین دست و پاگیر اداری یکی از معضلات ماست و اما بیشتر معضل در این است که بازگشت سرمایه در سیاستگذاری‌های کلان برون مرزی به عنوان هدف تعریف نشده است.
اهداف آینده شبکه‌های برون مرزی چیست؟ آیا قرار است با همین اهداف از قبل مشخص شده پیش برود؟
بسیاری از شبکه‌ها در جهان در حال رسیدن به پوچی هستند. برای همین از هر روشی برای جذب مخاطب استفاده می‌کنند. اما تصور من بر این است نظام جمهوری اسلامی ایران و سازمان صدا و سیما و معاونت برون مرزی با هدفگذاری‌ای که از گذشته تا کنون داشته تاثیرات خوب و ملموسی را بر روی مخاطب گذاشته است و توانسته بازخوردهای خوبی در این زمینه بگیرد. این حرفی که می‌زنم اصلا شعاری نیست. با توجه به تجربه بیش از دو دهه فعالیت در معاونت برون مرزی و کار در کشورهای مختلف دارم باعث می‌شود بر این موضوع باور داشته باشم. حتی کسانی که دین اسلام ندارند یک تعریف برای فضای خانوادگی خود دارند که این فضا را برخی شبکه‌های تلویزیونی فراموش کرده‌اند. این در حالی است که شبکه‌های برون مرزی ایران در این زمینه حد و مرز درستی برای خود تعریف کرده و همچنان بر آن پایبند هستند. به عنوان مثال شبکه پرس تی وی به عنوان شبکه انگلیسی زبان اعتبار خوبی به دست آورده به طوری که در کشورهای مختلف و در جنجال‌های داخلی‌شان مردم با این شبکه‌ها گفت و گو می‌کنند؛ اما با شبکه‌های خودشان خیر. چون می‌دانند این شبکه‌ها همه چیز را عین واقعیت عنوان می‌کنند و این اعتماد به کل مجموعه است. برای همین باید ارزش این کار را دانست و قدر مخاطبی که پای این شبکه‌ها ایستاده‌اند را بدانیم و به آنها احترام بگذاریم.
از آنجا که شبکه‌های برون مرزی یک معاونت مهم در سازمان صدا‌و‌سیماست که کار داخلی انجام نمی‌دهد و تمام محصولات‌اش برای خارج از مرزهای ایران تهیه می‌شود به همین دلیل تاثیرات قابل توجهی را نیز می‌تواند بر مخاطب و افکار عمومی‌شان بگذارد. این معاونت دارای چندین شبکه تلویزیونی و رادیویی است که شبکه جهانی سحر با چهار‌شبکه 24 ساعته اردو، کردی، بوسنیایی و آذری از جمله آنهاست. در زمینه تاثیرات شبکه سحر می‌توانم بگویم تا به امروز این شبکه تلاش کرده با توجه به گسترش فعالیت رسانه‌های خارجی از این قافله عقب نماند. به همین منظور نیز تاکنون توانسته با تاسیس و راه اندازی شبکه‌های مورد‌نیاز مخاطبان در پی اهداف جمهوری اسلامی ایران پیش برود.
تفاوت شبکه‌های برون مرزی با شبکه‌های داخلی چیست؟
در شبکه‌های برون مرزی به دلیل آن که پهنه وسیع و دامنه جغرافیایی گسترده‌ای را در برمی‌گیرد مخاطبان‌شان نیز از کشورهای مختلف است. مخاطبان خاصی که هر کدام به دلیل زندگی در کشورهای مختلف ممکن است عادات، علایق و نیازهای متفاوتی از همدیگر داشته باشند. برای همین هم اثرگذاری شبکه‌های برون مرزی در مقایسه با شبکه‌های داخلی می‌تواند تفاوت بسیاری داشته باشد. خوشبختانه شبکه‌های کردی و آذری و اردو توانسته‌اند مخاطبان خود را پیدا کنند؛ مخاطبانی که شبکه‌های برون مرزی ایران را پیدا کرده و آن را رها نکرده‌اند. و این اتفاق به دلیل نوع سیاست و برنامه‌سازی ماست که توانسته‌ایم امین خانواده‌ها شویم.
