برگزاری کنکور 14٠1 با پنج تغییر اساسی

تغییر در پاسخ‌نامه، زمان‌بندی، کاهش سؤالات، تاثیر ۴۰درصدی سوابق تحصیلی و طراحی سؤالات محتوایی از ویژگی‌های کنکور سال آینده است

برگزاری کنکور 14٠1 با پنج تغییر اساسی

داوطلبان کنکور 1401 از امروز تا 17 بهمن می‌توانند برای شرکت در آزمون سراسری ثبت‌نام کنند؛ ‌آزمونی که تیرماه سال آینده در روزهای هشتم تا یازدهم برگزار می‌شود و نتایج مرحله اول آن تا اواسط مرداد و نتایج نهایی آن قبل از شروع ماه مهر اعلام خواهد شد. این روال معمول آزمون‌های سراسری در کشورمان است که سال‌هاست تکرار می‌شود ولی آنچه که تازگی خواهد داشت تغییرات عمده صوری و ماهوی در کنکور سال آینده است که پیش‌زمینه‌ای برای هوشمند شدن آزمون سراسری در سال 1403 قلمداد می‌شود. روز گذشته عبدالرسول پورعباس، رئیس تازه بر کرسی نشسته سازمان سنجش آموزش کشور در ساختمان این سازمان در خیابان کریمخان تهران تقریبا یک ساعت در جمع خبرنگاران بود و این تغییرات را شرح داد. او از سال 88 سازمان سنجش را ترک کرده بود و در این 12سال غیبتش طبق آنچه که در لفافه گفت،‌ گویا برخی اتفاقات رخ داده و برخی تصمیمات گرفته شده که باید جور دیگری می‌بود. او یک پاسخنامه کنکور با خودش به جلسه آورده بود، پاسخنامه‌ای که روی دست بلند کرد و خطاب به خبرنگاران حاضر گفت که متعجبم چرا شما اصحاب رسانه تا به حال صدایتان را به اعتراض نسبت به آن بلند نکرده‌اید. پورعباس به این ترتیب، تشریح تغییرات کنکور 1401 را از تغییر در پاسخنامه‌ها شروع کرد و به تغییر در دفترچه‌ها، سؤالات و زمان‌بندی آزمون تعمیم داد.

تغییرات دفترچه‌ها و پاسخنامه‌ها
پاسخنامه‌ای که رئیس سازمان سنجش آموزش کشور با خود به همراه آورده بود چند برگه به هم منگنه شده با خانه‌های ریز آبی رنگ بود که حتی دیدنش سرسام‌آور می‌نمود. داوطلبانی که تیر1400 در آزمون سراسری دانشگاه‌ها شرکت کردند همین پاسخنامه‌ها را در اختیار داشتند که پورعباس گفت حتی خودش از دیدن آنها وحشت می‌کند. او خطاب به خبرنگاران گفت فرض کنید خودتان داوطلب کنکور هستید و احیانا یک سؤال را پاسخ نمی‌دهید و چون این خانه‌ها تو در تو و گیج‌کننده است بعد از دقایقی متوجه می‌شوید همه خانه‌ها را اشتباه پر کرده‌اید، آن وقت چه حسی دارید؟ پاسخ رئیس سازمان سنجش به پرسش خودش این بود که بچه‌ها حتما دچار استرس شدیدی می‌شوند و از نظر روانی تحت فشار قرار می‌گیرند. به همین علت او گفت یکی از تغییرات عمده در کنکور 1401 تغییر شکل و شمایل این پاسخنامه‌ها خواهد بود که ارتقای کیفیت چاپ آنها نیز در دستور کار قرار دارد.
همچنین به گفته پورعباس، پاسخنامه‌ها در کنکور 1401 از یک به سه افزایش خواهد یافت به این معنی که هر داوطلب به جای یک پاسخنامه واحد، سه پاسخنامه در اختیار خواهد داشت که یکی مربوط به سؤالات دروس عمومی و دو پاسخنامه مربوط به دروس تخصصی است. البته لازمه تغییر در پاسخنامه‌ها، تغییر در دفترچه‌های آزمون است که پورعباس می‌گوید این تغییر نیز در کنکور 1401 اعمال خواهد شد و در جلسه آزمون، یک دفترچه عمومی و دو دفترچه تخصصی در اختیار داوطلبان قرار خواهد گرفت. به این ترتیب داوطلبانی که تیر سال آینده در جلسه آزمون سراسری شرکت می‌کنند سه دفترچه و سه پاسخنامه تحویل می‌گیرند که این پاسخنامه‌ها با طراحی جدید خواهد بود به طوری که هر ستون متعلق به هر درس طراحی خواهد شد. به گفته پورعباس با این شیوه طراحی، امکان اشتباه داوطلبان در تست‌زنی به حداقل می‌رسد.




