به مناسبت روز جهانی لوپوس با این بیماری خودایمنی بیشتر آشنا شویم
رد سرخ خودزنی بدن
وقتی با لکه‌های پوستی سرخ‌رنگ که با قرار گرفتن در معرض آفتاب، تشدید نیز می‌شود، روبه‌رو می‌شویم، اولین ذهنیت‌مان این است که احتمالا مبتلا به نوعی عارضه پوستی شده‌ایم. اما وقتی در کنار این لکه‌های قرمز، دردهای مزمن مفاصل و مشکلات داخلی دیگری نیز بروز پیدا می‌کند، دیگر فقط با یک بیماری پوستی طرف نیستیم؛ ریشه این بیماری کمی عمیق‌تر و در اختلال سیستم ایمنی نهفته است. بیماری لوپوس، نوعی بیماری روماتیسمی است که در پی اختلال سیستم ایمنی، فرد دچار نوعی خودایمنی می‌شود که طی آن سیستم ایمنی به اندام‌های داخلی بدن به عنوان عامل بیگانه حمله می‌کند و عملکردشان را با اختلال روبه‌رو می‌کند. آگاهی از این بیماری به دلیل آثار مخربی که می‌تواند به دنبال داشته باشد از اهمیتی ویژه برخوردار است. به دلیل اهمیت آگاهی از بیماری لوپوس در تشخیص به موقع و پیشگیری از آسیب‌های جدی احتمالی آن روز 20 اردیبهشت/ 10 می روز جهانی آگاهی از بیماری لوپوس نام‌گذاری شده است؛ در گفت‌وگو با دکتر نقی‌حسینعلی، فوق‌تخصص روماتولوژی، نشانه‌های این بیماری، عوارض احتمالی آن و راه‌های درمان را بررسی کرده‌ایم.
دکتر حسینعلی در خصوص افراد در معرض خطر این بیماری می‌گوید: «عموما 90درصد مبتلایان لوپوس را خانم‌ها و 10 درصد را آقایان تشکیل می‌دهند. در کنار عوامل اکتسابی که در بیماری‌های خودایمنی دیگر نیز اختلال سیستم ایمنی را تحریک می‌کنند، تغییرات هورمون زنانه یکی از عمده‌ترین عوامل تأثیرگذار در این بیماری‌است و به همین دلیل بیشتر در میان خانم‌های 20 تا 40 سال بیشترین میزان شیوع را دارد. با وجود این می‌تواند در هر سنی از جمله کودکان و سالمندان نیز مشاهده شود. علاوه بر این، وراثت نیز تاحدی می‌تواند در ایجاد این بیماری خودایمنی نقش داشته باشد.»
اهمیت تشخیص به موقع
به گفته دکتر حسینعلی، ابتلا به لوپوس می‌تواند با علائم مختلفی مانند تظاهرات پوستی، درد مفاصل، بیماری‌های کلیوی، التهاب در مغز و تشنج و حتی سقط‌های مکرر در خانم‌ها همراه باشد.
وی می‌افزاید: «اگر بیماری به موقع شناسایی و درمان نشود، تقریبا تمام اندام‌های بدن را درگیر می‌کند. نکته‌ای که باید به آن توجه کرد، این است که با وجود خطرناک بودن لوپوس، تشخیص به موقع آن با درمان‌های ساده‌ای همراه خواهدبود که به خوبی علائم بیماری را کنترل و حتی
درمان می‌کند.»
دکتر حسینعلی در خصوص چگونگی تشخیص این بیماری تصریح می‌کند:«در صورتی که افراد با یکی یا چند مورد از نشانه‌های لوپوس روبه‌رو شوند، باید بلافاصله به پزشک متخصص مراجعه کنند. روند تشخیص این بیماری با بررسی علائم بالینی در کنار آزمایش برخی فاکتورهای خونی از جمله ای ان ای همراه خواهد بود.»
لوپوس، درمان دارد
دکتر حسینعلی با اشاره به این که حتی در موارد حاد لوپوس نیز امکان درمان وجود دارد، تصریح می‌کند: «با این که این بیماری می‌تواند بسیار پیشروی کرده و خطرناک باشد، در عین حال با اقدام به موقع کاملا قابل کنترل و درمان است و حتی در برخی موارد، پس از مدتی دوره درمانی در صورت متوقف شدن علائم بیماری، می‌تواند کاملا قطع شود و فرد الزاما نیازی به مصرف مادام‌العمر دارو نخواهدداشت.»
وی می‌افزاید: «از آنجا که پیشرفت بیماری می‌تواند با آسیب‌هایی به اندام‌های داخلی همراه باشد، هرچه تشخیص زودهنگام‌تر باشد، درمان سریع‌تر و ساده‌تر خواهد بود.»
این فوق‌تخصص روماتولوژی در خصوص داروهای مورد استفاده برای درمان لوپوس به جام‌جم می‌گوید: «در صورت تشخیص بیماری معمولا از داروهای کورتونی خاص ضد‌لوپوس، در برخی موارد داروهای ضد مالاریا و در موارد حاد از داروهای سرکوب‌کننده سیستم ایمنی استفاده می‌شود. همچنین بیماران باید از حضور در معرض آفتاب اجتناب کنند.»
به گفته دکتر حسینعلی با این که لوپوس در دسته بیماری‌های خاص قرار نمی‌گیرد، معمولا هزینه درمان سنگینی را به بیمار تحمیل نمی‌کند.
لوپوس بیماری پروانه‌ای نیست
در برخی موارد تظاهرات پوستی بیماران لوپوس شباهت‌های زیادی به بیماران پروانه‌ای دارد و این موضوع می‌تواند در مواردی افراد را به اشتباه بیندازد.
دکتر حسینعلی در این باره توضیح می‌دهد: «در چنین مواردی تشخیص معمولا از روی ظاهر التهابات پوستی نخواهد بود اما با انجام آزمایش خون و بررسی فاکتورهای موثر در بیماری لوپوس در خون به خوبی از بیماری پروانه‌ای قابل تفکیک خواهدبود. بنابراین بهتر است افراد پیش از خودتشخیصی و خودتجویزی در این موارد حتما بلافاصله به پزشک مراجعه کنند.» دکتر حسینعلی معتقد است اصلی‌ترین مشکل در خصوص این بیماران مراجعه نکردن به موقع به پزشک است و گرنه درمان بسیار ساده و سبک خواهدبود. به گفته وی تظاهرات پوستی، درد مفاصل، سقط جنین، کم‌خونی، افت پلاکت، ایجاد لخته‌های وریدی و ریزش مو از جمله مواردی است که می‌تواند از نشانه‌های اولیه بیماری‌باشد.
عسل اخویان‌طهرانی - گروه سلامت