یعنی می‌خواهید بگویید شبکه‌های برون مرزی موفق شده‌اند اعتماد مخاطبان خود را جلب کنند؟
بله، در این دنیای پرهیاهو که رسانه برای جذب مخاطب دست به هر کاری می‌زند، شبکه‌های برون مرزی ایران با سلامت کامل توانسته به تولید محتواهایی بپردازد که خانواده‌ها را دور هم جمع کرده و با خیالی آسوده به تماشای آن بنشینند. فیلم و سریال‌هایی که از این شبکه‌ها پخش می‌شود یا تولید خودمان است یا از طریق سازمان تامین و دوبله می‌شود. بسیاری از آنها در کشورهای مختلف ضبط و به صورت سی دی به فروش می‌رسند. در بخش خبری نیز از آنجا که خط مشی‌مان براساس خط مشی راستگویی است از همین رو مخاطب بیشتر اعتماد کرده چون می‌داند در تولید پیام، حقیقت موج می‌زند.
مخاطبان داخلی چقدر توانسته‌اند با شبکه‌های برون مرزی ارتباط برقرار کنند؟
مخاطبان آذری و کردی در کشور از جمله مخاطبان دوستدار این شبکه‌ها هستند. اما حوزه اصلی ما مخاطبان برون مرزی است. متاسفانه شبکه‌های برون مرزی مانند شبکه‌های داخلی قدرت مانور در تبلیغ ندارند. مثلا شبکه سه برنامه عصر جدید را راه‌اندازی کرده و تمام شبکه‌ها آن را تبلیغ می‌کنند. شبکه‌های برون مرزی این امکان را ندارند. حتی قطعی برخی ماهواره‌ها نیز باعث می‌شود مخاطبان بسیاری از کشورهای مختلف را از دست بدهیم. مثلا قطعی ماهواره پاک‌ست موجب می‌شود مخاطبان پاکستانی ارتباط‌شان با ما قطع شود. از طرف دیگر جای تاسف دارد اگر بگوییم که بودجه سایت و اینستاگرام برخی نهادهای دولتی از بودجه کانال‌های برون مرزی بیشتر است. در صورتی که تاثیرگذاری این شبکه‌ها در منطقه بسیار زیادتر بوده. و این در حالی است که شبکه‌های معاند در منطقه با بودجه‌های کلان و سرمایه‌گذاری‌های زیاد در حوزه رسانه تلاش می‌کنند تا مخاطبان بیشتری را به سمت خود جلب کنند.
به بازگشت هزینه هم در این حوزه هم فکر کرده‌اید؟
متاسفانه در این زمینه کار چندانی صورت نگرفته است. در صورتی که جای کاردارد. منتها قوانین دست و پاگیر اداری یکی از معضلات ماست و اما بیشتر معضل در این است که بازگشت سرمایه در سیاستگذاری‌های کلان برون مرزی به عنوان هدف تعریف نشده است.
اهداف آینده شبکه‌های برون مرزی چیست؟ آیا قرار است با همین اهداف از قبل مشخص شده پیش برود؟
بسیاری از شبکه‌ها در جهان در حال رسیدن به پوچی هستند. برای همین از هر روشی برای جذب مخاطب استفاده می‌کنند. اما تصور من بر این است نظام جمهوری اسلامی ایران و سازمان صدا و سیما و معاونت برون مرزی با هدفگذاری‌ای که از گذشته تا کنون داشته تاثیرات خوب و ملموسی را بر روی مخاطب گذاشته است و توانسته بازخوردهای خوبی در این زمینه بگیرد. این حرفی که می‌زنم اصلا شعاری نیست. با توجه به تجربه بیش از دو دهه فعالیت در معاونت برون مرزی و کار در کشورهای مختلف دارم باعث می‌شود بر این موضوع باور داشته باشم. حتی کسانی که دین اسلام ندارند یک تعریف برای فضای خانوادگی خود دارند که این فضا را برخی شبکه‌های تلویزیونی فراموش کرده‌اند. این در حالی است که شبکه‌های برون مرزی ایران در این زمینه حد و مرز درستی برای خود تعریف کرده و همچنان بر آن پایبند هستند. به عنوان مثال شبکه پرس تی وی به عنوان شبکه انگلیسی زبان اعتبار خوبی به دست آورده به طوری که در کشورهای مختلف و در جنجال‌های داخلی‌شان مردم با این شبکه‌ها گفت و گو می‌کنند؛ اما با شبکه‌های خودشان خیر. چون می‌دانند این شبکه‌ها همه چیز را عین واقعیت عنوان می‌کنند و این اعتماد به کل مجموعه است. برای همین باید ارزش این کار را دانست و قدر مخاطبی که پای این شبکه‌ها ایستاده‌اند را بدانیم و به آنها احترام بگذاریم.
