8000 کلمه فارسی  در زبان بنگالی

یادداشت

8000 کلمه فارسی  در زبان بنگالی

زبان فارسی در شبه‌قاره از سال 1203 تا 1863 میلادی زبان رسمی و تاثیر فارسی در سراسر کارهای اداری، آموزشی، تاریخی و... مشهود بود. فردوسی یکی از معروف‌ترین شاعران ایران در سرزمین بنگلادش است و شاهنامه به عنوان یکی از شاهکارهای ادبیات جهان، برای مردم بنگلادش که طی سده‌های متمادی با زبان فارسی به عنوان زبان رسمی دربارهای هند آشنایی داشتند، اثری شناخته‌شده‌است.
از آنجا که در حال حاضر در دانشگاه‌های بنگلادش مانند داکا، راجشاهی، دانشگاه چیتا گنگ دوره لیسانس و فوق لیسانس زبان و ادبیات فارسی تدریس می‌شود، تعداد دانشجویان فارسی حدودا هزار نفر است و بیشتر از 30استاد فارسی در حال تدریس هستند، بدیهی است تعداد قابل‌توجهی از آموزندگان زبان فارسی به دلیل همین ریشه‌‌های فرهنگی، در تحقیقات دروه‌‌های عالیه تحصیلی خود جذب شاهنامه و مضامین جذاب آن شوند. نتیجه این علاقه‌‌مندی نیز در قالب پایان‌نامه و رساله‌‌های تحصیلی آنها نمود پیدا می‌‌کند. در سده گذشته، همچون فردوسی که برای خلق شاهنامه 30سال زحمت کشید، منیرالدین‌یوسف شاعر و مترجم معروف بنگالی، شاهنامه را طی 17سال (1981-1963م) و با قبول زحمات زیاد ترجمه کرد. ضمن این ‌که به مناسبت هزاره شاهنامه‌‌نویسی، در سال 1991 میلادی و با کمک رایزنی فرهنگی سفارت جمهوری‌اسلامی‌ایران، بنگلا آکادمی، در شش جلد این کتاب را به چاپ رساند. نکته قابل ذکر این‌که انتشار ترجمه کامل شاهنامه به زبان بنگالی، سال‌ها پس از فوت مترجم انجام شد. قسمتی از آن سال 1977 و 1979 میلادی چاپ شده‌بود.
چنان ‌که ذکر شد، شاهنامه‌فردوسی در کشور بنگلادش، به عنوان یکی از مواد درسی اصلی رشته ادبیات فارسی تدریس و در سایر رشته‌های تحصیلی که به زبان بنگالی تدریس می‌شوند نیز خوانده می‌شود. داستان سهراب و رستم خیلی مشهور است. نمایشنامه و کتاب‌هایی هم راجع به این داستان نوشته شده‌است. مردم بنگلادش، فردوسی و شاهنامه هر دو را خیلی خوب می‌شناسند. این در حالی است که بیش از 8000 کلمه فارسی در زبان بنگالی به طور مستقیم یا غیرمستقیم به کار برده می‌شود. در واقع ادبیات بنگالی، متاثر از زبان پارسی رونق گرفته‌است. ارتباط زبان پارسی و بنگالی، تاریخی قدیمی دارد. ارتباط دو ملت و دو زبان و دو ادبیات ناگسستنی است. 

محمد کمال‌الدین -  استاد گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه راجشاهی