تغییر زمان‌بندی آزمون و کاهش سؤالات
کنکور یک ماراتن تقریبا چهارساعته است که برای برخی رشته‌ها تا 5/4 ساعت به درازا می‌کشد. در کنکور 1401 اما قرار است این ماراتن سنگین شکسته و زمان آزمون کوتاه‌تر شود. البته رئیس سازمان سنجش آموزش کشور جزئیات این تغییر زمان را اعلام نکرد و قول تشریح آن در هفته آینده را داد ولی به عنوان پیش‌خبر اعلام کرد که با طراحی سه دفترچه و سه پاسخنامه، زمانی که در اختیار داوطلبان قرار می‌گیرد به سه بخش تقسیم می‌شود که در مجموع کوتاه تر از زمانی است که تا به حال در اختیار آنها قرار می‌گرفته است.
پورعباس گفت به این ترتیب برای هر دفترچه حداکثر 70 تا 80 دقیقه در نظر گرفته شده که با توزیع دفترچه و پاسخنامه سؤالات عمومی، جمع‌آوری آنها و سپس توزیع دفترچه‌ها و پاسخنامه‌های دروس تخصصی در دو مرحله همراه خواهد بود. البته لازمه کاهش زمان کنکور، کاهش تعداد سؤالات است که به گفته پورعباس، این نکته نیز در دستورکار قرار دارد و یکی از تغییرات مهم کنکور 1401 محسوب می‌شود. به گفته او، قرار است تعداد سؤالات در برخی دروس در حد پنج تا شش سؤال کمتر از حد معمول باشد که جزئیات مربوط به آن به‌زودی اطلاع‌رسانی خواهد شد.





 سؤالات محتوایی
بعد از اعمال تغییرات در دفترچه‌ها و پاسخنامه‌های کنکور 1401 و ایجاد تغییرات در زمان برگزاری آزمون و تعداد سؤالات در کنکور سال آینده، پنجمین تغییری که داوطلبان آزمون سراسری ورود به دانشگاه‌ها باید منتظرش باشند، تغییر سؤالات از حالت کلیشه‌ای به مفهومی است.
رئیس سازمان سنجش آموزش کشور دیروز گفت این سازمان همواره به سبب آنچه که سؤالات کلیشه‌ای خوانده می‌شد، نزد منتقدان محکوم بود بنابراین قصد داریم سؤالات را از کلیشه‌ای به سؤالات محتوایی تغییر دهیم. او توضیح داد: درواقع یک بسته از سؤال مدنظر ماست که طیفی از پرسش‌ها را شامل می‌شود یعنی همان‌طور که سؤالات چهارگزینه‌ای پیش‌روی داوطلبان قرار می‌گیرد، آنها با سؤالات پاسخ کوتاه و پرسش‌های تشریحی نیز مواجه می‌شوند که البته همگی از متن کتاب‌های درسی استخراج می‌شوند. پورعباس معتقد است این طیف از سؤالات، استرس داوطلبان را از بین می‌برد، ضمن این که طراحی سؤال و جواب‌های کلیشه‌ای نوعی ظلم در حق کسانی است که دروس را به صورت مفهومی می‌خوانند.




تاثیر 40‌درصدی سوابق تحصیلی
کنکور سال آینده یک تغییر مهم دیگر هم خواهد داشت که برخلاف پنج تغییر یادشده که باعث و بانی آن سازمان سنجش آموزش کشور است، حاصل قانونگذاری در مجلس و شورای عالی انقلاب فرهنگی است.
مجلس شورای اسلامی در قانون مصوب سال 1392 و پس از آن در اصلاحیه این قانون در سال 1395 و شورای عالی انقلاب فرهنگی نیز در مصوبه امسال خود تاکید دارند که سهم سوابق تحصیلی تا سال 1403 باید به 60‌درصد برسد به نحوی که نتیجه آزمون هر داوطلب تنها تا 40‌درصد در قبولی او مؤثر باشد.
در کنکور 1400 سهم سوابق تحصیلی 30‌درصد بود به‌طوری‌که نتیجه کنکور برای قبول‌شدگان سهمی بزرگ به اندازه 70‌درصد داشت. به گفته پورعباس اما از سال آینده شمارش معکوس برای رسیدن به سهم 60‌درصدی سوابق تحصیلی آغاز خواهد شد و در گام نخست، سهم این سوابق در کنکور 1401 به 40‌درصد (و با تاثیر مثبت) افزایش خواهد یافت.
البته هفته قبل شورای عالی انقلاب فرهنگی در مورد این که نتایج امتحانات کدام‌یک از سال‌های تحصیلی دانش‌آموزان ملاک تعیین سوابق تحصیلی آنها باشد مصوبه‌ای داشت با این مضمون که در سال 1401 سوابق تحصیلی سال دوازدهم، در سال 1402 سوابق تحصیلی سال یازدهم و در نهایت در سال 1403 سوابق تحصیلی سال دهم دبیرستان در کنکور سهم داشته باشد به‌طوری‌که در کنکور 1403 مجموع نمرات سه سال دبیرستان البته دروس تخصصی تا 60‌درصد تعیین‌کننده شانس قبولی در دانشگاه باشد.
این مصوبه اما فراوان اما و اگر دارد زیرا مهم‌ترین مشکل، نبود نمرات استاندارد از سال‌های دهم و یازدهم دبیرستان است، نمراتی که تنها از رهگذر برگزاری امتحانات نهایی و به صورت یکسان و کشوری به دست می‌آید. بگذریم که منتقدان، این مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی را که لازمه‌اش کشاندن استرس امتحانات نهایی به پایه‌های دهم و یازدهم دبیرستان است دور از عدالت می‌دانند، ولی مشکل دیگری هم هست که به توانایی آموزش‌وپرورش در انجام سنجش‌های استاندارد مربوط می‌شود.
عبدالرسول پورعباس دیروز البته تا حدی پاسخ این نگرانی‌ها و شائبه‌ها را داد. او از برگزاری جلسات مشترک با آموزش و پرورش خبر داد که مضمون آن همکاری این دو نهاد برای اجرای آزمون‌های استاندارد در مدارس است. او گفت: ما در این تعامل تلاش داریم همه آزمون‌های آموزش و پرورش را به کمک هوش مصنوعی اجرا کنیم، به صورتی که هم سؤالات به کمک هوش مصنوعی طراحی شود و هم سؤالات تشریحی با این روش تصحیح شود.





ممیزی سؤال به جای طراحی سؤال
دقایقی از نشست خبری روز گذشته رئیس سازمان‌سنجش‌آموزش کشور به موضوع امنیت کنکور اختصاص یافت، دقایقی که پورعباس در آن فرصت یافت به داوطلبان و خانواده آنها هشدار دهد فریب فروشندگان سؤالات کنکور و قول قبولی در بهترین دانشگاه‌ها و رشته‌ها را نخورند.
 او گفت به‌تازگی موردی را بررسی کرده که در آن یک کلاهبردار به بهانه فروش سؤالات‌کنکور از یک داوطلب به عنوان پیش‌قسط 70میلیون تومان دریافت‌کرده در حالی که این داوطلب بعد از اعلام نتایج اولیه کنکور حتی مجاز به انتخاب‌رشته نیز نشده‌است.
وی از مردم خواهش‌کرد «بازی این بازی‌کنندگان صحنه آزمون‌ها را جدی نگیرند؛ چون دفترچه‌های کنکور شخصی‌سازی می‌شود و دفترچه‌ها و سؤالات یکسان نیست». پورعباس البته تاکید کرد« نمی‌گویم نمی‌توان در آزمون‌های سراسری نفوذ کرد؛ ولی سازمان‌سنجش و نهادهای نظارتی بر کلاهبرداران سوار هستند و امسال هم بعد از شناسایی شبکه‌ها، آنها را قبل از برگزاری کنکور دستگیر خواهندکرد.»
این مقدمه البته باعث شد یکی از خبرنگاران در مورد احتمال تغییر در تیم طراح سؤالات کنکور از وی سؤال کند که پاسخ پورعباس به این سؤال به تشریح یکی از برنامه‌های سازمان‌سنجش که قرار است تا سال 1403 عملیاتی شود، منجر شد.
پورعباس توضیح داد: ما در حال طراحی سیستمی هستیم تا معلمان در همه استان‌ها، شهرها و روستاها، حتی استادان دانشگاه در آن دارای یک داشبورد باشند و براساس استانداردهایی که به انها اعلام می‌کنیم، برای کنکور سؤال طراحی کنند. البته این سؤالات باید کاملا از متن کتاب‌های درسی باشد و طراحان باید اعلام کنند آن را از کدام بخش کتاب طرح کرده‌اند تا اگر آموزش و پرورش حذفیاتی در کتاب‌های درسی اعمال کرد، بتوانیم این سؤالات را حذف کنیم.
وی ادامه داد: این سامانه سبب می‌شود به جای تیم طراحی سؤال کنکور، هیات ممیزی سؤال داشته‌باشیم و سؤالات جمع‌آوری شده از سراسر کشور از درجه «خیلی‌آسان» تا «خیلی‌سخت» طبقه‌بندی شود. همچنین سؤالات آزمون هیچ‌گاه لو نرود؛ چراکه یک مخزن سؤال وسیع در اختیار است که مدام تغییر می‌کند.
به گفته رئیس سازمان‌سنجش این سامانه تا سال 1403 ایجاد خواهدشد.




سهمیه‌های 1401
برخلاف تغییرات شکلی و ماهوی که در کنکور 1401 اعمال می‌شود، سهمیه‌ها در سال آینده تغییری نخواهدکرد؛ زیرا شورای‌عالی انقلاب‌فرهنگی هم اکنون در حال بازبینی سهمیه‌های کنکور است چرا که به گفته پورعباس این سهمیه‌ها به قدری زیاد و متنوع است که مردم را گیج می‌کند. البته از آنجا که این بررسی وقتگیر و زمانبراست، هرگونه بازنگری در سهمیه‌ها به کنکور سال 1401 نمی‌رسد و سهمیه‌ها در آزمون‌سراسری سال آینده همچنان به روال قبل خواهدبود.
با این حال کنکور سراسری سال 1401 یک تغییر مهم در سهمیه‌ها دارد که به قانونگذاری اخیر در کشور مربوط می‌شود؛ یعنی افزایش پذیرش دانشجوی رشته‌پزشکی برای مناطق محروم که مصوبه اخیر شورای‌عالی‌انقلاب فرهنگی است.
دیروز احسان جمالی، معاون فنی و آماری سازمان‌سنجش که در نشست خبری حضور داشت، در این باره گفت: در کنکور 1401 ظرفیت پذیرش دانشجو در رشته‌پزشکی 20‌درصد افزایش می‌یابد، طوری که سال آینده 1600 نفر بیشتر از سال‌های قبل در دانشگاه‌ها پذیرش خواهندشد.
به گفته او، به این ترتیب سال آینده میزان پذیرش دانشجو در رشته‌پزشکی در دانشگاه‌های آزاد و دولتی که ظرفیتی 8000 نفری دارد، به 9600 نفر افزایش می‌یابد که این 1600 نفر از جمع داوطلبان مناطق‌محروم گزینش خواهندشد.